(फोटो सौजन्य: सोशल मीडिया)
भारताच्या एकूण कच्च्या तेलाच्या आयातीचा हा जरी एक छोटासा भाग असला तरी, या बॅरल्समुळे देशाला काहीसा दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे. त्याचबरोबर कच्च्या तेलाचे स्रोत विविधता आणण्याच्या धोरणाला बळकटी मिळण्याची अपेक्षा आहे. भारत आपल्या कच्च्या तेलाच्या गरजांपैकी ८८ टक्क्यांहून अधिक गरज आयातीद्वारे भागवतो आणि दररोज ५० लाखांहून अधिक बॅरल कच्च्या तेलावर प्रक्रिया करतो. या आयातीपैकी ४० टक्क्यांहून अधिक आयात पश्चिम आशियातून होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमार्गे होते, जिथे मार्च महिन्याच्या सुरुवातीपासून जहाजवाहतूक जवळजवळ पूर्णपणे थांबली आहे.
पण हे लक्षात घेण्यासारखे आहे की भारतात येणारा व्हेनेझुएलाचा तेलसाठा पश्चिम आशियातील युद्ध सुरू होण्यापूर्वीच खरेदी केला गेला असावा. जागतिक संकटाच्या काळात कच्च्या तेलाच्या पुरवठ्याचे स्रोत वैविध्यपूर्ण करण्याचे फायदेशीर फायदे यातून अधोरेखित होतात. भारताने अलिकडच्या वर्षांत ४१ हून अधिक देशांकडून तेल आयात करून पश्चिम आशियावरील आपले निर्भरता कमी केली आहे आणि कच्चे तेल, पेट्रोल व डिझेलचा पुरेसा स्टॉक राखला आहे.
Kplerचे मॅनेजर सुमित रितोलिया यांनी सांगितलं की, विशेषतः होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील अनिश्चिततेमुळे भारतीय तेल शुद्धीकरण कंपन्या आधीच त्यांच्या कच्च्या तेलाच्या स्रोतांमध्ये विविधता आणत आहेत. एप्रिलमधील तेलाची आवक हा तात्पुरता उपाय नसून एका दीर्घकालीन धोरणाचा भाग आहे, जो वैश्विक ऊर्जा बाजारात एक स्पर्धात्मक फायदा दर्शवतो.
रिलायन्स इंडस्ट्रीज (RIL) २०१९ मध्ये व्हेनेझुएलाच्या कच्च्या तेलाची एक प्रमुख खरेदीदार होती, परंतु अमेरिकेच्या निर्बंधांमुळे आयात थांबवण्यात आली. ऑक्टोबर २०२३ मध्ये निर्बंध शिथिल झाल्यानंतर RIL आणि इतर भारतीय रिफायनर्सनी आयात पुन्हा सुरू केली. व्हेनेझुएलाच्या जड कच्च्या तेलामुळे डिझेल आणि जेट इंधन यांसारख्या डिस्टिलेट्सच्या उत्पादनात मदत होते, ज्यामुळे भारताची डिस्टिलेट उत्पादन क्षमता मजबूत होते.
आजच्या परिस्थितीत, व्हेनेझुएलाकडून होणारी तेलाची आयात कच्च्या तेलाच्या स्रोतांमध्ये विविधता आणते आणि भारतीय रिफायनरींची उत्पादन क्षमता वाढवते. आरआयएल, नायरा एनर्जी आणि काही सरकारी मालकीच्या रिफायनरी व्हेनेझुएलाच्या जड कच्च्या तेलावर प्रक्रिया करतात. HPCL-Mittal Energy आणि इंडियन ऑइलच्या रिफायनरीसुद्धा मर्यादित प्रमाणात त्यावर प्रक्रिया करतात. यामुळे भारताची कच्च्या तेलावर प्रक्रिया करण्याची क्षमता हळूहळू वाढत आहे.
