मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- istock
दिवाळी हा सण देशभर साजरा केला जातो आणि बहुतेक घरांमध्ये काही परंपरा आणि प्रथा पाळल्या जातात, त्याशिवाय दिवाळीचा सण अपूर्ण मानला जातो. दिवाळी हा सण केवळ धार्मिक दृष्टिकोनातूनच महत्त्वाचा नसून सामाजिक दृष्टिकोनातूनही महत्त्वाचा आहे. दिवाळीचा महान सण लोकांना एकत्र आणतो आणि या परंपरा लोकांना एकत्र ठेवतात.
दिवाळी हा सण भारतातील प्रमुख सणांपैकी एक आहे आणि देशभरात आनंदाने आणि उत्साहाने साजरा केला जातो. पाच दिवस चालणाऱ्या या सणात लोक घरोघरी दिवे लावतात, रंगीबेरंगी दिवे लावतात, रांगोळी काढतात, मिठाई वाटून कुटुंबासह दिवाळीचा आनंद लुटतात. बहुतेक घरांमध्ये दिवाळीच्या दिवशी काही खास परंपरा आणि प्रथा पाळल्या जातात, त्याशिवाय हा सण अपूर्ण मानला जातो. तथापि, या परंपरादेखील भिन्न ठिकाणे आणि कुटुंबांवर अवलंबून असतात. जाणून घेऊया दिवाळीशी संबंधित काही परंपरा आणि चालीरीती…
दिवाळीच्या दिवशी घरातील पाण्यात गंगाजल मिसळून स्नान करावे आणि स्वच्छ वस्त्र परिधान करावे. लाकडी स्टूलवर लाल रंगाचे कापड पसरवा. हे स्थान गंगाजलाने पवित्र करा. आता या पोस्टवर गणेश आणि माता लक्ष्मीच्या मूर्ती स्थापित करा. प्रथम गणेशाची पूजा करावी. त्यानंतर पंचामृतासह गंगाजलाने देवीचा अभिषेक करावा. देवीला लाल चुनरी आणि श्रृंगाराच्या वस्तू अर्पण करा. यासोबतच फुलांच्या माळा, उदबत्ती, दिवा, वेलची, नैवेद्य, सुपारी, भोग इत्यादी अर्पण करा. देवी लक्ष्मीची पूजा करताना ध्यान करा आणि लक्ष्मी चालिसाचा पाठ करा. संध्याकाळी गणेशासोबत लक्ष्मीची पूजा करा. तसेच तुळशीच्या रोपाजवळ तुपाचा दिवा लावावा. गाईच्या दुधाची खीर बनवून संपूर्ण कुटुंबाला प्रसाद म्हणून अर्पण करा. पूजेच्या शेवटी, क्षमासाठी प्रार्थना करा.
हेदेखील वाचा- या मूलांकाच्या लोकांना धन लक्ष्मीचा लाभ
दिवाळीच्या दिवशी घरी दिवे, मेणबत्त्या आणि रंगीबेरंगी दिव्यांनी सजवली जातात. दिवाळीच्या दिवशी दिव्यांची ही सजावट घराची शोभा तर वाढवतेच पण अंधारातून प्रकाशाकडे वाटचाल करण्याचेही प्रतीक मानले जाते.
दिवाळीच्या दिवशी बहुतेक घरांमध्ये रांगोळी काढण्याची परंपरा आहे. लक्ष्मीची पूजा करून घराच्या अंगणात आणि दारात विशेष रंगांनी सुंदर रचना आणि चित्रे बनवली जातात. घरी रांगोळी काढल्याने सकारात्मक ऊर्जा मिळते आणि देवी लक्ष्मीच्या स्वागताचे प्रतीकही मानले जाते.
दिवाळीच्या रात्री मोठ्या प्रमाणात फटाके फोडले जातात, त्यामुळे या सणाचा आनंद द्विगुणित होतो. मात्र, पर्यावरणाचे भान ठेवून फटाके न पेटवण्याचा सल्ला दिला जातो, कारण फटाक्यांमुळे लहान मुले, वडीलधारी जनावरे यांना खूप त्रास होतो आणि अनेक आजार होऊ लागतात.
हेदेखील वाचा- नरक चतुर्दशीच्या दिवशी या राशींना लक्ष्मी योगाचा लाभ
दिवाळीच्या दिवशी बहुतेक घरांमध्ये खास मिठाई तयार केली जाते आणि ती लक्ष्मीपूजनाच्या वेळीही दिली जाते. कुटुंबातील सदस्य लाडू, जिलेबी, गुलाब जामुन इत्यादी घरगुती गोड पदार्थांचा आस्वाद घेतात. दिवाळीत मिठाईची देवाणघेवाणही मित्र, नातेवाईक आणि आप्तेष्टांमध्ये होते.
दिवाळीच्या दिवशी नवविवाहित जोडप्यांना आणि मुलांना खास भेटवस्तू दिल्या जातात आणि वडीलधाऱ्यांचा आशीर्वाद देतात. ही परंपरा नातेसंबंध मजबूत करण्याचा आणि आनंद सामायिक करण्याचा एक मार्ग आहे.
