ताडोब्यातील प्रदूषणाचा नीरी करणार अभ्यास; कोळसा खाणी आणि औष्णिक विद्युत केंद्राचा होणारा परिणाम तपासणार

ताडोबा-अंधारी व्याघ्रप्रकल्पातील वन्यजीवांवर कोळसा खाणी आणि औष्णिक विद्युत केंद्राचा होणारा परिणाम तपासण्याचे काम नागपूरच्या नीरी संस्थेद्वारे केले जाणार आहे.

    नागपूर (Nagpur) : ताडोबा-अंधारी व्याघ्रप्रकल्पातील वन्यजीवांवर कोळसा खाणी आणि औष्णिक विद्युत केंद्राचा होणारा परिणाम तपासण्याचे काम नागपूरच्या नीरी संस्थेद्वारे केले जाणार आहे. या अभ्यासाला नीरीने गुरुवारपासून प्रारंभ केला.

    वेस्टर्न कोलफिल्ड लिमिटेडला ताडोबा प्रकल्पाजवळ खाण सुरू करण्यासाठी पर्यावरणीय मान्यता मिळाली आहे. याशिवाय, ताडोबाजवळ महाजेनकोनचा देखील औष्णिक विद्युत प्रकल्प आहे. ताडोबा-अंधारी व्याघ्रप्रकल्पाच्या दक्षिण सीमेवर हे प्रकल्प आहेत. त्यांचा या प्रदेशातील वन्यजीवांवर होणारा परिणाम तपासण्यात यावा, असा उल्लेख केंद्रीय पर्यावरण मंत्रालयाने आपल्या अहवालात केला आहे. तो मोजण्यासाठी नीरीची नियुक्ती करण्यात आली आहे.

    वन्यप्राण्यांवरील परिणाम मोजण्यासाठी नीरीने ताडोबाच्या जंगलात सर्वेक्षणाला सुरुवात केली आहे. यात ताडोबा परिसरातील हवा, पाण्याची गुणवत्ता, ध्वनी आणि प्रकाशाचे प्रदूषण, जैविक परिणाम असा विविध प्रकारे अभ्यास करण्यात येणार आहे. नीरीला या अभ्यासामध्ये वाइल्डलाइफ इन्स्टिट्युट ऑफ इंडियाचेही सहकार्य लाभणार आहे. ताडोबाच्या मध्यापासून सुमारे ३५ किमीच्या क्षेत्रात हा अभ्यास केला जाईल. यामध्ये, कोअर आणि बफर अशा दोन्ही जंगलांचा समावेश राहील. खाण आणि औष्णिक विद्युत प्रकल्पामुळे प्राण्यांच्या अधिवासाला धोका निर्माण झाला आहे का, कॉरिडॉर्सचे नुकसान होणार आहे का, याचीही तपासणी केली जाईल. याशिवाय, या प्रकल्पामुळे निर्माण होऊ शकणाऱ्या मानव-वन्यजीव संघर्षाचादेखील अभ्यास केला जाईल. या अभ्यासातून ताडोबातील जंगल व्यवस्थापनाबाबत महत्त्वाची माहिती हाती येणार असल्याची अपेक्षा व्यक्त करण्यात येते आहे.

    पानांवर जमा होते धूळ
    कोळसा खाणी आणि औष्णिक विद्युत प्रकल्पातून उडणारी धूळ ताडोबा जंगलातील झाडांच्या पानांवर जमा होते. विशेषत: बफर जंगलात अशी धूळ साठण्याचे प्रमाण जास्त असल्याचा वनकर्मचाऱ्यांचा प्रत्यक्ष अनुभव आहे. या धुळीचा झाडांच्या प्रकाश संश्लेषणावर काय परिणाम होतो, प्राणवायू आणि कर्बवायूची पातळी किती आहे, यांची तपासणी केली जाणार आहे. या आणि इतर अभ्यासाचा प्रकल्प अहवाल सादर करण्यात आला असून त्यानुसार काम केले जाणार आहे. दीर्घ कालावधीकरिता हा अभ्यास केला जाईल. या प्रकल्पाकरिता सुमारे पाच कोटींचा खर्च अपेक्षित असल्याची माहिती आहे.

    सर्वेक्षणात अंतर्भूत घटक
    – जमिनीचा वापर मोजला जाणार
    – वाघासह वन्यश्वापदांच्या अस्तित्वाचा अभ्यास
    – स्थानिक जनतेच्या अवलंबित्वाचे सर्वेक्षण
    – खाणीतून येणाऱ्या ध्वनितरंगांचा अभ्यास
    – हवेतील घटकांची तपासणी