देशात प्रथमच महिला पुरुषांपेक्षा भारी, १००० पुरुषांमागे १०२० महिला : राष्ट्रीय कुटुंब आरोग्य सर्वेक्षण-५ ने दिला दिलासा; २०१५-१६ च्या तुलनेत लिंग गुणोत्तर १० अंकांनी सुधारले आहे

एवढेच नाही तर जन्मावेळी लिंग गुणोत्तर म्हणजेच लिंग गुणोत्तर देखील सुधारले आहे. २०१५-१६ मध्ये १००० पुरुषांमागे ९१९ महिला होत्या. ताज्या सर्वेक्षणात हा आकडा १००० पुरुषांमागे ९२९ महिलांवर पोहोचला आहे. विशेष म्हणजे एकूण लोकसंख्येतील लिंग गुणोत्तर शहरांच्या तुलनेत खेड्यांमध्ये चांगले आहे.

  • लिंग गुणोत्तर १००० पुरुषांमागे ९२९ महिला असे आहे
  • २०१५-१६ मध्ये १००० पुरुषांमागे ९१९ महिला असे होते
  • गावांत १००० पुरुषांमागे १०३७ महिला असे प्रमाण आहे

नवी दिल्ली : देशासाठी एक आनंदाची बातमी आहे. भारताच्या एकूण लोकसंख्येमध्ये (Population) प्रथमच महिलांची (Women) संख्या १००० पुरुषांमागे (Men) १०२० झाली आहे. बुधवारी जाहीर झालेल्या नॅशनल फॅमिली हेल्थ सर्व्हे-५ (National Family Health Survey-5) च्या आकडेवारीवरून हेच दिसून आले आहे. यापूर्वी २०१५-१६ मध्ये आयोजित केलेल्या NFHS-4 मध्ये हा आकडा दर १००० पुरुषांमागे ९९१ महिलांचा होता.

एवढेच नाही तर जन्मावेळी लिंग गुणोत्तर म्हणजेच लिंग गुणोत्तर देखील सुधारले आहे. २०१५-१६ मध्ये १००० पुरुषांमागे ९१९ महिला होत्या. ताज्या सर्वेक्षणात हा आकडा १००० पुरुषांमागे ९२९ महिलांवर पोहोचला आहे. विशेष म्हणजे एकूण लोकसंख्येतील लिंग गुणोत्तर शहरांच्या तुलनेत खेड्यांमध्ये चांगले आहे. खेड्यापाड्यात दर १००० पुरुषांमागे १०३७ स्त्रिया आहेत, तर शहरांमध्ये फक्त ९८५ स्त्रिया आहेत.

देशात प्रथमच प्रजनन दर २.१ च्या खाली आला आहे

देशात प्रथमच प्रजनन दर २ वर आला आहे. २०१५-१६ मध्ये ते २.२ होते. विशेष बाब म्हणजे प्रजनन दर २.१ हा रिप्लेसमेंट मार्क मानला जातो. म्हणजेच एखादे जोडपे दोन मुलांना जन्म देत असेल तर ती दोन मुले त्यांची जागा घेतील. २ पेक्षा कमी मुले असणे म्हणजे लोकसंख्या कमी होणे अपेक्षित आहे. लोकसंख्या वाढ २.१ च्या प्रजनन दराने स्थिर राहते.

परंतु या गोष्टी कायम आहेत – फक्त ४१% महिलांना १० वर्षांहून अधिक काळ शिक्षण मिळाले

लोकसंख्येतील महिलांचे प्रमाण वाढले असेल, परंतु आतापर्यंत त्यांच्या स्थितीत फारशी सुधारणा झालेली नाही. आजही देशातील ४१% स्त्रिया अशा आहेत ज्यांना १० वर्षांपेक्षा जास्त शालेय शिक्षण मिळाले आहे, म्हणजेच त्या १०वीच्या पुढे शिक्षण घेऊ शकतात. ५९% महिला दहावीच्या पुढे शिक्षण घेऊ शकत नाहीत. ग्रामीण भागात फक्त ३३.७% स्त्रिया १०वीच्या पुढे शिक्षण घेऊ शकतात. 5G युगातही, देशातील केवळ ३३.३% महिला इंटरनेटचा वापर करत आहेत.

स्वतःचे बँक खाते असलेल्या महिलांच्या संख्येत २५% वाढ

७८.६% महिला त्यांचे बँक खाते चालवतात. २०१५-१६ मध्ये हा आकडा केवळ ५३% होता. त्याच वेळी, ४३.३% महिलांच्या नावावर काही मालमत्ता आहे, तर २०१५-१६ मध्ये हा आकडा केवळ ३८.४% होता. मासिक पाळीच्या काळात सुरक्षित स्वच्छता उपायांचा अवलंब करणाऱ्या महिलांचे प्रमाण ५७.६% वरून ७७.३% पर्यंत वाढले आहे. तथापि, लहान मुले आणि महिलांमध्ये अशक्तपणा हा एक प्रमुख चिंतेचा विषय बनला आहे. १५ ते ४९ वयोगटातील ६७.१% मुले आणि ५७% महिला अशक्तपणाने ग्रस्त आहेत.

३०% लोकसंख्येकडे स्वतःचे आधुनिक शौचालय नाही

२०१५-१६ मध्ये स्वतःची आधुनिक शौचालये असलेली कुटुंबे ४८.५% होती. २०१९-२१ मध्ये ही संख्या ७०.२% वर गेली आहे. मात्र ३० टक्के अजूनही वंचित आहेत. देशातील ९६.८% घरांमध्ये वीज पोहोचली आहे.