गुरुवार, 22 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
ग्लोबल कॅपेबिलिटी सेंटर्स ही अशी केंद्रे आहेत, जिथे बहुराष्ट्रीय कंपन्या त्यांच्या आंतरराष्ट्रीय व्यवसायाशी संबंधित विविध कामकाज चालवण्यासोबतच व्यावसायिक धोरण, नावीन्यता आणि निर्णय घेण्याची प्रक्रिया मजबूत करतात. भारतात यांच्या वाढत्या उपस्थितीमुळे अशा व्यावसायिकांची मागणी वाढली आहे, ज्यांना व्यवसायाची समज असण्यासोबतच डेटा विश्लेषण, संवाद आणि टीम मॅनेजमेंटचे कौशल्य आहे. 2026 च्या NASSCOM–Zinnov इंडिया GCC लँडस्केप रिपोर्टनुसार, भारत में 2,117 GCCs आहेत, ज्यामध्ये सुमारे 23.6 लाख व्यावसायिक काम करतात. या क्षेत्रापासून सुमारे 98.4 अब्ज अमेरिकन डॉलरचा महसूल प्राप्त होतो.
GCC च्या वाढत्या व्याप्तीने मॅनेजमेंट ग्रॅज्युएट्स म्हणजेच एमबीए (MBA) प्रोफेशनल्ससाठीही करिअरचे अनेक पर्याय तयार केले आहेत. फायनान्समध्ये बजेटिंग, फायनान्शियल प्लॅनिंग आणि रिस्क मॅनेजमेंट, तर ह्यूमन रिसोर्समध्ये टॅलेंट एक्विजिशन, कर्मचारी विकास आणि जागतिक टीम्सचे व्यवस्थापन यांसारख्या संधी उपलब्ध आहेत. तसेच, मार्केटिंग आणि ग्राहक अनुभवाच्या क्षेत्रात मार्केट रिसर्च, ग्राहक वर्तनाचे विश्लेषण आणि आंतरराष्ट्रीय मार्केटिंग ऑपरेशन्सशी संबंधित भूमिका महत्त्वाच्या ठरत आहेत.
EY च्या नोव्हेंबर 2025 च्या GCC प्लस सर्व्हेनुसार, सर्व्हेमध्ये सहभागी झालेल्या 79 टक्के केंद्रांनी फायनान्स, 65 टक्के केंद्रांनी ह्यूमन रिसोर्सेस, 54 टक्के केंद्रांनी सप्लाई चेन मॅनेजमेंट आणि 31 टक्के केंद्रांनी मार्केटिंगशी संबंधित कामांची माहिती दिली आहे. ही आकडेवारी संबंधित कामांची उपस्थिती दर्शवते, एकूण नोकऱ्यांमधील त्यांचा हिस्सा नाही.
बॅक ऑफिस ते ग्लोबल लीडरशिप: रिपोर्टनुसार, GCCs मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन विकास आणि ग्लोबल ओनरशिपच्या दिशेने वाटचाल करत आहेत. यामुळे भारतातील केंद्रांमध्ये ग्लोबल लीडरशिप रोल्स 2030 पर्यंत 6,500 वरून वाढून 30,000 पेक्षा जास्त होण्याचा अंदाज आहे.
फॉरवर्ड-डिप्लॉयड आणि हायब्रिड रोल्स: संस्था वेगाने फॉरवर्ड-डिप्लॉयड इंजिनियर्स (FDEs) आणि हायब्रिड मॅनेजर्स यांसारख्या टॅलेंटचा शोध घेत आहेत, जे AI आणि डिजिटल ट्रान्सफॉर्मेशन घडवून आणण्यासाठी बिझनेस सेन्सला टेक्निकल/प्रॉडक्ट फ्लूएंसीसोबत जोडतात.
फायनान्स आणि स्ट्रॅटेजी फंक्शन्सचा विस्तार: GCCs चे फायनान्स आणि ऑपरेशन्स विंग्स रूटीन अकाउंटिंगऐवजी 500+ रेग्युलेटरी मँडेट्समध्ये एंटरप्राइज-वाइड ट्रान्सफॉर्मेशन, रिस्क मॅनेजमेंट आणि कम्प्लायन्सचे नेतृत्व करत आहेत.
मिड-करिअर स्पेशलायझेशन: हायरिंग मिड-करिअर प्रोफेशनल्सच्या (4 ते 10 वर्षांचा अनुभव) दिशेने वळली आहे, ज्यांच्याकडे डोमेन एक्सपर्टीज आणि वेगवान व्यवस्थाकीय समज दोन्ही आहेत.
GCC च्या विस्तारामुळे व्यवस्थापनाच्या अनेक क्षेत्रात रोजगाराच्या नवीन संधी निर्माण झाल्या आहेत, ज्या खालीलप्रमाणे आहेत-
फायनान्स आणि अकाउंटिंग: बजेट तयार करणे, आर्थिक नियोजन करणे, जोखीम व्यवस्थापन आणि आर्थिक नियमांचे पालन सुनिश्चित करणे.
ह्यूमन रिसोर्स: कर्मचाऱ्यांची निवड, प्रशिक्षण, कर्मचारी समाधान आणि विविध देशांमध्ये काम करणाऱ्या टीम्सचे व्यवस्थापन.
मार्केटिंग आणि कस्टमर एक्सपिरियन्स: मार्केट स्टडी, ग्राहकांची आवड समजून घेणे, ब्रँडशी संबंधित कार्ये आणि आंतरराष्ट्रीय मार्केटिंग क्रियाकलाप.
बिझनेस ॲनालिटिक्स: आकडेवारीचे विश्लेषण करणे, व्यावसायिक निर्णयांमध्ये मदत करणे आणि कंपनीच्या कामगिरीत सुधारणा करण्याचे मार्ग शोधणे.
ऑपरेशन्स आणि सप्लाई चेन मॅनेजमेंट: खरेदी, लॉजिस्टिक्स, पुरवठा व्यवस्था, कार्यप्रणालीतील सुधारणा आणि विक्रेत्यांसोबत समन्वय साधणे.
NEET PG Counseling 2026: नीट पीजी प्रवेश प्रक्रिया सुरू; २६ ऑक्टोबरपर्यंत करता येणार रजिस्ट्रेशन!
Ans: रिपोर्टनुसार, भारतात सध्या २,११७ हून अधिक GCCs कार्यरत असून त्यामध्ये तब्बल २३.६ लाखांपेक्षा जास्त व्यावसायिक काम करत आहेत.
Ans: फायनान्स अन् अकाउंटिंग, ह्यूमन रिसोर्स (HR), मार्केटिंग, बिझनेस ॲनालिटिक्स आणि सप्लाई चेन मॅनेजमेंट यांसारख्या विविध महत्त्वाच्या विभागांमध्ये संधी उपलब्ध आहेत.
Ans: उत्पादन विकास आणि ग्लोबल ओनरशिपमुळे भारतातील केंद्रांमध्ये जागतिक नेतृत्व (Global Leadership) भूमिका २०३० पर्यंत ६,५०० वरून ३०,००० पेक्षा जास्त होण्याचा अंदाज आहे.
