बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
जीवनामध्ये पुढे जात असताना काही लोक अचानक बदलतात. असं तुम्हाला कधी जाणवलं आहे का? जे एकेकाळी तुमच्या जवळचे होते, ते तुमच्या आनंदापासून दूर जाऊ लागतात. तुमचे अगदी लहानसहान यशदेखील त्यांना त्रासदायक वाटतात. असे का होत आहे, या विचाराने अनेकदा माणूस गोंधळून जातो. ही तुमची चूक आहे की समस्या दुसरीकडे आहे? शतकांपूर्वीच आचार्य चाणक्यांनी त्यांच्या धोरणांमध्ये सांगितले आहे की, यश हे तुमच्या स्वतःच्या यशापेक्षा इतरांच्या मानसिकतेवर अधिक अवलंबून असते. हे सत्य समजून घेतल्याने केवळ मनःशांतीच मिळत नाही, तर तुम्हाला तुमच्या मार्गावर अधिक सामर्थ्याने पुढे जाण्याचे बळही मिळते.
चाणक्यांच्या मते, तुलना हे मत्सराचे मूळ आहे. जेव्हा लोक आपल्या जीवनाची तुलना इतरांच्या मापदंडांशी करू लागतात, तेव्हा असमाधान निर्माण होते. कल्पना करा की तुमच्या कार्यालयातील एका सहकाऱ्याला बढती मिळाली. त्यांच्या मेहनतीचे कौतुक करण्याऐवजी, अनेक लोक स्वतःच्या परिस्थितीमुळे निराश होतात आणि तुलनेच्या जाळ्यात अडकतात. या तुलनेचे हळूहळू मत्सरात रूपांतर होते. वास्तविक पाहता, प्रत्येक व्यक्तीचा प्रवास वेगळा असतो, पण या साध्या सत्याकडे अनेकदा दुर्लक्ष केले जाते.
ज्या लोकांमध्ये आत्मविश्वासाची कमतरता असते, ते अनेकदा इतरांचे यश सहजपणे स्वीकारू शकत नाहीत. आपण कधीही त्या पातळीपर्यंत पोहोचू शकणार नाही, अशी भीती त्यांना नेहमी वाटत असते. असे लोक अनेकदा स्वतःला कमी लेखतात आणि इतरांच्या यशाबद्दल असुरक्षित वाटून घेतात. ही असुरक्षितता त्यांना त्यांच्या नकारात्मक भावनांकडे ढकलते.
मत्सर हा अहंकारातून निर्माण होतो. यश केवळ आपलेच असावे असे मानणारे लोक अनेकदा इतरांची प्रगती स्वीकारू शकत नाहीत. जेव्हा दुसरी व्यक्ती पुढे जाते, तेव्हा त्यांच्या अहंकाराला धक्का लागतो. या दुखापतीमुळे त्यांना अस्वस्थ वाटते आणि त्यांच्या मनात त्या व्यक्तीबद्दल नकारात्मक भावना निर्माण होऊ लागतात.
जे लोक स्वतः कष्ट करणे टाळतात, ते अनेकदा इतरांच्या प्रयत्नांना नशीब म्हणून हिणवतात. ‘तो फक्त नशीबवान होता,’ हा वाक्प्रचार तुम्ही ऐकला असेल. हा एक प्रकारचा बचाव असतो. अंतर्मनात त्यांना माहीत असते की, त्यांनी आवश्यक तेवढे प्रयत्न केलेले नाहीत. हे स्वीकारण्याच्या या असमर्थतेमुळे मत्सर निर्माण होतो.
नकारात्मक लोकांना प्रत्येक गोष्टीत दोष शोधण्याची सवय असते. ते इतरांच्या यशाकडे सकारात्मक दृष्टीने पाहू शकत नाहीत. एखाद्याने काही मिळवले तरी, ते लगेच म्हणतात, “त्यात विशेष काय आहे?” किंवा “ते तर सोपे होते.” अशा विचारसरणीमुळे माणूस कधीच समाधानी राहू शकत नाही आणि तो नेहमी तुलना व मत्सर यांमध्ये अडकलेला असतो.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: चाणक्य नीतीनुसार, यश मिळाल्यावर लोकांचा दृष्टिकोन बदलतो. काहींमध्ये मत्सर निर्माण होतो तर काही लोक आपल्याकडून अधिक अपेक्षा ठेवू लागतात.
Ans: काही लोकांना तुमचे यश पचत नाही, त्यामुळे ते स्वतःहून दूर राहू लागतात. चाणक्य सांगतात की हे मानवी स्वभावाचा भाग आहे.
Ans: अहंकार, जुन्या लोकांना विसरणे आणि स्वतःला श्रेष्ठ समजणे या चुका टाळाव्यात.
