रविवार, 18 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
UPSC CDS Exam: संघ लोक सेवा आयोगाची सीडीएस परीक्षा भारतीय सैन्यात अधिकारी बनण्याचा एक प्रमुख मार्ग आहे. सीडीएसच्या माध्यमातून निवड झालेल्या उमेदवारांना वेगवेगळ्या प्रशिक्षण संस्थांमध्ये पाठवले जाते, ज्यामध्ये इंडियन मिलिट्री अकॅडमी, डेहराडून आणि ऑफिसर्स ट्रेनिंग अकॅडमी, चेन्नई या प्रमुख आहेत. या दोन्ही संस्थांचा उद्देश उमेदवारांना एक सक्षम लष्करी अधिकारी म्हणून तयार करणे हा आहे, परंतु यांच्यामध्ये प्रवेश, प्रशिक्षण कालावधी, कमिशन आणि करिअरशी संबंधित काही महत्त्वाचे फरक आहेत.
तसेच सीडीएसची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी IMA आणि OTA या केवळ दोन वेगवेगळ्या ट्रेनिंग सेंटर नसून, दोन वेगवेगळे करिअर पर्याय आहेत, या दृष्टिकोनातून समजून घेतले पाहिजे.
इंडियन मिलिट्री अकॅडमी डेहराडून ही भारतीय सैन्याच्या पर्मनंट कमिशन असलेल्या अधिकाऱ्यांना प्रशिक्षित करणारी प्रमुख अकादमी आहे. सीडीएसच्या माध्यमातून IMA मध्ये प्रवेश मिळवणाऱ्या उमेदवारांसाठी प्रशिक्षणाचा कालावधी सुमारे १८ महिने असतो. प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर कॅडेट्सना भारतीय सैन्यात अधिकारी म्हणून कमिशन मिळते. IMA च्या प्रशिक्षणामध्ये शारीरिक क्षमता, लष्करी रणनीती, शस्त्रास्त्रांचा वापर, नेतृत्वगुण, अनुशासन आणि युद्धासारख्या परिस्थितीत निर्णय घेण्याच्या क्षमतेवर विशेष भर दिला जातो. येथे प्रशिक्षणाचा उद्देश उमेदवारांना दीर्घकालीन लष्करी करिअरसाठी तयार करणे हा असतो. सीडीएसच्या माध्यमातून IMA मध्ये अर्ज करण्यासाठी सामान्यतः अविवाहित पुरुष उमेदवार पात्र असतात. याशिवाय उमेदवाराकडे मान्यताप्राप्त विद्यापीठाची पदवी असणे आवश्यक असते.
Visa Rejection: आयर्लंड दूतावासांनी ३,३०० भारतीय विद्यार्थ्यांचे व्हिसा फेटाळले,पण का? जाणून घ्या
ऑफिसर्स ट्रेनिंग अकॅडमी, चेन्नई प्रामुख्याने शॉर्ट सर्व्हिस कमिशनसाठी अधिकाऱ्यांना प्रशिक्षित करते. सीडीएसच्या माध्यमातून OTA मध्ये निवड झालेल्या उमेदवारांचे प्रशिक्षण सुमारे ४९ आठवड्यांचे असते. OTA चे प्रशिक्षणही अत्यंत कठीण असते. येथे कॅडेट्सना लष्करी अनुशासन, नेतृत्व, शारीरिक फिटनेस, शस्त्र संचालन आणि फिल्ड क्राफ्ट यांसारख्या कौशल्यांमध्ये प्रशिक्षित केले जाते. सीडीएसच्या माध्यमातून OTA मध्ये प्रवेश मिळण्याचा एक मोठा फरक म्हणजे, महिला उमेदवारांसाठी सीडीएसच्या माध्यमातून OTA हा प्रमुख पर्याय आहे.
Medical Career Tips: मेडिकलच्या विद्यार्थ्यांना रोज किती तास करावा अभ्यास? कशात स्पेशलायझेशन करावे?
IMA आणि OTA मधील सर्वात महत्त्वाचा फरक हा कमिशनच्या प्रकाराचा आहे. IMA मधून पासआउट झालेले अधिकारी पर्मनंट कमिशन अंतर्गत सैन्यात दीर्घकालीन करिअर करू शकतात. तर OTA मधून प्रशिक्षित झालेले अधिकारी शॉर्ट सर्व्हिस कमिशन अंतर्गत सेवा सुरू करतात. SSC चा कालावधी आणि पुढील पर्मनंट कमिशनच्या संधी या वेळोवेळी लागू होणाऱ्या नियमांवर आणि संबंधित शाखेच्या पात्रतेवर अवलंबून असतात.
Ans: IMA (इंडियन मिलिट्री अकॅडमी, डेहराडून) मधील प्रशिक्षण सुमारे १८ महिन्यांचे असते, तर OTA (ऑफिसर्स ट्रेनिंग अकॅडमी, चेन्नई) मधील प्रशिक्षण सुमारे ४९ आठवड्यांचे असते.
Ans: IMA मधून पासआउट होणाऱ्या अधिकाऱ्यांना 'पर्मनंट कमिशन' (Permanent Commission) मिळते, तर OTA मधून प्रशिक्षित होणारे अधिकारी 'शॉर्ट सर्व्हिस कमिशन' (Short Service Commission - SSC) अंतर्गत सेवा सुरू करतात.
