मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
Cancer Research : ऐकावं तर नवलचं ! एका सेल्फीवरून कळणार कॅन्सरचा धोका? AI तंत्रज्ञानाच्या नव्या संशोधनाने जागवल्या आशा!, सौजन्य : आयएएनएस
मोबाइलवर काढलेली एक साधी सेल्फी कॅन्सर रुग्णांच्या (Cancer Research) आरोग्याविषयी आणि त्यांच्या जगण्याच्या शक्यतांबाबत अंदाज देण्यास मदत करू शकते, असा दावा एका नव्या संशोधनातून करण्यात आला आहे. अमेरिकेतील संशोधकांनी कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर (AI) आधारित अशी दोन साधने विकसित केली आहेत, ही साधने चेहऱ्याच्या छायाचित्रांचे विश्लेषण करून व्यक्तीच्या जैविक वयाचा आणि कॅन्सरशी संबंधित जोखमींचा अंदाज घेण्याचा प्रयत्न करतात. मात्र, हे संशोधन अद्याप प्राथमिक टप्प्यात असून, या तंत्रज्ञानाच्या आधारे रुग्णाच्या भवितव्याचा अंतिम निष्कर्ष काढता येणार नाही.
अमेरिकेतील मॅसॅच्युसेट्स येथील मास जनरल ब्रिघम संस्थेच्या संशोधकांनी हे तंत्रज्ञान विकसित केले आहे. या संशोधनाचे निष्कर्ष 19 ऑक्टोबर रोजी ‘द लॅन्सेट डिजिटल हेल्थ’ या नियतकालिकात प्रकाशित झाले. या AI मॉडेलला चार कोटींहून अधिक चेहऱ्यांच्या छायाचित्रांच्या आधारे प्रशिक्षित करण्यात आले आहे. विविध वयोगटांतील आणि वेगवेगळ्या पार्श्वभूमीच्या व्यक्तींच्या चेहऱ्यांवरील वैशिष्ट्ये ओळखणे हा त्यामागील उद्देश आहे.
या संशोधनात दोन AI टूल्स विकसित करण्यात आली आहेत. ‘FAHR-FaceAge’ हे टूल चेहऱ्याच्या छायाचित्रावरून व्यक्तीच्या जैविक वयाचा अंदाज घेते. या माहितीच्या आधारे कॅन्सर रुग्णांच्या जगण्याशी संबंधित शक्यतांचे मूल्यांकन करण्यास मदत होऊ शकते. दुसरे टूल ‘FAHR-FaceSurvival’ हे चेहऱ्याच्या वैशिष्ट्यांचे थेट विश्लेषण करून जगण्याशी संबंधित जोखमींचा अंदाज घेण्याचा प्रयत्न करते.
जैविक वय म्हणजे केवळ जन्मापासून पूर्ण झालेली वर्षे नसते. तर शरीराची सद्यस्थिती आणि आरोग्याची पातळी प्रत्यक्ष वयाच्या तुलनेत कशी आहे, याचा अंदाज म्हणजे जैविक वय. एकाच वयाच्या दोन व्यक्तींची शारीरिक स्थिती आणि आरोग्य वेगवेगळे असू शकते. चेहऱ्यावर दिसणारी काही वैशिष्ट्ये शरीराच्या एकूण आरोग्याविषयी उपयुक्त संकेत देऊ शकतात, असा संशोधकांचा अंदाज आहे.
Mumbai News: मुंबईत ऑर्थोपेडिक सेवांचा विस्तार; निवम ऑर्थोपेडिक्सची सूर्या हॉस्पिटल्ससोबत भागीदारी
संशोधनानुसार, दोन्ही AI टूल्स चेहऱ्याच्या वेगवेगळ्या भागांवर लक्ष केंद्रित करतात. जैविक वयाचा अंदाज घेणारे मॉडेल कपाळ, कानशिलांजवळील भाग आणि नाकाच्या बाजूने तोंडापर्यंत जाणाऱ्या रेषांचे विश्लेषण करते.
