बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- istock
संकष्टी चतुर्थी, ज्याला ‘माघ चौथ’ असेही म्हटले जाते, हा हिंदू धर्मातील प्रमुख उपवास सणांपैकी एक आहे. ज्योतिषशास्त्रानुसार हिंदू दिनदर्शिकेतील माघ महिन्यातील चतुर्थी तिथीला सकट चौथ साजरा केला जातो. हा दिवस विशेषतः भगवान गणेशाची उपासना आणि उपवास करण्यासाठी समर्पित आहे. या दिवशी खास करून गणपतीला दुर्वा अर्पण करतात. वास्तविक दुर्वा गणपतीला खूप प्रिय आहे आणि जर आपण गणपतीला दुर्वा अर्पण केली तर त्याचा आशीर्वाद कायम राहतो. गणपती पूजनात दुर्वा घास अर्पण केल्यास त्याचा आशीर्वाद मिळतो आणि घरात सुख-शांती नांदते. स्कंदपुराण आणि इतर धार्मिक ग्रंथांमध्ये दुर्वा गवताचे महत्त्व सांगितले आहे. यंदा संकष्टी चतुर्थी शुक्रवार 17 जानेवारी रोजी आहे.
संकष्टी चतुर्थीला तिलकुट चौथ देखील म्हणतात आणि माघ महिन्याच्या कृष्ण पक्षाच्या चतुर्थी तिथीला साजरा केला जातो. हे व्रत विशेषतः मुलांच्या सुख, समृद्धी आणि दीर्घायुष्यासाठी पाळले जाते. या दिवशी स्त्रिया दिवसभर निर्जला व्रत पाळतात, म्हणजेच फक्त पाणी सेवन करतात आणि दिवसभर उपवास करतात. उपवासाच्या वेळी स्त्रिया भगवान गणेशाची पूजा करतात, कारण तो मुलांना सुख आणि समृद्धी देणारा मानला जातो.
षट्तीला एकादशी नेमकी कधी आहे? जाणून घ्या शुभ मुहूर्त, महत्त्व
संकष्टी चतुर्थीचा उपवास विशेषतः मुलांच्या आरोग्यासाठी आणि कल्याणासाठी पाळला जातो. या दिवशी स्त्रिया भगवान गणेशाची पूजा करतात आणि त्यांना त्यांचा आवडता दुर्वा घास, तीळ आणि लाडू अर्पण करतात. या दिवशी, चंद्रोदयाच्या वेळी उपवास सोडल्यानंतर, स्त्रिया भगवान गणेशाची पूजा करतात आणि त्यांच्या कुटुंबाच्या सुख आणि समृद्धीसाठी प्रार्थना करतात. संकष्टी चतुर्थीचे महत्त्व खूप जास्त आहे कारण हे विशेषत: मुलांच्या सुखासाठी आणि जीवनातील आनंदासाठी शुभ मानले जाते. असे मानले जाते की, हे व्रत केल्याने मुलांचे आरोग्य चांगले राहते.
हिंदू धर्मात दुर्वा वनस्पती खूप धार्मिक महत्त्व आहे आणि ती एक शुभ आणि शुभ वनस्पती मानली जाते. विशेषत: गणेशाच्या पूजेमध्ये दुर्वा गवताच्या वापराला खूप महत्त्व आहे. पौराणिक कथेनुसार, एकदा श्रीगणेशाने आपली कमी झालेली शक्ती परत मिळवण्यासाठी दुर्वा गवताचे सेवन केले. तेव्हापासून हे गवत गणपतीची आवडती वस्तू मानली जाते. हिंदू धर्मात, दुर्वा गवत भगवान गणेशाशी संबंधित आहे आणि त्यांच्या कोणत्याही पूजेमध्ये दुर्वा अर्पण केली जाते. तुमच्या घरातील सुख-समृद्धीसाठी तुम्ही संकष्टी चतुर्थीच्या दिवशी दुर्वा गवताचे उपायही करून पाहू शकता. जाणून घेऊया त्या उपायांबद्दल-
संकष्टी चतुर्थीला करा या गोष्टींचे दान, तुमची होईल प्रगती
जर तुम्ही जीवनात कोणत्याही मोठ्या समस्येचा सामना करत असाल तर सकट चौथच्या दिवशी दुर्वा गवताची 11 पाने गणपतीला अर्पण करा. तुम्ही दुर्वाची 11 पाने तोडून एकत्र मिसळा आणि कलवात बांधा. गणपतीला दुर्वा अर्पण करताना ‘ओम गं गणपतये नमः’या मंत्राचा जप करावा. यामुळे जीवनातील अडचणी दूर होतील आणि तुम्हाला सुख-शांतीचा अनुभव येईल. इतकेच नाही तर तुमच्या जीवनात अनेक दिवसांपासून कोणतीही समस्या सुरू असेल तर तीही या उपायाने दूर होऊ शकते.
जर तुमची आर्थिक स्थिती कमकुवत असेल आणि पैसे अनावश्यकपणे खर्च होत असतील तर हा उपाय तुमच्यासाठी संकष्टी चतुर्थीच्या दिवशी फायदेशीर ठरू शकतो. या दिवशी गणपतीला दुर्वा घास अर्पण करा आणि पूजेनंतर ती दुर्वा आपल्या पर्समध्ये किंवा घरात सुरक्षित ठेवा. असे मानले जाते की, या उपायाने स्थिरता आणि संपत्ती वाढण्यास मदत होते. मान्यतेनुसार दुर्वा गवत गणपतीला प्रिय मानले जाते आणि ते अर्पण केल्याने श्रीगणेशाची आशीर्वाद प्राप्त होते. हा उपाय केवळ आर्थिक समस्या सोडवत नाही तर पैशाचा प्रवाहही सुरळीत ठेवतो.
जर तुम्हाला मूल व्हायचे असेल, तर सकट चौथच्या दिवशी गणेशाला दुर्वा अर्पण करून पाण्यात विसर्जित करा. या उपायाने श्रीगणेशाचा आशीर्वाद मिळण्यास मदत होते आणि मुलांचे सुख वाढते. एवढेच नाही तर या उपायाने तुमच्या मुलाचे आरोग्यही चांगले राहते. संकष्टी चतुर्थी हा मुख्यतः लहान मुलांचा सण मानला जात असल्याने हा उपाय अधिक फलदायी मानला जातो.
संकष्टी चतुर्थीच्या दिवशी दुर्वा गवताच्या 21 पेंढ्या घ्या आणि गणेशाच्या चरणी अर्पण करा. यानंतर ही दुर्वा घराच्या मुख्य प्रवेशद्वारावर ठेवावी. या उपायाने घरात सुख, शांती आणि सकारात्मक ऊर्जा येते. यासोबतच जर तुम्हाला तुमच्या शत्रूंकडून विनाकारण त्रास होत असेल तर सकट चौथच्या दिवशी गणेशाला दुर्वा अर्पण करताना ‘ओम गं गणपतये नमः’ या मंत्राचा १०८ वेळा जप करावा. यामुळे तुमचे शत्रू दूर होतात आणि अडथळे दूर होतात. इतकेच नाही तर या उपायाने तुमच्या घरात नेहमी सुख-समृद्धी राहील आणि नकारात्मक ऊर्जा दूर होईल.
