मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- istock
भगवान श्रीकृष्णाचा जन्म जन्माष्टमी म्हणून साजरा केला जातो. हिंदू कॅलेंडरनुसार, जन्माष्टमी हा सण दरवर्षी भाद्रपदाच्या कृष्ण पक्षातील अष्टमी तिथीला साजरा केला जातो. श्रीकृष्णाच्या जन्माची कथा भागवत पुराणासह इतर अनेक पुराणांमध्ये आढळते. भागवत पुराणानुसार श्रीकृष्णाचा जन्म अष्टमी तिथीच्या मध्यरात्री झाला होता. श्रीकृष्णाच्या भक्तांच्या मनात हा प्रश्न वारंवार येतो की भगवान श्रीकृष्णांचा जन्म मध्यरात्रीच का झाला? त्याचे रहस्य जाणून घेऊया.
भगवान श्रीकृष्णाचा जन्म बुधवारी रोहिणी नक्षत्रात झाला
भगवान श्रीकृष्ण यांचा जन्म द्वापार युगात रोहिणी नक्षत्रात झाला. हा दिवस बुधवार होता. भाद्रपदाच्या कृष्ण पक्षातील अष्टमी तिथीला मध्यरात्री श्रीकृष्णाचा जन्म झाला. याचे कारण श्रीकृष्ण चंद्रवंशी होते. चंद्रवंशी असणे म्हणजे कृष्णाचे पूर्वज चंद्रदेव होते. तर बुध हा चंद्राचा पुत्र मानला जातो, म्हणून श्रीकृष्णाने चंद्रवंशात पुत्र म्हणून जन्म घेण्यासाठी बुधवारची निवड केली.
हेदेखील वाचा- ‘या’ राशींना जन्माष्टमीच्या दिवशी भरपूर पैसे मिळण्याची शक्यता
भगवान श्रीकृष्णाने हा दिवस का निवडला?
भागवत पुराणात लिहिलेल्या जन्मकथेनुसार भगवान श्रीकृष्णाचा जन्म रोहिणी नक्षत्रात झाला होता. रोहिणी ही चंद्रदेवाची प्रिय पत्नी आणि नक्षत्रही आहे. त्याचबरोबर अष्टमी तिथी ही मातृशक्तीचे प्रतीक मानले जाते. यासाठी भगवान श्रीकृष्णांना शक्तीस्वरूप आणि परब्रह्म म्हणतात. भगवान श्रीकृष्ण संपूर्ण विश्वाला स्वतःमध्ये व्यापून आहेत.
श्रीकृष्णाचा जन्म त्यांच्या पूर्वजांच्या सान्निध्यात झाला
पौराणिक कथांनुसार, भगवान श्रीकृष्णाचा जन्म रात्री झाला कारण रात्री चंद्र संपूर्ण जगाला प्रकाशित करतो. चंद्रवंशी कृष्णाने आपल्या पूर्वजांच्या उपस्थितीत पृथ्वीवर जन्म घेण्यासाठी ही वेळ निवडली. या कारणास्तव चंद्र उगवल्यानंतर आणि दर्शन घेतल्यानंतरच जन्माष्टमीचे व्रत पूर्ण केले जाते.
हेदेखील वाचा- घरी जन्माष्टमीची पूजा कशी करायची, जाणून घ्या पूजा पद्धत, मंत्र
श्रीकृष्णाने चंद्रदेवांची इच्छा पूर्ण केली
पौराणिक कथांनुसार जेव्हा जेव्हा विष्णूजी पृथ्वीवर अवतार घेतात तेव्हा चंद्रदेवांच्या प्रकाशात त्यांनी पृथ्वीवर यावे, जेणेकरून चंद्रदेव त्यांना प्रत्यक्ष पाहू शकतील, अशी चंद्रदेवांची इच्छा होती, म्हणून जेव्हा मध्यरात्री श्रीकृष्णाचा जन्म झाला तेव्हा संपूर्ण वातावरण आनंदमय झाले. प्रकाशित संपूर्ण वातावरणात सकारात्मकता होती.
भगवान श्रीकृष्णाच्या जन्माची कथा
द्वापर काळात कंस हा मथुरेचा राजा होता. वास्तविक कंस हा अत्याचारी राजा होता. त्याने आपले वडील भोजवंशी राजा उग्रसेन याला कपटाने सिंहासनावरून पदच्युत केले आणि स्वतः मथुरेत राज्य करू लागले. कंसाला देवकी बहीण होती. त्यांनी देवकीचा विवाह यदुवंशी राजा वासुदेव याच्याशी लावला होता पण कंस आपल्या बहिणीला आणि तिच्या पतीला आपल्या राज्यात घेऊन येत असताना आकाशातून आवाज आला की ‘ज्या बहिणीचा विवाह कंस इतक्या उत्साहात पार पाडत आहे. एके दिवशी त्याचा आठवा मुलगा कंसाचा वध करेल. हे ऐकून कंसाने आपली बहीण देवकी आणि तिचा पती वासुदेव यांना कैद केले. कंसाने देवकी आणि वासुदेवजींच्या सात मुलांचा अंधारकोठडीत निर्दयपणे वध केला. यानंतर वसुदेवजींच्या स्वप्नात श्री हरी आले आणि त्यांनी त्यांना काल म्हणजेच कंसाच्या आठव्या अपत्याला वाचवण्याचा मार्ग सांगितला.
श्रीकृष्णाने कंसाचा वध करून सर्वांना न्याय दिला
जेव्हा देवकी आणि वासुदेवजींना आठवे अपत्य झाले तेव्हा भगवंताच्या इच्छेने ते यशोदा आणि नंदलाल यांच्या घरी गेले आणि त्यांचे आठवे अपत्य त्यांच्या स्वाधीन केले आणि यशोदाजी आणि त्यांच्या नवजात मुलीसह तुरुंगात परतले. कंसाला जेव्हा आपल्या बहिणीला आठवे अपत्य झाल्याची बातमी मिळाली तेव्हा तो त्या मुलाला मारण्यासाठी अंधारकोठडीत आला पण त्याने मुलीला हातात घेऊन तिला मारण्याचा प्रयत्न करताच तो मुलगा त्याच्या हातातून उडी मारून उडी मारल्यासारखा झाला. हवेत देवी दिसली. ही देवी दुसरी कोणी नसून योगमाया होती. नंतर श्री कृष्णाचे पालनपोषण यशोदा जी आणि नंदलाल जी यांनी केले आणि कृष्णाने मथुरेत येऊन कंसाचा वध केला आणि सर्व लोकांना त्याच्या अत्याचारातून मुक्त केले.
