सोमवार, 19 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- istock
सनातन धर्मामध्ये उपासना ही मनःशांती मिळवण्याचे आणि देवाप्रती भक्ती व्यक्त करण्याचे एक साधन मानले जाते. बहुतेक लोक आरामात बसून उपासना करतात, पण तुम्ही काही लोकांना उभे राहून देवाची प्रार्थना करतानाही पाहिले असेल. धार्मिक श्रद्धेनुसार, या दोन्ही स्थितींना वेगवेगळे महत्त्व आहे. उपासना करताना बसणे का आवश्यक मानले जाते आणि आरती उभं राहूनच का केली जाते? उपासनेदरम्यान आसन, दिशा आणि इतर नियमांचे पालन केले पाहिजे. उपासनेदरम्यान कोणत्या गोष्टींची काळजी घ्यावी ते सविस्तर जाणून घेऊया
धार्मिक श्रद्धेनुसार, नियमित पूजेच्या वेळी बसून ध्यान आणि ईश्वरभक्ती करावी. यामुळे शरीर स्थिर राहते आणि एकाग्रता वाढते. याउलट, उभे राहिल्याने अस्थिरता येऊ शकते, ज्यामुळे पूजेच्या वेळी लक्ष विचलित होऊ शकते. म्हणूनच, धार्मिक विधी करताना बसण्याची प्रथा आहे.
पूजा आणि आरती यांच्या नियमांमध्ये फरक आहे. आरतीच्या वेळी भक्त आपल्या आसनावर उभे राहून भक्तीभावाने देवतेची पूजा करतात. दरम्यान, मंत्रोच्चार, ध्यान आणि आध्यात्मिक साधना यांसारखे पूजेचे इतर विधी आसनावर बसूनच केले जातात.
पूजा संपल्यानंतर, उभे राहून देवतेला प्रदक्षिणा घालण्याची प्रथा आहे. मूर्तीला किंवा पूजास्थळाला प्रदक्षिणा घालताना, आदर आणि भक्तीची भावना जपावी. धार्मिक श्रद्धेनुसार, हा पूजेचा एक महत्त्वाचा भाग मानला जातो.
उपासनेच्या दिशेकडे विशेष लक्ष दिले पाहिजे. उपासनेदरम्यान पूर्वेकडे किंवा उत्तरेकडे तोंड करणे शुभ मानले जाते. दरम्यान, घराची रचना किंवा उपासनास्थळाच्या स्थानानुसार व्यावहारिक बाबींमध्ये फरक असू शकतो.
उपासनेसाठी स्वच्छ आणि नेमून दिलेल्या आसनाचाच वापर करावा. आसनाशिवाय थेट जमिनीवर बसणे टाळावे. तसेच, उपासनेनंतर आसनाखाली जमिनीवर नतमस्तक होण्याची शिफारस केली जाते.
शालिग्राम, शिवलिंग, शंख, जानवे आणि देवतांच्या मूर्ती थेट जमिनीवर ठेवू नयेत. त्या स्वच्छ कापड, आसन किंवा योग्य पात्रावर ठेवाव्यात. पूजा आणि आरतीच्या वेळी स्वच्छता राखणे आणि डोके झाकणे हे देवाप्रती आदर आणि नम्रतेचे प्रतीक मानले जाते.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
