कार्तिकी एकादशीचे महत्त्व जाणून घ्या

Lifestyle

19 November 2026

Author:  प्राजक्ता प्रधान

आषाढी आणि कार्तिकी या दोन्ही एकादशी भगवान विष्णू आणि विठ्ठलभक्तांसाठी महत्त्वाच्या आहेत. आषाढी एकादशी आषाढ महिन्यात, तर कार्तिकी एकादशी कार्तिक महिन्यात येते. दोन्ही दिवशी भाविक उपवास, पूजा आणि विठ्ठल नामस्मरण करतात.

आषाढी आणि कार्तिकी एकादशी कधी

Picture Credit: Pinterest

आषाढी एकादशी कधी साजरी होते?

Picture Credit: Pinterest

आषाढी एकादशी आषाढ महिन्यातील शुक्ल पक्षातील एकादशीला येते. साधारण जून-जुलै महिन्यात हा उत्सव साजरा केला जातो. या दिवशी पंढरपूरच्या विठ्ठल दर्शनासाठी वारकरी मोठ्या संख्येने दाखल होतात.

कार्तिकी एकादशी कधी साजरी होते?

Picture Credit: Pinterest

कार्तिकी एकादशी कार्तिक महिन्यातील शुक्ल पक्षात येते. साधारण ऑक्टोबर-नोव्हेंबरमध्ये हा दिवस साजरा केला जातो. या एकादशीला देवउठनी किंवा प्रबोधिनी एकादशी असेही म्हटले जाते.

दोन्ही एकादशींचे धार्मिक महत्त्व

Picture Credit: Pinterest

धार्मिक मान्यतेनुसार, आषाढी एकादशीला भगवान विष्णू योगनिद्रेत जातात आणि कार्तिकी एकादशीला योगनिद्रेतून जागे होतात. त्यामुळे कार्तिकी एकादशीला चातुर्मास समाप्तीचे विशेष महत्त्व आहे.

पंढरपूर वारी आणि वारकरी परंपरा

Picture Credit: Pinterest

आषाढी एकादशीला संतांच्या पालख्या आणि वारकऱ्यांची पायी वारी हे प्रमुख आकर्षण असते. कार्तिकी एकादशीलाही पंढरपूरमध्ये मोठी यात्रा भरते. दोन्ही दिवशी विठ्ठलाच्या दर्शनासाठी भाविकांची गर्दी होते.

पूजा, भजन आणि उपवास

Picture Credit: Pinterest

दोन्ही एकादशींना भाविक उपवास करतात आणि भगवान विष्णू-विठ्ठलाची पूजा करतात. आषाढीला वारी, दिंडी आणि विठ्ठल नामाचा गजर विशेष असतो. कार्तिकीला हरिपाठ, भजन, कीर्तन आणि तुळशी विवाहाला महत्त्व दिले जाते.

दोन्ही एकादशींमधील मुख्य फरक

Picture Credit: Pinterest

आषाढी एकादशी – वारी आणि विठ्ठल भक्तीचा उत्सव. कार्तिकी एकादशी – भगवान विष्णूंच्या जागरणाची आणि चातुर्मास समाप्तीची एकादशी. दोन्ही दिवशी उपवास, पूजा आणि नामस्मरण केले जाते.

दोन्ही एकादशींचा संदेश

Picture Credit: Pinterest

आषाढी असो किंवा कार्तिकी, दोन्ही एकादशी भक्ती, श्रद्धा आणि आत्मशुद्धीचा संदेश देतात. विठ्ठलाच्या नामस्मरणातून मनाला शांती आणि सकारात्मक ऊर्जा मिळते, अशी भाविकांची श्रद्धा आहे.