शुक्रवार, 2 ऑक्टोबर 2026
Press Freedom: 'मत्सदश्'च्या ६ पत्रकारांना अटक; मुस्लिम ब्रदरहुडशी संबंध असल्याच्या आरोपांवरून वाद पेटला ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
उत्तर आफ्रिकेतील प्रमुख देश असलेल्या इजिप्तमधून वृत्तपत्र स्वातंत्र्यावर आणि स्वतंत्र पत्रकारितेवर गदा आणणारी एक अत्यंत धक्कादायक घटना समोर आली आहे. इजिप्तमधील ‘मत्सदश्’ (Matsadaash) या प्रसिद्ध स्वतंत्र डिजिटल मीडिया आणि तथ्य-तपासणी (Fact-Checking) मंचाच्या संपूर्ण संपादकीय टीममधील सहा पत्रकारांना स्थानिक प्रशासनाने सामूहिकरीत्या अटक केली आहे. अटक करण्यात आलेल्या पत्रकारांवर बंदी घातलेल्या ‘मुस्लिम ब्रदरहुड’ या राजकीय संघटनेशी संबंध असल्याचा आणि देशात खोट्या व भ्रम पसरवणाऱ्या बातम्या पसरवल्याचा गंभीर आरोप ठेवण्यात आला आहे. (Egypt Press Freedom)
इजिप्तच्या गृह मंत्रालयाने जारी केलेल्या निवेदनानुसार, ‘मत्सदश्’ हे एक अनधिकृत डिजिटल पेज असून ते परदेशात राहणाऱ्या मुस्लिम ब्रदरहुडच्या एका फरार सदस्याद्वारे चालवले जात असल्याचा दावा केला गेला आहे. प्रशासनाच्या मते, हे सहा पत्रकार ब्रदरहुडच्या मीडिया विंगसाठी काम करत होते आणि त्यांनी सरकारच्या विरोधात खोट्या व अफवा पसरवणाऱ्या बातम्या तयार केल्या. मात्र, वृत्तसंस्थेचे सह-संस्थापक अब्देलरहमान मन्सूर आणि आंतरराष्ट्रीय पत्रकार संरक्षण समित्यांनी सरकारचे हे सर्व आरोप पूर्णपणे पायाहीन व खोटे असल्याचे सांगत फेटाळून लावले आहेत.
‘मत्सदश्’ या डिजिटल मीडिया मंचाची स्थापना सुमारे आठ वर्षांपूर्वी झाली होती. सुरुवातीला या संस्थेने इजिप्त आणि इतर अरब देशांमधील सोशल मीडियावरील खोट्या बातम्यांचे सत्य समोर आणण्यासाठी एक निष्पक्ष ‘फॅक्ट-चेकिंग’ मंच म्हणून काम सुरू केले होते. हळूहळू या मंचाने आपले क्षेत्र वाढवत इजिप्तमधील सामाजिक, राजकीय आणि आर्थिक मुद्द्यांवर सखोल शोध-पत्रकारिता (Investigative Journalism) करण्यास सुरुवात केली. त्यामुळे नागरिक आणि वाचकांमध्ये या व्यासपीठाची विश्वासार्हता प्रचंड वाढली होती.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Mecca : आत्मघाती हल्लेखोराचा मक्का येथील भव्य मशिदीवर हल्ला; VIDEO सोशल मीडियावर VIRAL; सौदी सरकारने उघड केले सत्य
तथापि, स्वतंत्रपणे सत्य समोर आणणाऱ्या पत्रकारांवर इजिप्शियन प्रशासनाची नजर बऱ्याच काळापासून होती. यापूर्वी २०२३ मध्येही या वृत्तसंस्थेच्या दोन वरिष्ठ संपादकांना राज्य सुरक्षा तपास अधिकाऱ्यांनी अटक केली होती. परंतु, प्रदीर्घ चौकशीनंतरही त्यांचे मुस्लिम ब्रदरहुड किंवा इतर कोणत्याही बेकायदेशीर संघटनेशी संबंध असल्याचा कोणताही पुरावा न आढळल्याने त्यांना कोणत्याही आरोपांशिवाय सोडून द्यावे लागले होते. आता पुन्हा एकदा संपूर्ण टीमलाच ताब्यात घेतल्याने इजिप्तमधील निष्पक्ष पत्रकारितेवर मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
