दिल्लीत G20 शिखर परिषदेची कशी सुरू आहे तयारी? कोणते मुद्दे आणि कोण पाहुणे आहेत? जाणून घ्या

G20 शिखर परिषद 9 आणि 10 सप्टेंबर रोजी दिल्लीतील प्रगती मैदान येथील स्टेट ऑफ आर्ट कन्व्हेन्शन कॉम्प्लेक्समध्ये होणार आहे.

    भारत पुढील महिन्यात देशाची राजधानी दिल्ली येथे G20 शिखर परिषद (G20 Summit Delhi) आयोजित करणार आहे. या शिखर परिषदेसंदर्भात दिल्लीतही तयारी पूर्ण झाली आहे. G20 शिखर परिषद लक्षात घेऊन दिल्ली सरकारने 08, 09 आणि 10 रोजी सुट्टी जाहीर केली आहे. दिल्ली सरकार आणि एमसीडीची सर्व कार्यालयेही हे तीन दिवस बंद राहणार आहेत. यासोबतच सर्व शाळांनाही तीन दिवस सुट्टी असणार आहे. यासोबतच दिल्ली पोलिसांनी ट्रॅफिक अॅडव्हायजरीही तयार केली आहे. ही महत्त्वाची शिखर परिषद 9 आणि 10 सप्टेंबर रोजी प्रगती मैदान, दिल्ली येथे नव्याने बांधलेल्या स्टेट ऑफ आर्ट कॉन्व्हेन्शन कॉम्प्लेक्समध्ये होणार आहे.

    भारत वसुधैव कुटंभकम म्हणजेच “एक पृथ्वी, एक कुटुंब, एक भविष्य” च्या प्रेरणेने आपल्या अध्यक्षतेखाली ही बैठक आयोजित करणार आहे. तसे, G20 च्या बैठका भारतातील वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये झाल्या आहेत. या बैठकीनंतर भारत 1 डिसेंबर 2023 रोजी इंडोनेशियाकडून G20 देशांचे अधिकृत अध्यक्षपद स्वीकारेल.

    पुढील एक वर्षात त्यांच्या अध्यक्षतेखाली जी-20 देशांची प्रगती रूपरेषा तयार केली जाईल. G20 मध्ये 19 देशांचे राष्ट्रप्रमुख आणि युरोपियन युनियनचा समावेश आहे. G20 गट शिखर परिषदेची कल्पना 1999 मध्ये आली. जेव्हा या गटबद्ध देशांचे अर्थमंत्री आणि केंद्रीय बँक गव्हर्नर आंतरराष्ट्रीय आर्थिक आणि आर्थिक मुद्द्यांवर चर्चा करण्यासाठी एकाच व्यासपीठावर आले.

    यावेळी G20 परिषदेचे मुख्य मुद्दे काय आहे?

    G20 अध्यक्ष शिखर परिषदेचे आयोजन करतात आणि एका वर्षासाठी G20 अजेंडा चालवतात. यावेळी त्यात दोन ट्रॅकचा समावेश आहे. पहिला वित्त आणि दुसरा शेर्पा ट्रॅक. फायनान्स ट्रॅकचे नेतृत्व अर्थमंत्री आणि मध्यवर्ती बँकेचे गव्हर्नर करत होते. आणि शेर्पा ट्रॅकचे नेतृत्व शेर्पांनी केले. यानंतर फायनान्स ट्रॅक येतो. याशिवाय अन्य गटांचाही यावेळी सहभाग होता. हे G20 सदस्य देशांमधील नागरी समाज, संसद सदस्य, थिंक टँक, व्यापारी, संशोधक, तरुण, कामगार आणि महिलांना एकत्र आणते.

    राजधानी दिल्लीत तयारी सुरू

    दिल्लीत होणाऱ्या  G20 शिखर परिषदेसाठी तयारी  सुरू करण्यात आली आहे. जगातील 20 देशांच्या प्रमुखांसाठी सुरक्षा व्यवस्था कडेकोट ठेवण्याबरोबरच वाहतुकीसाठीही विशेष व्यवस्था करण्यात आली आहे. त्यामुळे 8 ते 10 सप्टेंबरपर्यंत राजधानीत सार्वजनिक सुट्टी असेल. या तीन दिवस शाळा, महाविद्यालये आणि कार्यालयांना सुट्टी असेल. याशिवाय व्हीआयपी मुव्हमेंट असलेल्या ठिकाणच्या वाहतूक व्यवस्थेतही बदल करण्यात येणार आहेत. दिल्लीत राहणाऱ्यांसाठी पर्यायी मार्गांची माहिती स्वतंत्रपणे दिली जाईल.

