शनिवार, 17 ऑक्टोबर 2026
डायनासोरच्या आधीपासूनचे 23 कोटी वर्षांहून जुने सरपटणारे जीवाश्म सापडले; अनेक गुपिते झाली उघड ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया)
शास्त्रज्ञांना दक्षिण ब्राझीलमध्ये एका अत्यंत प्राचीन सरपटणाऱ्या प्रजातीचे जीवाश्म सापडले आहे, ज्याचे नाव ‘गोंडवनॅक्स पॅरासेन्सिस’ आहे. हे जीवाश्म अंदाजे 237 दशलक्ष वर्षे जुने आहे, ज्यामुळे ते आतापर्यंत सापडलेल्या सर्वात जुने सरपटणारे जीवाश्म ठरते. या महत्त्वपूर्ण शोधामुळे शास्त्रज्ञांना डायनासोर पहिल्यांदा कसे दिसत असावेत याबाबत अधिक माहिती मिळण्याची अपेक्षा आहे.
गोंडवनॅक्स पॅरासेन्सिस लहान, चार पायांचा सरपटणारा प्राणी होता, ज्याचा आकार सुमारे लहान कुत्र्याएवढा होता. त्याची लांबी अंदाजे 1 मीटर (39 इंच) होती आणि वजन 3 ते 6 किलोग्राम (7 ते 13 पौंड) दरम्यान होते. हा प्राणी ट्रायसिक काळात, म्हणजेच अंदाजे 237 दशलक्ष वर्षांपूर्वी, सध्याच्या दक्षिण ब्राझीलमध्ये राहात होता. त्या काळात पृथ्वीवरील वातावरण अत्यंत उष्ण होते.
शास्त्रज्ञांच्या मते, हा प्राणी गोंडवाना या प्राचीन खंडाचा भाग होता, ज्यात आजचा दक्षिण अमेरिका, आफ्रिका, ऑस्ट्रेलिया, आणि अंटार्क्टिका समाविष्ट होते. हा प्राचीन जीवाश्म डायनासोरच्या उत्क्रांतीचा शोध घेण्यासाठी एक महत्त्वाचा धागा ठरू शकतो, ज्यामुळे त्यांच्या सुरुवातीच्या स्वरूपाचा अधिक चांगला अंदाज बांधता येईल.
डायनासोरच्या आधीपासूनचे 23 कोटी वर्षांहून जुने सरपटणारे जीवाश्म सापडले; अनेक गुपिते झाली उघड ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया)
हे देखील वाचा : सिक्कीमची गुलाबी थंडी आणि दऱ्याखोऱ्यांच्या अनुभव घ्यायचा असेल तर IRCTC चे ‘हे’ पॅकेज एकदा पहाच
डायनासोरच्या आधी सरपटणारे प्राणी?
हे जीवाश्म सायलेसॉरिड्स नावाच्या नामशेष सरपटणाऱ्या प्राण्यांच्या गटाशी संबंधित आहे. सायलेसॉरिड्स खरोखर डायनासोर होते की पूर्वीच्या प्रजाती होत्या की नाही यावर शास्त्रज्ञ अजूनही वादविवाद करत आहेत. या नवीन प्रजातीचा अभ्यास केल्याने आम्हाला हे समजण्यास मदत होऊ शकते की डायनासोर कोणत्या वैशिष्ट्यांमुळे इतके यशस्वी सरपटणारे प्राणी बनले.
हे देखील वाचा : अंतराळातून पाहिल्यावर एव्हरेस्टपेक्षाही उंच, सर्वोच्च शिखर आहे ‘हे’; जाणून घ्या कोणत्या देशात आहे ते
या अभ्यासाचे नेतृत्व करणारे जीवाश्मशास्त्रज्ञ रॉड्रिगो टेम्प म्युलर म्हणाले, ‘या शोधामुळे आम्हाला डायनासोरच्या उदयास कारणीभूत असलेल्या प्राण्यांबद्दल अधिक जाणून घेण्यास मदत होते.’ ट्रायसिक कालखंडातील खडकाच्या थरात हे जीवाश्म सापडले. हा तो काळ होता जेव्हा सस्तन प्राणी, मगरी, कासव आणि बेडूक असे अनेक प्राणी प्रथम दिसले. या शोधाशी संबंधित माहिती गोंडवाना संशोधन जर्नलमध्ये गेल्या महिन्यात प्रकाशित करण्यात आली होती.