पत्रकारांच्या या सामूहिक अटकेची बातमी वाऱ्यासारखी पसरताच जगभरातून या कारवाईचा तीव्र निषेध केला जात आहे. अमेरिकेतील ‘कमिटी टू प्रोटेक्ट जर्नालिस्ट्स’ (CPJ), ‘इजिप्शियन इनिशिएटिव्ह फॉर पर्सनल राइट्स’ आणि ८० हून अधिक आंतरराष्ट्रीय व प्रादेशिक मानवाधिकार संघटनांनी एकत्र येत या पत्रकारांच्या तात्काळ आणि बिनशर्त सुटकेची मागणी केली आहे. मानवाधिकार संघटनांच्या मते, सध्या अटक करण्यात आलेल्या या सहा पत्रकारांना नेमके कुठे ठेवण्यात आले आहे, याची कोणतीही स्पष्ट माहिती त्यांच्या कुटुंबीयांना किंवा वकिलांना देण्यात आलेली नाही.
पत्रकारांच्या हक्कांवर काम करणाऱ्या संस्थांच्या अहवालानुसार, पत्रकारांना तुरुंगात डांबणाऱ्या जगातील अग्रगण्य देशांमध्ये इजिप्तचा समावेश होतो. सध्याच्या आकडेवारीनुसार इजिप्तच्या विविध तुरुंगांमध्ये सुमारे २६ पेक्षा जास्त स्वतंत्र पत्रकार आणि डिजिटल कंटेंट क्रिएटर्स केवळ आपले व्यावसायिक कर्तव्य बजावल्याबद्दल डांबलेले आहेत. ‘मत्सदश्’च्या सह-संस्थापकांनी सांगितले की, “आम्ही केवळ सत्य आणि तथ्य वाचकांसमोर मांडण्याचे काम करत होतो, अशा वेळी वृत्तसंस्थेवर अचानक झालेली ही कारवाई अत्यंत चिंताजनक आहे.”
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Flydubai FZ1073: नेतान्याहूंनी स्वतः आखली विमान हल्ल्याची योजना; ट्रम्प यांच्या धमकीला प्रत्युत्तर देत इराणचा इस्रायवर गंभीर आरोप
इजिप्तमधील आधुनिक राजकीय परिस्थिती पाहता स्वतंत्र आणि निर्भीड पत्रकारिता करणे दिवसेंदिवस अधिक धोक्याचे बनत चालले आहे. सरकारच्या धोरणांवर किंवा कारभारावर टीका करणाऱ्या अथवा सत्ताधाऱ्यांचे दावे खोटे ठरवणाऱ्या माध्यमांवर सातत्याने कारवाया केल्या जात आहेत. ‘मत्सदश्’च्या संपूर्ण टीमला अटक करून इजिप्शियन सरकारने देशातील उर्वरित स्वतंत्र पत्रकारांना एकप्रकारे भीतीचा संदेश दिला असल्याचे राजकीय विश्लेषकांचे मत आहे.
या सर्व घडामोडींमुळे इजिप्तमधील नागरिकांपर्यंत पोहोचणाऱ्या माहितीच्या पारदर्शकतेवर मोठा परिणाम झाला आहे. आंतरराष्ट्रीय समुदाय आणि मानवाधिकार संस्था या प्रकरणावर बारीक लक्ष ठेवून असून, इजिप्त सरकारवर अटकेत असलेल्या सर्व पत्रकारांची लवकरात लवकर सुटका करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय स्तरावरून दबाव वाढवला जात आहे.
