आंतरधर्मीय नव्हे, आंतरजातीय विवाहांना पसंती; कोनराड आणि लोकनीती-सीएसडीएस सर्वेक्षणाचा निष्कर्ष

भारतातील पाच पैकी तीन तरुण लग्नासाठी आंतरजातीय विवाहास समर्थन देतात, परंतु आंतरधर्मीय विवाहाच्या बाबतीत ते एक पाऊल मागे घेत असल्याचे एका सर्व्हेक्षणात पुढे आले आहे.

    नागपूर (Nagpur): भारतातील पाच पैकी तीन तरुण लग्नासाठी आंतरजातीय विवाहास समर्थन देतात, परंतु आंतरधर्मीय विवाहाच्या बाबतीत ते एक पाऊल मागे घेत असल्याचे एका सर्व्हेक्षणात पुढे आले आहे. नोकऱ्यांच्या बाबतीतही तरुणांच्या विचारात बदल झाल्याचे सर्व्हेक्षणात नोंदविण्यात आले आहे.

    कोनराड आणि लोकनीती-सीएसडीएस द्वारा नुकतेच देशभरातील अठरा राज्यांत हे सर्व्हेक्षण करण्यात आले. भारतातील तरुणांची भविष्यातील आकांक्षा आणि दूरदृष्टी याविषयावर हे सर्व्हेक्षण केले होते. या अहवालानुसार, ६१ टक्के तरुण आंतरजातीय विवाह करू इच्छितात, तर ३० टक्के तरुण याला विरोध करतात. दुसरीकडे इतर धर्मातील व्यक्तींना जोडीदार म्हणून निवड करण्यास ४२ टक्के तरुणांचा विरोध आहे. आंतरजातीय विवाहांच्या बाबतीत सकारात्मक चित्र दिसत असले तरी तरुणांचे लग्नाचे हे स्वप्न कितपत साकारते, याचे ठोस पुरावे उपलब्ध नसल्याचे तज्ज्ञ सांगतात.

    शासकीय नोकरीच्या बाबतीत तरुणांचा कल काही प्रमाणात कमी होताना दिसत आहे. २०१६ मध्ये ६५ टक्के तरुण शासकीय नोकरीला पसंती देत होते, २०२१ मध्ये त्यात १० टक्क्याने घट झाली आहे. स्वत:चा व्यवसाय सुरू करण्याच्या इच्छित तरुणांची संख्या सुद्धा वाढत आहे. करिअर निवडण्यात आरोग्य क्षेत्राला मोठी पसंती मिळते आहे. पाच वर्षांपूर्वी केवळ ३ टक्के तरुण आरोग्य क्षेत्रात काम करू इच्छित होते, मात्र आता यात सहा पटीने वाढ होऊन त्यांचे प्रमाण १७ टक्के झाले आहे. करोनामुळे तरुणांचा प्राधान्यक्रम बदल्याचे सांगितले जात आहे.

    मानसिक तणावाच्या विळख्यात
    अर्ध्यापेक्षा जास्त तरुण छोट्या-छोट्या विषयांवर पटकन राग येत असल्याचे सर्व्हेक्षणात आढळले. प्रत्येक दहापैकी दोन तरूणांच्या मनात आत्महत्येचा विचार येत असल्याचे नोंदविण्यात आले. कुटुंबाची आर्थिक स्थिती याबाबत आजचे तरूण सर्वाधिक चिंताग्रस्त आहेत. त्यांनतर चांगली नोकरी, आरोग्य आणि स्वत:चे दिसणे या कारणांमुळे तरूण तणावग्रस्त असल्याचे सांगतात.

    सर्व्हेक्षण दृष्टीक्षेपात…
    – १८ ते २४ वयोगटातील ४९ टक्के तरूण शिक्षण घेतात तर २० टक्के कमवतात.
    – पाच पैकी दोन तरूणांच्या मते त्यांच्या राज्यात रोजगाराची स्थिती वाईट.
    – नोकरीसाठी आरोग्य क्षेत्राला मोठी पसंती, त्यानंतर शैक्षणिक आणि विज्ञान-तंत्रज्ञान क्षेत्रांचा क्रमांक.
    – प्रत्येक चौथ्या तरूणाला स्वत:चा व्यवसाय सुरू करण्याची इच्छा.
    – मानसिक तणावाच्या स्थितीत ६५ टक्के तरूणांची कुटुंबाला पसंती, केवळ ३ टक्के घेतात वैद्यकीय मदत.