PHOTO : भारत उद्या करणार अग्नी-५ क्षेपणास्त्राची चाचणी; चीनला का भरलीये धडकी? काय आहे याची खासियत? जाणून घ्या सविस्तर

हे क्षेपणास्त्र सैन्यात सामील झाल्यानंतर, भारत जगातील उच्चभ्रू देशांमध्ये सामील होईल, ज्यांच्याकडे अण्वस्त्रधारी इंटर कॉन्टिनेंटल बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्र (ICBM) आहे.

    नवी दिल्ली : भारत २३ सप्टेंबरला अग्नी -३ क्षेपणास्त्राची चाचणी करण्याची शक्यता आहे. अण्वस्त्रे वाहून नेण्यास सक्षम असलेल्या या क्षेपणास्त्राची ही ८ वी चाचणी असेल. चीनची अनेक शहरे ५००० किमी पर्यंतच्या या क्षेपणास्त्राच्या कवेत सहज येतील. प्रसारमाध्यमांमधील क्षेपणास्त्र चाचण्यांच्या अहवालांमध्ये, विस्तारवादी धोरणांसाठी कुख्यात असलेल्या चीनने शांतता आणि सुरक्षेबद्दलही बोलणे सुरू केले आहे. भारताने या वर्षी जूनमध्ये अग्नी प्राइमची चाचणी केली आणि अग्नी-६ वरही काम सुरू आहे.

    हे क्षेपणास्त्र सैन्यात सामील झाल्यानंतर, भारत जगातील उच्चभ्रू देशांमध्ये सामील होईल, ज्यांच्याकडे अण्वस्त्रधारी इंटर कॉन्टिनेंटल बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्र (ICBM) आहे.

    चला जाणून घेऊया, अग्नी -५ ची खासियत काय आहे? पाकिस्तान आणि चीनकडेही अशी क्षेपणास्त्रे आहेत का? क्षेपणास्त्र चाचणीबाबत चीनने काय म्हटले आहे? आणि चीन कोणत्या UNSC ठरावाबद्दल बोलत आहे?

    अग्नी-५ ची ताकद काय आहे?

    अग्नी-५ हे भारताचे पहिले आणि एकमेव इंटर कॉन्टिनेंटल बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्र आहे, जे संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्थेने (DRDO) विकसित केले आहे. भारताकडे असलेल्या लांब पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्रांपैकी हे एक आहे.

    या क्षेपणास्त्राची रेंज 5 हजार किलोमीटर आहे. अग्नी-५ बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्र एकाच वेळी अनेक वॉरहेड्स वाहून नेण्यास सक्षम आहे.

    हे एकाधिक स्वतंत्रपणे लक्ष्यित रीएंट्री व्हेईकल (MIRV) ने सुसज्ज आहे. म्हणजेच, हे एकाच वेळी अनेक लक्ष्यांसाठी लाँच केले जाऊ शकते.

    हे क्षेपणास्त्र दीड टन अण्वस्त्रे वाहून नेऊ शकते. त्याची गती मॅक २४ आहे, म्हणजेच आवाजाच्या वेगापेक्षा २४ पट जास्त आहे.

    अग्नी -५ च्या प्रक्षेपण प्रणालीमध्ये कॅनिस्टर तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यात आला आहे. यामुळे हे क्षेपणास्त्र सहज कुठेही नेऊ शकतो.

    अग्नी -५ क्षेपणास्त्र वापरण्यास अतिशय सोपे आहे, ज्यामुळे ते देशात कुठेही तैनात केले जाऊ शकते.

    या क्षेपणास्त्राचा थोडा इतिहास देखील जाणून घ्या

    अग्नी मालिकेचे हे ५ वे क्षेपणास्त्र आहे. त्याची पहिली चाचणी १९ एप्रिल २०१२ रोजी ओरिसा येथे करण्यात आली, जी यशस्वी झाली. क्षेपणास्त्राची पहिली डब्याची चाचणी जानेवारी २०१५ मध्ये घेण्यात आली. त्यानंतर रस्त्याच्या मोबाईल लाँचरमधून हे क्षेपणास्त्र सोडण्यात आले. क्षेपणास्त्राची शेवटची चाचणी १० डिसेंबर २०१८ रोजी करण्यात आली. विशेष गोष्ट म्हणजे आतापर्यंत क्षेपणास्त्राच्या ७ चाचण्या झाल्या आहेत, सर्व यशस्वी झाल्या आहेत. अग्नि -५ ला २०२० मध्येच लष्करात समाविष्ट केले जाणार होते, परंतु कोरोनामुळे चाचणीला विलंब झाला.

    पाकिस्तान-चीनकडे अशी क्षेपणास्त्रे आहेत का?

    पाकिस्तानच्या गौरी-२ क्षेपणास्त्राची श्रेणी २३०० किमी आणि शाहीन -२ क्षेपणास्त्राची श्रेणी २५०० किमी आहे. पाकिस्तान शाहीन -३ वरही काम करत आहे, ज्याची श्रेणी २७०० किमी असू शकते.

    चीनकडे भारतापेक्षा अधिक श्रेणी आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाची क्षेपणास्त्रे आहेत. चीनच्या DF-31 क्षेपणास्त्राची रेंज ८००० किमी आणि DF-41 क्षेपणास्त्राची रेंज १२००० किमी आहे.

    क्षेपणास्त्र चाचणीबाबत चीन काय म्हणाला?

    अग्नि-५ च्या चाचणीसंदर्भात, चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते झाओ लिजान यांनी म्हटले आहे की, दक्षिण आशियात शांतता, सुरक्षा आणि स्थिरता राखण्यात सर्वांचे समान हित आहे. ते म्हणाले की आम्हाला आशा आहे की, सर्व पक्ष या दिशेने विधायक प्रयत्न करतील. लिजन म्हणाले की, भारत अण्वस्त्रे वाहून नेण्यास सक्षम बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र विकसित करू शकत नाही. संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेच्या (UNSC) ठराव ११७२ मध्ये या संदर्भात आधीच स्पष्ट नियम आहेत.

    चीन कोणत्या UNSC ठरावाबद्दल बोलत आहे?

    चीन UNSC ठराव ११७२ बद्दल बोलत आहे. जून १९९८ मध्ये झालेल्या अणुचाचणीनंतर सुरक्षा परिषदेचा ठराव ११७२ लागू करण्यात आला. या ठरावामध्ये भारत आणि पाकिस्तानचा अण्वस्त्र कार्यक्रम रद्द करण्याची आणि दोन्ही देशांनी पुढील अण्वस्त्र चाचण्यांपासून दूर राहण्याची मागणी केली होती. तसेच दोन्ही देशांनी अण्वस्त्रे वाहून नेण्यास सक्षम असलेल्या बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांचा विकास थांबवण्याचे आवाहन केले. मात्र, भारत हा प्रस्ताव स्वीकारण्यास बांधील नाही.

    सध्या कोणत्या देशांकडे ICBM आहे?

    सध्या, जगातील मोजक्याच देशांमध्ये इंटर कॉन्टिनेंटल बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्रे (ICBMs) आहेत. यामध्ये रशिया, अमेरिका, चीन, फ्रान्स, इस्रायल, ब्रिटन, चीन आणि उत्तर कोरिया यांचा समावेश आहे. या शक्तीने सुसज्ज होणारा भारत हा जगातील ८ वा देश असेल.