शनिवार, 17 ऑक्टोबर 2026
(फोटो सौजन्य: सोशल मीडिया)
अनेकदा असे दिसून येते की, केवळ ‘थर्ड-पार्टी इन्शुरन्स’ निवडल्याने लोक स्वतःला सुरक्षित समजतात, परंतु वास्तव मात्र यापेक्षा खूप वेगळे असते. एखादा मोठा अपघात, चोरी किंवा नैसर्गिक आपत्ती ओढवल्यास, ही वरकरणी छोटी वाटणारी बचत लाखो रुपयांच्या नुकसानीत रूपांतरित होऊ शकते आणि नेमक्या त्याच वेळी, योग्य विमा पॉलिसी निवडणे किती महत्त्वाचे आहे, याची जाणीव होते.
‘मोटर व्हीकल एक्ट’नुसार, थर्ड-पार्टी इन्शुरन्स घेणे अनिवार्य आहे; परिणामी, बहुतेक लोकांना असे वाटते की केवळ हा विमा असणेच पुरेसे आहे. पण ही पॉलिसी केवळ तुमच्या वाहनामुळे इतर एखाद्या व्यक्तीला किंवा त्यांच्या मालमत्तेला झालेल्या नुकसानीचीच भरपाई करते. याउलट, जर तुमच्या स्वतःच्या वाहनाचे नुकसान झाले की मग तो अपघात तुमच्या स्वतःच्या चुकीमुळे झाला असो किंवा इतर कोणामुळे तरीही ही पॉलिसी तुम्हाला कोणत्याही प्रकारची विमा कव्हरेज प्रदान करत नाही. दुसऱ्या शब्दांत सांगायचे तर, वाहनाच्या दुरुस्तीचा, सुटे भाग बदलण्याचा किंवा वाहनाचे पूर्ण नुकसान झाल्यास होणारा संपूर्ण खर्च तुम्हाला स्वतःच्या खिशातूनच करावा लागतो.
Comprehensive Insurance ही एक अशी पॉलिसी आहे, जी तुमच्या वाहनाचे सर्व प्रकारच्या जोखमींपासून संरक्षण करण्यासाठी तयार करण्यात आली आहे. यामध्ये केवळ ‘थर्ड-पार्टी कव्हरेज’चा (त्रयस्थ पक्षाच्या नुकसानीचा) समावेश असतो असे नाही, तर तुमच्या स्वतःच्या वाहनाला झालेल्या कोणत्याही नुकसानीचीही यात पूर्ण भरपाई मिळते. जर एखाद्या अपघातात तुमच्या वाहनाचे नुकसान झाले, तर त्याच्या दुरुस्तीचा खर्च विमा कंपनी उचलते. वाहनाची चोरी झाल्यास, तुम्हाला वाहनाच्या सध्याच्या बाजारमूल्यावर आधारित आर्थिक भरपाई मिळते ज्याला ‘IDV’ म्हणून ओळखले जाते. शिवाय, पूर, आग, दंगे किंवा इतर नैसर्गिक आपत्तींसारख्या परिस्थितींमध्येही ही पॉलिसी अत्यंत मोलाची ठरते.
समजा, तुमच्याकडे १० लाख रुपये किमतीची कार आहे आणि केवळ ३,००० ते ४,००० रुपये वाचवण्यासाठी तुम्ही केवळ ‘थर्ड-पार्टी’ विमा पॉलिसीची निवड केली आहे. जर तुमचे वाहन चोरीला गेले, तर तुम्हाला नुकसानभरपाई म्हणून एकही रुपया मिळणार नाही आणि संपूर्ण आर्थिक नुकसान तुम्हालाच सोसावे लागेल. याउलट, जर तुम्ही Comprehensive विमा पॉलिसी खरेदी केली असती, तर तुम्हाला वाहनाची जवळपास पूर्ण किंमत परत मिळाली असती. त्याचप्रमाणे, एखादा मोठा अपघात होऊन २ लाख रुपयांचे नुकसान झाल्यास, ‘थर्ड-पार्टी’ पॉलिसीअंतर्गत तुम्हाला संपूर्ण खर्च स्वतःच उचलावा लागेल; तर ‘सर्वसमावेशक’ पॉलिसी असल्यास, विम्याची कंपनी या खर्चाचा बहुतांश भाग उचलून घेईल.
एका सर्वसमावेशक पॉलिसीची सर्वात मोठी ताकद तिच्या अतिरिक्त वैशिष्ट्यांमध्ये असते, जी तिची संरक्षण क्षमता अधिक मजबूत करतात. ‘झिरो डेप्रिसिएशन कव्हर’ची निवड केल्यास, तुम्हाला दाव्याच्या वेळी कोणत्याही कपातीशिवाय भागांचे पूर्ण मूल्य मिळते. पावसाळ्यात पाणी साचण्याची शक्यता असलेल्या शहरांसाठी ‘इंजिन प्रोटेक्शन कव्हर’ विशेषतः आवश्यक आहे. त्याचबरोबर, ‘रिटर्न टू इन्व्हॉइस कव्हर’ हे सुनिश्चित करते की, दुर्दैवाने तुमचे वाहन चोरीला गेल्यास, तुम्हाला एका नवीन वाहनाच्या किमतीइतकी रक्कम मिळेल.
विम्याकडे केवळ एक खर्च म्हणून न पाहता, सुरक्षेचे एक साधन म्हणून पाहणे महत्त्वाचे आहे. जर, थोड्या कमी प्रीमियमच्या मोहात पडून तुम्ही भक्कम संरक्षणाच्या गरजेकडे दुर्लक्ष केले, तर एकच अपघात तुमची आयुष्यभराची बचत नष्ट करू शकतो. म्हणून, पॉलिसी खरेदी करताना, केवळ किमतीवर लक्ष केंद्रित करण्याऐवजी, कव्हरेजची व्याप्ती, दाव्यांच्या निपटाराची कार्यक्षमता आणि अधिकृत गॅरेजचे नेटवर्क यांसारख्या घटकांचेही मूल्यांकन करणे महत्त्वाचे आहे. जो निर्णय तुम्हाला संकटाच्या काळात आर्थिक धक्क्यांपासून वाचवतो, तोच खऱ्या अर्थाने योग्य निर्णय असतो.
