मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य AI
मात्र या चर्चेत भांडवलशाहीचा वाटा किती ? हा प्रश्नही उपस्थित केला जात आहे . खासगी कंपन्यांमधील स्पर्धा , संशोधनासाठी होणारी मोठी गुंतवणूक आणि नवीन उपचार विकसित करण्याची आर्थिक प्रेरणा यामुळे वैद्यकीय क्षेत्रात वेगाने प्रगती झाली . असा एक युक्तिवाद आहे .
गेल्या काही दशकांत अमेरिकेत औषधनिर्माण क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर संशोधन झाले. कर्करोग, एचआयव्ही, हृदयरोग, मधुमेह आणि इतर गंभीर आजारांवर पूर्वीच्या तुलनेत अधिक प्रभावी उपचार उपलब्ध झाले आहेत. अनेक आजार पूर्णपणे बरे होत नसले तरी त्यांना नियंत्रणात ठेवून रुग्णांना अधिक काळ सामान्य जीवन जगता येत आहे.
एका अभ्यासानुसार, २००६ ते २०१८ या काळात अमेरिकन नागरिकांच्या मृत्यूच्या सरासरी वयात झालेल्या वाढीपैकी मोठा हिस्सा नवीन औषधांच्या उपलब्धतेशी संबंधित असल्याचे आढळले. या संशोधनाने औषधनिर्माण क्षेत्रातील नवकल्पनांचा दीर्घायुष्यावर सकारात्मक परिणाम होऊ शकतो, असे सूचित केले आहे.
यामुळे औषधनिर्माण कंपन्यांकडून होणारे संशोधन, नवीन औषधांची निर्मिती आणि उपचारपद्धतींमधील सुधारणा यांना अमेरिकेतील वाढत्या वैद्यकीय क्षमतेचा महत्त्वाचा भाग मानले जाते.
Rwanda Genocide : ३२ वर्षांनंतर न्यायाचा हातोडा; नरसंहारातील आरोपीला जन्मठेप
भांडवलशाहीच्या समर्थकांचा युक्तिवाद असा आहे की खासगी कंपन्यांमधील स्पर्धेमुळे नवीन औषधे आणि उपचार विकसित करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक होते. एखाद्या कंपनीने प्रभावी औषध विकसित केले तर त्याला मोठी बाजारपेठ मिळू शकते. त्यामुळे नफा मिळवण्याची प्रेरणा संशोधन आणि नवकल्पनांना चालना देऊ शकते.
मात्र, या मॉडेलवर टीकाही होते. औषधांची किंमत, आरोग्यसेवेचा वाढता खर्च आणि उपचार सर्व नागरिकांना समान प्रमाणात उपलब्ध होतात का, हे महत्त्वाचे प्रश्न आहेत. काही संशोधनांनुसार अमेरिकेतील आरोग्य आणि आयुर्मानात उत्पन्न, शिक्षण, आरोग्यसेवेची उपलब्धता आणि सामाजिक परिस्थितीनुसार मोठी तफावत आहे.
Nepal Flood : त्रिशूलीच्या बोगद्यात मृत्यूशी झुंज; ३५० जणांची सुटका, १०० हून अधिक अजून अडकले
अमेरिकेतील वैद्यकीय प्रगतीमुळे अनेक क्षेत्रांत मोठे यश मिळाले असले तरी आयुर्मान वाढणे ही एकसारखी प्रक्रिया नाही. विविध राज्ये, समुदाय आणि सामाजिक गटांमध्ये आयुर्मानात मोठी तफावत आढळते. त्यामुळे केवळ औषधे किंवा भांडवलशाहीला संपूर्ण श्रेय देणे योग्य ठरणार नाही.
पोषण, सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्था, लसीकरण, स्वच्छता, जीवनशैली, शिक्षण, आर्थिक परिस्थिती आणि आरोग्यसेवेपर्यंत पोहोच अशा अनेक घटकांचा दीर्घायुष्यावर परिणाम होतो. त्यामुळे अमेरिकेतील वाढते आयुर्मान ही वैद्यकीय संशोधन, औषधनिर्माण क्षेत्र, सार्वजनिक आरोग्य आणि सामाजिक-आर्थिक परिस्थिती यांच्या एकत्रित परिणामाची कहाणी आहे.
