मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
GSLV-F17: भारताची अवकाशात गरुडझेप! इस्रोकडून 'EOS-05' भू-प्रतिबिंबन उपग्रहाचे यशस्वी प्रक्षेपण; पंतप्रधानांकडून कौतुक ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (ISRO) ने पुन्हा एकदा जगासमोर आपल्या तंत्रज्ञानाचा आणि वैज्ञानिक सामर्थ्याचा डंका वाजवला आहे. श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्रावरून जीएसएलव्ही-एफ१७ (GSLV-F17) या महाकाय रॉकेटच्या साहाय्याने भारताचा पहिला अत्याधुनिक भू-प्रतिबिंबन उपग्रह (Geo-Imaging Satellite) ‘EOS-05’ अंतराळात यशस्वीरीत्या प्रक्षेपित करण्यात आला. प्रक्षेपणाच्या अवघ्या काही मिनिटांनंतर या उपग्रहाला ठरवून दिलेल्या उप-भूस्थिर हस्तांतरण कक्षेत (Sub-Geosynchronous Transfer Orbit) अत्यंत अचूकपणे प्रस्थापित करण्यात आले. या ऐतिहासिक यशामुळे भारताच्या अंतराळ क्षमतेमध्ये प्रचंड भर पडली असून, संपूर्ण जगभरातून इस्रोवर कौतुकाचा वर्षाव होत आहे.
हे प्रक्षेपण श्रीहरिकोटा येथील दुसऱ्या प्रक्षेपण तळावरून पार पडले. जीएसएलव्ही उपग्रह मालिकेतील हे १९ वे यशस्वी उड्डाण ठरले आहे. या मोहिमेत अवकाशात सोडण्यात आलेला EOS-05 हा उपग्रह सुमारे २,३६७ किलोग्रॅम वजनाचा असून, जीएसएलव्ही रॉकेटद्वारे प्रक्षेपित करण्यात आलेला हा आतापर्यंतचा सर्वात जड उपग्रह मानला जात आहे. यामुळे रॉकेटची क्षमता आणि तंत्रज्ञान या दोन्ही स्तरांवर भारताने एक मोठे यश संपादन केले आहे.
EOS-05 हा भारताचा पहिला समर्पित भू-प्रतिबिंबन उपग्रह आहे, जो पृथ्वीपासून सुमारे ३६,००० किलोमीटर अंतरावर असलेल्या भूस्थिर कक्षेत (Geosynchronous Orbit) कार्यरत राहणार आहे. सामान्यतः low-earth orbit मधील उपग्रह एखाद्या विशिष्ट भागाचे चित्र काही दिवसांच्या अंतराने घेतात; परंतु, भूस्थिर कक्षेत प्रस्थापित झाल्यामुळे हा उपग्रह भारताचा भूभाग आणि आजूबाजूच्या प्रदेशावर २४ तास सतत लक्ष ठेवू शकणार आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Diamond Industry: भारत-बेल्जियममधील हिरे व्यापार ‘ॲडमास’ अर्थात अतुट; बेल्जियमचे पंतप्रधान बार्ट डी. वेव्हर यांचे मुंबईत वक्तव्य
हा उपग्रह रिअल-टाइम (Real-time) म्हणजेच अगदी ताज्या घडामोडींची उच्च-गुणवत्तेची छायाचित्रे घेण्यास सक्षम आहे. यामुळे देशाच्या सीमावर्ती भागातील धोरणात्मक आणि सुरक्षेशी संबंधित गरजा पूर्ण करण्यास मोठी मदत होणार आहे. याशिवाय, चक्रीवादळ, महापूर, ढगफुटी आणि वणवे यांसारख्या नैसर्गिक आपत्तींचे वेळेत आकलन करून आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणांना सतर्क करण्यासाठी हा उपग्रह अत्यंत प्रभावी ठरेल. शेती क्षेत्रातील पिकांचे आरोग्य, हवामानातील बदल आणि पाण्याचे साठे यावर लक्ष ठेवण्यासाठी यातील डेटा अत्यंत उपयुक्त ठरेल.
या ऐतिहासिक यशानंतर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी इस्रोच्या सर्व शास्त्रज्ञांचे आणि तंत्रज्ञांचे मनापासून अभिनंदन केले आहे. हे यश म्हणजे भारताची तांत्रिक क्षमता, नवकल्पना आणि अंतराळ क्षेत्रातील सातत्याने वाढणाऱ्या सामर्थ्याचा जिवंत पुरावा असल्याचे पंतप्रधानांनी म्हटले आहे. शास्त्रज्ञांच्या अथक परिश्रमांमुळेच भारत आज जगातील आघाडीच्या अंतराळ महासत्तांमध्ये गणला जात आहे, अशी भावना त्यांनी व्यक्त केली.
Mission Success! GSLV-F17 has successfully accomplished its mission, placing EOS-05 into the intended orbit. Sharing a few memorable moments from the lift-off. For more information:https://t.co/VneB2jgZoY#GSLVF17 #EOS05 #ISRO pic.twitter.com/kv0zB6V5Vi — ISRO (@isro) September 3, 2026
credit – social media and Twitter
दुसरीकडे, परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते रणधीर जयस्वाल यांनीही या मोहिमेचे कौतुक करताना हा संपूर्ण देशासाठी अत्यंत अभिमानास्पद क्षण असल्याचे म्हटले. भारताची वाढती अंतराळ क्षमता जागतिक स्तरावर देशाची पत उंचावणारी आहे, असे त्यांनी नमूद केले. तसेच या मोहिमेच्या यशात इस्रो आणि भारतीय स्वदेशी उद्योगांमधील मजबूत भागीदारीचा मोठा वाटा असल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले.
Another giant leap for India in Space! Kudos to Team @isro on the successful launch of GSLV-F17/EOS-05. EOS-05 is a state-of-the-art Earth Observation satellite and India’s first imaging satellite from Geosynchronous Orbit, enabling advanced imaging across visible, infrared,… pic.twitter.com/1HHJrWM7ze — Dr Jitendra Singh (@DrJitendraSingh) September 3, 2026
credit – social media and Twitter
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Russian Oil: ‘तेल खरेदीने युद्ध संपणार नाही’; अमेरिकेच्या 100% टॅरिफच्या धमकीला एस. जयशंकर यांचे चोख उत्तर
इस्रोचे प्रमुख डॉ. व्ही. नारायणन यांनी मोहिमेच्या यशानंतर प्रसारमाध्यमांशी बोलताना सांगितले की, GSLV-F17 ने EOS-05 उपग्रहाला त्याच्या नियोजित कक्षेत अत्यंत अचूकपणे सोडले आहे. उपग्रहाचे सोलर पॅनेल्स यशस्वीपणे उघडले असून सर्व यंत्रणा सुरळीत काम करत आहेत. येत्या काही दिवसांत उपग्रहाच्या स्वतःच्या इंजिनचा वापर करून त्याला अंतिम भूस्थिर कक्षेत स्थिरावले जाईल.
हा उपग्रह पूर्णपणे कार्यान्वित झाल्यानंतर देशाला महत्त्वपूर्ण आणि धोरणात्मक माहिती सतत मिळत राहील, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला. भारताचे स्वदेशी तंत्रज्ञान, स्थानिक उद्योग आणि वैज्ञानिक क्षमतांच्या विस्ताराच्या दृष्टीने ही मोहीम भविष्यातील अनेक प्रगत मोहिमांचा पाया भक्कम करणारी ठरेल.