    शॉपिंग मॉल्सही बंद राहतील, बसेस वळवण्यात येतील

    सुरक्षा व्यवस्थेमुळे शॉपिंग मॉल्स आणि बाजारपेठाही बंद राहतील. डीटीसी बसेसही अन्य मार्गांवर वळवल्या जातील किंवा बंद केल्या जातील. याशिवाय आंतरराज्यीय बसेसही बाह्य भागात थांबवण्यात येणार आहेत. यूपीकडून येणाऱ्या बसेस फक्त सराय काले खान, गाझीपूर आणि आनंद बिहार येथे थांबवल्या जातील. तर हरियाणा-राजस्थानकडून गुडगावकडून येणाऱ्या बसेस राजोकरी सीमेवरच थांबवल्या जातील किंवा मेहरौलीच्या दिशेने पाठवल्या जातील.

    मेट्रोची सुविधा सुरूच राहणार

    दिल्लीतील लोकांसाठी चांगली गोष्ट म्हणजे मेट्रो यंत्रणा सुरळीतपणे सुरू राहणार आहे. फक्त एक किंवा दोन स्थानकांवर बंदी घालता येईल. पोलिस अधिकाऱ्यांनी दिल्लीतील लोकांना रस्त्याऐवजी मेट्रो सेवेचा अधिक वापर करण्याचे आवाहन केले आहे, जेणेकरून तुम्हाला कोणतीही अडचण येणार नाही. मात्र, सुरक्षा व्यवस्थेमुळे सुप्रीम कोर्ट, खान मार्केट, मंडी हाऊस, केंद्रीय सचिवालय आदी मेट्रो स्थानके 8 ते 10 सप्टेंबरपर्यंत बंद ठेवली जाऊ शकतात.

    ‘या’ देशांचे पाहुणे असतील

    या वर्षीच्या शिखर परिषदेच्या पाहुण्यांच्या यादीत बांगलादेश, इजिप्त, मॉरिशस, नेदरलँड, नायजेरिया, ओमान, सिंगापूर, स्पेन आणि संयुक्त अरब अमिराती (UAE) यांचा समावेश आहे. या शिखर परिषदेत सहभागी होण्यासाठी येणारे जागतिक नेते, मान्यवर, मिशन यांच्या स्वागतासाठी आणि निवासासाठी परराष्ट्र मंत्रालयाकडून एकूण 35 हॉटेल्स बुक करण्यात आली आहेत.

    60 शहरांमध्ये 200 हून अधिक सभा

    भारताच्या अध्यक्षतेखाली या वर्षी G20 च्या 200 हून अधिक बैठका होणार होत्या. त्यांच्यासाठी 60 शहरे यजमान बनवण्यात आली होती. या बैठकांमध्ये, 13 शेर्पा, ट्रॅकिंग वर्किंग ग्रुप, 8 इकॉनॉमिक ट्रॅक वर्कस्ट्रीम, 11 संलग्न गट आणि 4 पुढाकारांनी सकारात्मक चर्चा केली आहे. आतापर्यंत एकूण 110 देशांतील 12,300 प्रतिनिधींनी G20 बैठकीत भाग घेतला आहे. यामध्ये काही निमंत्रित देशांचाही समावेश होता. तर 14 आंतरराष्ट्रीय संस्थांनीही सहभाग घेतला.

    जगाचा अजेंडा भारत ठरवेल

    भारताचे पाश्चात्य देश आणि रशिया या दोन्ही देशांशी संतुलित संबंध आहे. यावेळी भारताचे धोरण जागतिक स्तरावर नेतृत्वाच्या भूमिकेकडे वाटचाल करत आहे. G20 मंचाचे अध्यक्षपद हे जागतिक अजेंडा निश्चित करण्याच्या दिशेने एक मजबूत पाऊल ठरेल.

    सध्या जगात अस्थिरतेची परिस्थिती आहे. अशा परिस्थितीत भारत G20 च्या अध्यक्षपदाची जबाबदारी पार पाडत आहे. मोठा विचार करून चांगले निकाल देण्याची क्षमता भारताकडे आहे. जागतिक आव्हानांचा सामना करण्यासाठी जगातील बहुतांश देश भारताकडून पुढाकार घेण्याची वाट पाहत आहेत.