मंगळवार, 1 सप्टेंबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
Best career options : आजच्या काळात करिअर निवडताना सर्वात मोठा प्रश्न पडतो की, कोणत्या कोर्समध्ये सर्वाधिक रिटर्न म्हणजेच पगाराचे पॅकेज मिळते. अभियांत्रिकी, एमबीए, लॉ आणि मेडिकल यांसारख्या कोर्सेसमध्ये चांगले पॅकेज मिळतात, म्हणूनच या कोर्सेसची मागणीही सर्वात जास्त आहे. मात्र, कोणत्याही कोर्सचा रिटर्न ऑफ इन्व्हेस्टमेंट त्याची फी, शिक्षणात लागणारा वेळ, नोकरीची शक्यता आणि भविष्यातील कमाईवर अवलंबून असतो.
काही कोर्सेसमध्ये कमी वेळेत आणि कमी खर्चात नोकरी मिळण्याची शक्यता अधिक असते, तर काही क्षेत्रांमध्ये शिक्षण आणि प्रशिक्षणावर जास्त वेळ आणि पैसा खर्च होतो, परंतु दीर्घकाळात कमाईची शक्यता खूपच उत्तम असू शकते. अशा स्थितीत विद्यार्थ्यांनी हे समजून घेणे आवश्यक आहे की, इंजिनिअरिंग, एमबीए, लॉ आणि मेडिकल यांपैकी कोणत्या क्षेत्रात गुंतवणुकीच्या तुलनेने सर्वात चांगला परतावा मिळू शकतो आणि कोणता कोर्स त्यांच्या करिअरच्या उद्दिष्टांसाठी अधिक चांगला ठरू शकतो.
इंजिनिअरिंग सध्या देशातील सर्वात जास्त मागणी असलेल्या कोर्सेसपैकी एक आहे. यात साधारणपणे चार वर्षांच्या अभ्यासानंतर विद्यार्थी नोकरीसाठी तयार होतात. कॉम्प्युटर सायन्स, आर्टिफिशिअल इंटेलिजन्स, डेटा साइंस यांसारख्या फील्डमध्ये स्किल्ड प्रोफेशनल्सची मागणी केवळ सातत्याने टिकून आहे असे नाही, तर ती वाढतही आहे. पगार पॅकेजचा विचार केला तर इंजिनिअरिंग ग्रॅज्युएट्सचा सुरुवातीचा सरासरी पगार ३ ते ६ लाख रुपये प्रति वर्ष आहे. तर टॉप IIT/NIT च्या कॉम्प्युटर सायन्स किंवा AI च्या विद्यार्थ्यांना ६ ते २५ लाख रुपयांपर्यंत मिळतात.
एमबीए देखील हाय डिमांड कोर्स आहे. याचा अर्निंग पोटेंशियल खूप जास्त असू शकतो, परंतु याचा ROI कॉलेजवर अवलंबून असतो. टॉप बिझनेस स्कूलमधून शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना कन्सल्टिंग, फायनान्स, बँकिंग, टेक्नॉलॉजी आणि कॉर्पोरेट लीडरशिप यांसारख्या फील्डमध्ये अधिक संधी मिळतात.
इकोनॉमिक टाईम्सच्या रिपोर्टनुसार, टॉप बिझनेस स्कूलमधून एमबीए करणाऱ्यांचा सरासरी पॅकेज जवळपास २७.४ लाख वार्षिक पर्यंत आहे. जे सामान्य इंजिनिअरिंगच्या तुलनेत ५२% ते ५९% पर्यंत आहे. एमबीए करण्याच्या फायद्याबद्दल बोलायचे तर, ग्रॅज्युएशननंतर यात दोन वर्षांचा काळ लागतो. आता एमबीए १२ वी नंतरही करता येते. कोर्स पूर्ण झाल्यानंतर लगेचच हाय पॅकेज मिळण्याची शक्यता असते. या कारणामुळे सुरुवातीचा ROI खूप उत्कृष्ट असतो.
नॅशनल लॉ युनिव्हर्सिटी (NLUs) मधून पास आउट झालेल्या विद्यार्थ्यांना कॉर्पोरेट लॉ फर्म्समध्ये बेहतरीन पॅकेज मिळतात, परंतु सामान्य लॉ कॉलेजच्या विद्यार्थ्यांना सुरुवातीला संघर्ष करावा लागतो. लॉ मध्ये यश बऱ्याचदा कॉलेज, स्पेशलायझेशन, नेटवर्क, शहर आणि वैयक्तिक अनुभवावर अवलंबून असते. त्यामुळे केवळ सुरुवातीच्या पगाराच्या आधारावर इंजिनिअरिंग किंवा एमबीएशी सरळ तुलना करणे योग्य ठरणार नाही.
मेडिकल देखील देशातील सर्वात हाय डिमांड कोर्सेसपैकी एक आहे. मेडिकलचे शिक्षण लांब चालते. भारतात एमबीबीएस एकूण साडेपाच वर्षांचे असते. ज्यामध्ये ४.५ वर्षांचे शिक्षण आणि १ वर्षाची अनिवार्य इंटर्नशिप समाविष्ट असते. यानंतर स्पेशलायझेशनसाठी अनेक वर्षे लागू शकतात. त्यामुळे इतर कोर्सेसच्या तुलनेत कमाई सुरू होण्यासाठी जास्त वेळ जाऊ शकतो. दुसरीकडे, दीर्घकाळात स्पेशालिस्ट डॉक्टरांसाठी करिअर स्टेबिलिटी आणि अर्निंग पोटेंशियल मजबूत होऊ शकते. मेडिकलच्या जागांच्या मर्यादित संख्येमुळे मागणी नेहमीच टिकून राहते आणि मंदीचा परिणाम या क्षेत्रावर होत नाही.