दुसरीकडे, कॅन्सर रुग्णांच्या जगण्याशी संबंधित जोखमींचे मूल्यांकन करणारे मॉडेल प्रामुख्याने डोळ्यांखालील भाग आणि नाकाच्या वरच्या भागातील वैशिष्ट्यांचा अभ्यास करते. या विश्लेषणातून डॉक्टरांना रुग्णाच्या स्थितीविषयी अतिरिक्त माहिती मिळू शकते.
कॅन्सरच्या उपचारांमध्ये रुग्णाचे वय महत्त्वाचे असले, तरी त्याची शारीरिक क्षमता, एकूण आरोग्य आणि उपचारांना मिळणारा प्रतिसाद हे घटकही तितकेच महत्त्वाचे असतात. AI तंत्रज्ञानामुळे रुग्णाच्या आरोग्याशी संबंधित काही अतिरिक्त संकेत मिळाल्यास डॉक्टरांना उपचारांचे नियोजन करताना मदत होऊ शकते.
मात्र, चेहऱ्याच्या फोटोवरून मिळणारा अंदाज हा कॅन्सरचा प्रकार, आजाराची अवस्था, वैद्यकीय अहवाल आणि उपचारांच्या परिणामांची जागा घेऊ शकत नाही. या तंत्रज्ञानाची विविध वयोगटांतील आणि वेगवेगळ्या त्वचेच्या रंगांच्या व्यक्तींमध्ये किती अचूकता आहे, याचीही व्यापक चाचणी करावी लागणार आहे.
चेहऱ्याची छायाचित्रे ही व्यक्तीच्या ओळखीशी संबंधित संवेदनशील माहिती असते. त्यामुळे या तंत्रज्ञानाचा वैद्यकीय वापर करताना रुग्णाची संमती, वैयक्तिक माहितीची सुरक्षितता आणि चुकीच्या अंदाजांमुळे होणारे संभाव्य परिणाम यांचाही विचार करावा लागेल.
एकूणच, कॅन्सरच्या उपचारांमध्ये AIचा वापर करण्याच्या दिशेने हे संशोधन महत्त्वाचे पाऊल ठरू शकते. भविष्यात व्यापक चाचण्यांमधून या तंत्रज्ञानाची विश्वासार्हता सिद्ध झाल्यास डॉक्टरांना रुग्णाची स्थिती समजून घेण्यासाठी त्याचा उपयोग होऊ शकतो.
मात्र, सध्या केवळ सेल्फीच्या आधारे कॅन्सरचा धोका किंवा रुग्ण किती काळ जगेल, हे निश्चितपणे सांगता येत नाही. उपचारांबाबतचे निर्णय वैद्यकीय तपासण्या, तज्ज्ञांचा सल्ला आणि वैज्ञानिक पुराव्यांच्या आधारेच घेतले पाहिजेत.
Ans: नव्या संशोधनातील AI टूल्स चेहऱ्याच्या छायाचित्रावरून कॅन्सरशी संबंधित जोखमींचा अंदाज घेण्याचा प्रयत्न करतात. मात्र, हे तंत्रज्ञान अद्याप संशोधनाच्या टप्प्यात आहे.
Ans: हे AI टूल चेहऱ्याच्या वैशिष्ट्यांचे विश्लेषण करून व्यक्तीच्या जैविक वयाचा अंदाज घेते. या माहितीचा कॅन्सर रुग्णांच्या जगण्याशी संबंधित शक्यतांचे मूल्यांकन करण्यासाठी उपयोग होऊ शकतो.
Ans: हे टूल चेहऱ्याच्या छायाचित्रातील वैशिष्ट्यांचे विश्लेषण करून रुग्णाच्या जगण्याशी संबंधित जोखमींचा अंदाज घेण्याचा प्रयत्न करते.
