रविवार, 18 ऑक्टोबर 2026
आता विद्यार्थ्यांना त्यांच्या गरजेनुसार पदवी अभ्यासक्रम कमी किंवा जास्त वेळेत पूर्ण करण्याचा पर्याय मिळणार आहे. विद्यापीठ अनुदान आयोग (UGC) च्या नव्या नियमानुसार, उच्च शिक्षण संस्था विद्यार्थ्यांना 2 वर्षे किंवा 5 वर्षांत पदवी अभ्यासक्रम पूर्ण करण्याची मुभा देऊ शकतात, जो सामान्यतः 3 किंवा 4 वर्षांचा असतो. UGC अध्यक्ष एम. जगदीश कुमार यांनी सांगितले की, यासाठी एक्सेलरेटेड डिग्री प्रोग्राम (ADP) आणि एक्स्टेंडेड डिग्री प्रोग्राम (EDP) साठी मानक कार्यपद्धती (SOP) या आठवड्यात झालेल्या बैठकीत मंजूर करण्यात आली आहे. SOP च्या मसुद्याचा सार्वजनिक पातळीवर विचार करून त्यावर अभिप्राय मागवला जाईल.
SOP नुसार, शैक्षणिक संस्था एक समिती स्थापन करतील जी विद्यार्थ्यांनी पहिल्या किंवा दुसऱ्या सत्रानंतर दिलेल्या अर्जांचे मूल्यांकन करेल. समिती विद्यार्थ्यांच्या क्षमतेच्या आधारे ठरवेल की, संबंधित विद्यार्थ्याने किती क्रेडिट्स घेणे आवश्यक आहे. याच आधारावर विद्यार्थ्याला ADP किंवा EDP कार्यक्रमासाठी निवडले जाईल. ADP साठी अर्ज दुसऱ्या सत्राच्या शेवटी करता येईल. यामध्ये विद्यार्थ्यांना त्यांच्या सत्रामध्ये अतिरिक्त विषय आणि क्रेडिट्स पूर्ण करण्याची संधी मिळेल. तसेच, EDP अंतर्गत, प्रत्येक सत्रात मिळवायच्या किमान क्रेडिट्सची संख्या समिती ठरवेल.
परीक्षा आणि मूल्यांकन प्रक्रिया नेहमीच्या पदवी अभ्यासक्रमासारखीच राहील. मात्र, पदवी पूर्ण करण्यासाठी लागणारा वेळ (कमी किंवा जास्त) पदवीवर नमूद केला जाईल. तरीही, ही पदवी नोकरी किंवा उच्च शिक्षणासाठी मान्यताप्राप्त राहील.
पदवी दरम्यान ब्रेक घेण्याचा पर्याय
UGC ने राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण-2020 अंतर्गत विद्यार्थ्यांना अभ्यासक्रमादरम्यान ब्रेक घेण्याचा पर्याय दिला आहे. विद्यार्थ्याला आवश्यक असल्यास, तो अभ्यासक्रमातून काही कालावधीकरिता ब्रेक घेऊ शकतो आणि नंतर परत येऊन अभ्यासक्रम पूर्ण करू शकतो.IIT मद्रासचे संचालक व्ही. कामकोटी यांनी विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणासाठी अधिक लवचिकता मिळावी, अशी शिफारस केली होती. त्यांनी सांगितले की, शिक्षणाचा मार्ग शक्य तितका लवचिक असावा, जेणेकरून जास्तीत जास्त तरुण शिक्षण घेऊ शकतील. UGC चे अध्यक्ष एम. जगदीश कुमार यांनी नमूद केले की, विद्यार्थ्यांना क्रिटिकल थिंकर्स बनवणे आणि त्यांना देशाच्या विकासात योगदान देण्यासाठी सक्षम बनवणे हे आमचे उद्दिष्ट आहे.
UGC ने या विद्यार्थ्यांना प्रवेश आणि बाहेर पडण्याचे अनेक पर्याय दिले आहेत, ज्यामुळे विद्यार्थी त्यांना आवश्यक वाटल्यास ब्रेक घेऊन त्यांच्या आवडीनुसार शिक्षण पूर्ण करू शकणार आहेत. हा निर्णय विद्यार्थ्यांना जास्त संधी आणि लवचिकता देण्यासाठी महत्त्वाचा ठरणार आहे. ज्या विद्यार्थ्यांना लवकर पदवी शिक्षण पूर्ण करायचे आहे त्यांना यामुळे लाभ होणार आहे.
