सोमवार, 19 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- istock
वैदिक ज्योतिषशास्त्रात ग्रह आणि नक्षत्रांचा खूप विचार केला जातो आणि त्यामध्ये पंचक काळाला महत्त्वाचे स्थान आहे. शनिवारपासून म्हणजेच 9 नोव्हेंबरपासून पंचक कालावधी सुरू होत असून शनिवारी येणारा पंचक मृत्युपंचक म्हणून ओळखला जातो आणि या दिवशी भाद्राची सावलीही असेल. अशा परिस्थितीत शनिच्या अशुभ प्रभावापासून वाचण्यासाठी काय करू नये आणि कोणते उपाय करावेत हे जाणून घेऊया…
ज्योतिषशास्त्रात पंचक काळ हा अशुभ काळ मानला जातो आणि या काळात कोणतेही शुभ कार्य करण्यास मनाई आहे. पंचक काळ हा अशुभ आणि हानिकारक नक्षत्रांचा संयोग मानला जातो आणि जेव्हा शनिवारपासून पंचक सुरू होतो तेव्हा त्याला मृत्यु पंचक म्हणतात. या वेळी पंचक शनिवार 9 नोव्हेंबरपासून सुरू होत असून बुधवार 13 नोव्हेंबरपर्यंत चालेल. तसेच शनिवारी भाद्रची सावलीही असणार आहे. अशा स्थितीत शनिची महादशा आणि शनीची साडेसाती आणि धैय्याचे अशुभ प्रभाव कमी करण्यासाठी काही उपाय केले जाऊ शकतात.
हेदेखील वाचा- तुळशीला पाणी देताना चुकूनही करु नका ‘या’ गोष्टी
पंचक कालावधी पाच दिवसांचा असतो, खरे तर चंद्र एका राशीत अडीच दिवस राहतो आणि जेव्हा तो कुंभ आणि मीन राशीत प्रवेश करतो तेव्हा हे अडीच दिवस मिळून पाच दिवस होतात. या काळात धनिष्ठ, शतभिषा, पूर्वा भाद्रपदा, उत्तरा भाद्रपद आणि रेवती नक्षत्र हे पाच दिवस आहेत, हे नक्षत्र अशुभ मानले जातात. या पाच नक्षत्रांच्या समूहाने तयार केलेल्या संयोगाला पंचक म्हणतात.
शनिवारपासून सुरू होणाऱ्या पंचकला मृत्यु पंचक म्हणतात. नावाप्रमाणेच, अशुभ दिवसापासून सुरू होणारा पंचक जीवनात मृत्यूसमान समस्या घेऊन येतो, म्हणून या पाच दिवसांमध्ये कोणतेही अशुभ किंवा जोखमीचे काम करणे टाळावे. या अशुभ कालावधीमुळे अपघात, दुखापत, वाद, कायदेशीर बाबी इत्यादींचा धोका आहे.
हेदेखील वाचा- श्रीकृष्णाला प्रसन्न करण्यासाठी गोपाष्टमीला करा ‘हे’ सोपे काम
पंचक काळात एखाद्याचा मृत्यू होणेदेखील अशुभ मानले जाते. पंचक काळात एखाद्या व्यक्तीचा मृत्यू झाल्यास कुटुंबात जीवितहानी होण्याची शक्यता असते, असे मानले जाते. हे टाळण्यासाठी मृतदेहाचे अंतिम संस्कार करताना पिठाचे किंवा कुशाचे ५ पुतळे करून मृतदेहाजवळ ठेवावे आणि असे केल्याने पंचक दोष दूर होतो.
ज्योतिषशास्त्रानुसार कोणता पंचक कोणता परिणाम देईल, त्यानुसार पंचक कालावधी कोणत्या दिवसापासून सुरू होतो हे ठरते. रविवारपासून सुरू होणाऱ्या पंचकांना रोग पंचक, सोमवारपासून सुरू होणाऱ्या पंचकांना राज पंचक, मंगळवारी अग्नि पंचक, बुधवार आणि गुरुवारच्या पंचकांना अशुभ पंचक, शुक्रवारपासून सुरू होणाऱ्या पंचकांना चोर पंचक आणि शनिवारपासून सुरू होणाऱ्या पंचकांना मृत्यु पंचक म्हणतात.
पंचक काळात अग्निशी संबंधित काम करणे टाळावे. यावेळी इंधन, लाकूड इत्यादी वस्तू गोळा करू नयेत. असे केल्याने आग लागण्याची भीती असते असे मानले जाते.
पंचक काळात दक्षिण दिशेला प्रवास करणे अशुभ मानले जाते. दक्षिण दिशा ही मृत्यूची देवता असलेल्या यमाची दिशा मानली जाते असे मानले जाते.
पंचक काळात घराचे बांधकाम करणे टाळावे. घराचे छप्पर बांधू नये आणि लिंटर लावणे टाळावे. असे मानले जाते की असे केल्याने पंचकमध्ये घर बांधल्याने आर्थिक नुकसान आणि घरगुती त्रास होतो.
पंचक काळात नवीन वस्तू घेणे टाळावे, विशेषतः लोखंड आणि लाकडापासून बनवलेल्या वस्तू.
( टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तू, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/ बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navrashtra या तथ्यांची पुष्टी करु शकत नाही)
