शुक्रवार, 16 ऑक्टोबर 2026
(फोटो सौजन्य: सोशल मीडिया)
वंदे भारत ट्रेनची ब्रेकिंग सिस्टीम अगदी कारप्रमाणेच काम करते. पण ती कारच्या सिस्टिम पेक्षा फार वेगळी आहे. ट्रेनमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या ब्रेकिंग सिस्टीमपेक्षा पूर्णपणे वेगळी आहे. या सिस्टीममध्ये इलेक्ट्रो-न्यूमॅटिक डिस्क ब्रेक्सचा वापर केला जातो. हे ब्रेक्स चाकांच्या बाजूला नसून त्यांच्या शेजारी बसवलेले असतात.
ही ब्रेकिंग सिस्टीम विद्युत प्रवाहाद्वारे चालते, जी खूप वेगाने काम करते. ब्रेक लावताच तिचा परिणाम जाणवतो. ही ब्रेकिंग सिस्टीम कारच्या ब्रेकिंग सिस्टीमसारखीच आहे, ज्यात डिस्क आणि ड्रम ब्रेक्स वापरले जातात. यामुळेच वंदे भारत ट्रेन इतर ट्रेन्सपेक्षा अधिक सुरक्षित आहे.
वंदे भारत ट्रेनमध्ये एक अशी विशिष्ट प्रणाली आहे. जी आपत्कालीन परिस्थितीत ट्रेनला सहजपणे थांबवते. ती मोटारगाड्यांप्रमाणेच ‘इमर्जन्सी ब्रेकिंग डिस्टन्स’ ने सुसज्ज आहे. ही प्रणाली आपत्कालीन परिस्थितीत कोणत्याही अडचणीशिवाय वेगवान ट्रेनला थांबवू शकते. या प्रणालीच्या चाचण्या ऑगस्टमध्ये पूर्ण झाल्या, ज्यामुळे ट्रेन सहजपणे आणि कोणत्याही नुकसानीशिवाय थांबवता येते. ही सिस्टीम प्रवासी गाड्यांमध्ये अद्याप आलेली नाही.
जेव्हा ट्रेन जास्त वेगाने धावत असते आणि मध्येच ब्रेक लावली जाते, तेव्हा ट्रेनची गतिज ऊर्जा वाया जाते. पण वंदे भारतमध्ये ही प्रणाली वेगळ्या पद्धतीने चालते. ब्रेक लावताना इलेक्ट्रिक मोटर जनरेटर म्हणून चालवली जाऊ शकते. ट्रेनची चाके मोटर फिरवतात, ज्यामुळे वीज निर्माण होते. ही वीज रेल्वेच्या विद्युत प्रणालीमध्ये परत पाठवली जाऊ शकते किंवा गरजेनुसार वापरली जाऊ शकते. पण याचा अर्थ असा नाही की प्रत्येक वेळी ब्रेक लावल्यावर तितकीच ऊर्जा परत मिळवली जाते. मोटर, इलेक्ट्रॉनिक्स आणि इतर प्रणालींमधील हानीमुळे काही प्रमाणात ऊर्जा वाया जाते. असा अंदाज आहे की या तंत्रज्ञानाचा वापर करून किमान ३०% वीज निर्माण केली जाऊ शकते.
काय सांगता… Electricity Bill येणार Zero! फक्त ‘हे’ एक काम करा; AC, कूलर, पंखे, मनसोक्त वापरा
