शनिवार, 17 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
IIT vs NIT Fees & Placement: दरवर्षी लाखो तरुण देशातील टॉप इंजिनिअरिंग इन्स्टिट्यूट्स म्हणजेच IIT (भारतीय तंत्रज्ञान संस्था) किंवा NIT (राष्ट्रीय तंत्रज्ञान संस्था) मध्ये प्रवेश घेण्याचे स्वप्न पाहतात. जेईई मेन आणि जेईई ॲडव्हान्सच्या तयारीदरम्यान विद्यार्थी आणि त्यांच्या पालकांच्या मनात नेहमीच काही प्रश्न असतात; जसे की, हे दोन्ही इन्स्टिट्यूट्स सरकारी आहेत का? दोघांच्या फीमध्ये किती फरक आहे आणि कोणत्या ठिकाणाहून अभ्यास केल्यानंतर नोकरीच्या उत्तम संधी म्हणजेच प्लेसमेंट मिळते?
जर तुम्ही JEE 2027 ची तयारी करत असाल, तर परीक्षेपूर्वी दोन्ही प्रतिष्ठित संस्था – IIT आणि NIT ची ABCD समजून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. शिक्षण प्रणाली, वार्षिक खर्च, सरकारी सवलतींपासून ते कॅम्पस प्लेसमेंटच्या आकडेवारीपर्यंत, IIT आणि NIT मध्ये बारीक फरक आहेत. इंजिनिअरिंग इन्स्टिट्यूट्स – IIT आणि NIT च्या फीचे गणित आज आपण समजून घेऊया आणि प्लेसमेंटच्या बाबतीत कोणत्या संस्थेचे पारडे जड असते ते जाणून घेऊया..
IIT आणि NIT या दोन्ही संस्था भारत सरकारच्या शिक्षण मंत्रालयांतर्गत येणाऱ्या स्वायत्त (Autonomous) आणि केंद्रशासित निधी प्राप्त (Centrally Funded) संस्था आहेत. त्यांना देशात ‘राष्ट्रीय महत्त्वाच्या संस्था’ (Institutes of National Importance) चा दर्जा प्राप्त आहे.
IITs: यांची स्थापना १९५० च्या दशकात सुरू झाली होती. यामध्ये प्रवेश मिळवण्यासाठी जेईई मेन पास केल्यानंतर जेईई ॲडव्हान्समध्येही उत्कृष्ट रँक मिळवावी लागते.
NITs: यांना आधी रिजनल इंजिनिअरिंग कॉलेज (REC) म्हणून ओळखले जात असे. नंतर त्यांना NIT चा दर्जा मिळाला. यामध्ये प्रवेश जेईई मेनची मेरीट लिस्ट आणि ऑल इंडिया रँकच्या आधारावर होतो.
दोन्ही संस्थांच्या एकूण फीमध्ये खूप मोठा फरक नाही:
IIT ची फी: IIT मध्ये ४ वर्षांच्या B.Tech कोर्सची एकूण ट्यूशन फी आणि हॉस्टल/इतर खर्च मिळून साधारणपणे ८ लाख ते १२ लाख रुपयांच्या दरम्यान खर्च येतो.
NIT ची फी: NIT मध्ये ४ वर्षांच्या अभ्यासाचा एकूण खर्च सहसा ५ लाख ते ८ लाख रुपयांच्या आसपास बसतो.
कामाची माहिती : जर तुम्ही जनरल, EWS किंवा OBC-NCL प्रवर्गातून असाल आणि कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न १ लाख रुपयांपेक्षा कमी असेल, तर IIT आणि NIT या दोन्हीमध्ये ट्यूशन फी १००% माफ होते. तसेच १ ते ५ लाख रुपये वार्षिक उत्पन्न असलेल्या कुटुंबांमधील मुले/मुलींना ट्यूशन फीमध्ये २/३ (सुमारे ६६.६%) सूट मिळते. SC, ST आणि दिव्यांग (PwD) वर्गातील विद्यार्थ्यांसाठी ट्यूशन फी पूर्णपणे शून्य असते.
जेव्हा प्लेसमेंट पॅकेज आणि इंटरनॅशनल जॉब्सचा विषय येतो, तेव्हा NITs च्या तुलनेत IITs चे पारडे थोडे जड दिसते.
IIT प्लेसमेंट रेकॉर्ड: देशातील टॉप आणि जुन्या IIT (जसे की IIT बॉम्बे, दिल्ली, कानपूर, खडकपूर) मध्ये सरासरी वार्षिक सॅलरी पॅकेज २० लाख ते ३० लाख रुपयांच्या दरम्यान असते. येथे Google, Microsoft, Apple, Meta आणि Amazon सारख्या दिग्गज ग्लोबल कंपन्या कॅम्पस सिलेक्शनसाठी येतात आणि आंतरराष्ट्रीय पोस्टिंगच्या संधीही जास्त मिळतात.
JEE Main 2027: जेईई मेन परीक्षेच्या तारखा जाहीर! ‘या’ दिवसापासून सुरू होणार ऑनलाइन नोंदणी
NIT प्लेसमेंट रेकॉर्ड: टॉप NIT (जसे की NIT त्रिची, सुरथकल, वारंगल) ची कामगिरीही अत्यंत शानदार आहे. NIT मध्ये सरासरी पॅकेज १० लाख ते १५ लाख रुपये प्रतिवर्ष असते. टॉप NIT मध्येही देश-विदेशातील मोठ्या मल्टिनॅशनल कंपन्या मोठ्या संख्येने रिक्रूटमेंटसाठी येतात.
Ans: होय, IIT आणि NIT या दोन्ही संस्था भारत सरकारच्या शिक्षण मंत्रालयांतर्गत येणाऱ्या स्वायत्त (Autonomous) आणि केंद्रशासित निधी प्राप्त (Centrally Funded) सरकारी संस्था आहेत.
Ans: NIT मध्ये प्रवेश मिळवण्यासाठी JEE Main ची रँक पुरेशी असते, तर IIT मध्ये प्रवेश मिळवण्यासाठी JEE Main उत्तीर्ण होऊन JEE Advanced मध्ये उत्तम रँक मिळवावी लागते.
