शुक्रवार, 16 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
Indian Air Force Career Path : भारतीय हवाई दलात एअर मार्शल हे तीन स्टार रँकचे अत्यंत वरिष्ठ अधिकारी पद आहे. या पदापर्यंत पोहोचण्यासाठी अधिकाऱ्याला अनेक टप्प्यांमधून जावे लागते. एअर मार्शल होण्यासाठी पदोन्नतीची कोणतीही एक निश्चित संख्या नसली, तरी सेवा रेकॉर्ड, अनुभव, कामगिरी, वरिष्ठता आणि निवड प्रक्रियेच्या आधारावर अधिकाऱ्याला पुढील जबाबदारी दिली जाते. एअर मार्शल जितेंद्र मिश्रा यांचे करिअर या प्रवासाची उत्तम उदाहरण आहे. हवाई दलात जवळपास चार दशके सेवा दिल्यानंतर त्यांनी अनेक महत्त्वाची पदे भूषवली आणि आता ते राम मंदिर ट्रस्टशी संबंधित महत्त्वाची जबाबदारी सांभाळत आहेत.
भारतीय हवाई दलात अधिकाऱ्याच्या करिअरची सुरुवात फ्लाइंग ऑफिसर या रँकपासून होते. यानंतर फ्लाइट लेफ्टनंट, स्क्वॉड्रन लीडर, विंग कमांडर, ग्रुप कॅप्टन, एअर कमोडोर, एअर वाइस मार्शल आणि त्यानंतर एअर मार्शलची रँक येते. म्हणजेच एअर मार्शल बनण्यापूर्वी अधिकाऱ्याला अनेक वरिष्ठ रँकपर्यंत पोहोचावे लागते. मात्र, हे केवळ पदोन्नतीच्या मोजणीवरून समजू नये. सुरुवातीच्या रँकमध्ये पदोन्नतीसाठी सेवा काळ आणि ठरलेले निकष महत्त्वाचे असतात, तर वरिष्ठ रँकवर निवड आणि उपलब्ध पदे महत्त्वाची भूमिका बजावतात. अधिकाऱ्याची कामगिरी, नेतृत्वगुण, अनुभव आणि सेवा रेकॉर्ड देखील पाहिला जातो.
जितेंद्र मिश्रा यांच्या हवाई दलातील करिअरची सुरुवात ६ डिसेंबर १९८६ रोजी फायटर पायलट म्हणून कमिशन मिळाल्याने झाली. उपलब्ध सेवा रेकॉर्डनुसार, १९८७ मध्ये ते फ्लाइंग ऑफिसर, १९९१ मध्ये फ्लाइट लेफ्टनंट, १९९७ मध्ये स्क्वॉड्रन लीडर, २००३ मध्ये विंग कमांडर आणि २००९ मध्ये ग्रुप कॅप्टन झाले. यानंतर २०१३ मध्ये त्यांना एअर कमोडोर, २०१९ मध्ये एअर वाइस मार्शल आणि १ जानेवारी २०२३ रोजी एअर मार्शलची रँक मिळाली. म्हणजेच सुरुवातीच्या फ्लाइंग ऑफिसर रँकपासून एअर मार्शलपर्यंत पोहोचताना त्यांच्या करिअरमध्ये अनेक पदोन्नत्या झाल्या.
हवाई दलात एवढ्या उच्च पदापर्यंत पोहोचण्यासाठी दीर्घ अनुभव आणि सातत्यपूर्ण उत्तम सेवा रेकॉर्ड आवश्यक असतो, हे त्यांच्या प्रवासावरून स्पष्ट होते.
एअर मार्शल झाल्यानंतर जितेंद्र मिश्रा यांनी अनेक महत्त्वपूर्ण जबाबदाऱ्या पार पाडल्या. १ जानेवारी २०२५ रोजी त्यांनी वेस्टर्न एअर कमांडचे एअर ऑफिसर कमांडिंग-इन-चीफ म्हणून पदभार स्वीकारला. मे २०२५ मध्ये ‘ऑपरेशन सिंदूर’ दरम्यानही ते वेस्टर्न एअर कमांडचे नेतृत्व करत होते. त्यांच्या दीर्घ लष्करी अनुभवात ३,००० तासांपेक्षा जास्त उड्डाणाचा अनुभव देखील समाविष्ट आहे.
Sainik School: सैनिकी शाळेत शिकणारे विद्यार्थी फक्त सैन्यातच नव्हे तर ‘या’ क्षेत्रातही चमकतात
एप्रिल २०२६ मध्ये हवाई दलतून सेवानिवृत्त झाल्यानंतर त्यांच्या करिअरने एक नवीन वळण घेतले. सप्टेंबर २०२६ मध्ये त्यांची ‘श्री राम जन्मभूमि तीर्थ क्षेत्र ट्रस्ट’चे पहिले मुख्य कार्यकारी अधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. आता हवाई दलात दीर्घकाळ नेतृत्व आणि प्रशासकीय जबाबदाऱ्या सांभाळलेले जितेंद्र मिश्रा राम मंदिरेशी संबंधित प्रशासकीय आणि व्यवस्थापन कार्ये पाहत आहेत. अशा प्रकारे त्यांचा प्रवास हवाई दलाच्या फ्लाइंग ऑफिसर रँकपासून एअर मार्शल आणि नंतर राम मंदिर ट्रस्टचे सीईओ पदापर्यंत पोहोचण्यापर्यंतचा जीवनप्रवास प्रेरणादायी आहे.
