सोमवार, 19 ऑक्टोबर 2026
बाळ जन्मले, पण पुरुष आहे की स्त्री स्पष्ट होईना! मुंबई पालिका क्षेत्रातील रुग्णालयांमध्ये आठ वर्षांत ६८ अंतर्लिंगी नवजात जन्म
मुंबई महापालिकेच्या आरोग्य विभागाच्या नोंदीनुसार, महापालिका क्षेत्रातील रुग्णालयांमध्ये गेल्या काही वर्षांत इंटरसेक्स म्हणजे अंतर्लिंगी नवजात बाळांच्या जन्माची नोंद झाली आहे. माहिती अधिकारातून मिळालेल्या आकडेवारीनुसार २०१९ ते २०२५ या कालावधीत एकूण ६८ अशा नवजात बाळांच्या जन्माची नोंद करण्यात आली आहे. मात्र, या नोंदींचे २४ वॉर्डनिहाय किंवा धर्मनिहाय वर्गीकरण उपलब्ध नसल्याचेही या उत्तरातून समोर आले आहे.(फोटो सौजन्य – istock)
आरटीआय कार्यकर्ते चेतन कोठारी यांनी बीएमसीच्या एफ/दक्षिण विभागाकडे २०२१ ते २०२६ या कालावधीतील अंतर्लिंगी नवजात बाळांच्या जन्माची वर्षनिहाय, २४ वॉर्डनिहाय आणि धर्मनिहाय माहिती मागितली होती. त्यावर महापालिकेच्या सार्वजनिक आरोग्य विभागाने उपलब्ध नोंदीनुसार आकडेवारी दिली आहे. त्यानुसार २०१९ मध्ये २१, २०२० मध्ये १९ आणि २०२१ मध्ये ६ अशा एकूण ४६ जन्मांची नोंद झाली होती. त्यानंतर २०२२ आणि २०२३ मध्ये एकही नोंद नसल्याचे उत्तरात नमूद आहे. मात्र, २०२४ मध्ये १५ आणि २०२५ मध्ये ७, असे आणखी २२ जन्म नोंदविण्यात आले आहेत. त्यामुळे २०१९ ते २०२५ या कालावधीतील एकूण संख्या ६८ वर पोहोचते.
विशेष म्हणजे, अर्जात २४ वॉर्डनिहाय आणि धर्मनिहाय तपशील मागण्यात आला असतानाही महापालिकेच्या उत्तरात केवळ वर्षनिहाय आकडे देण्यात आले आहेत. त्यामुळे अंतर्लिंगी नवजात बाळांच्या जन्माची नोंद महापालिका नेमकी कोणत्या पद्धतीने ठेवते आणि २४ वॉर्डांमध्ये त्याचे वितरण किती आहे, याबाबत प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
‘गर्भाची वाढ होत असताना लैंगिक विकासाच्या प्रक्रियेत काही जैविक बदल किंवा कमतरता राहिल्यास बाळाच्या जननेंद्रियांची अथवा लैंगिक वैशिष्ट्यांची रचना नेहमीच्या पुरुष किंवा स्त्री वर्गीकरणापेक्षा वेगळी होऊ शकते. अशा स्थितीला इंटरसेक्स असे म्हटले जाते. मात्र, यामागे नेमके एकच कारण नसते. गुणसूत्रे, हार्मोन्स आणि गर्भातील लैंगिक विकासाची प्रक्रिया यांसारख्या विविध घटकांचा त्यात सहभाग असू शकतो. त्यामुळे इंटरसेक्स असणे ही कोणाचीही चूक नसून, ही जन्मजात जैविक स्थिती आहे, अशी माहिती डॉ. रजत कपूर, प्लास्टिक सर्जरी विभाग, जे. जे. रुग्णालय यांनी दिली आहे.
Ans: अंतर्लिंगी म्हणजे जन्मतःच एखाद्या व्यक्तीच्या लैंगिक वैशिष्ट्यांमध्ये—जसे की जननेंद्रिये, गुणसूत्रे किंवा हार्मोन्स—पुरुष किंवा स्त्री या पारंपरिक वर्गीकरणापेक्षा वेगळी नैसर्गिक विविधता असणे.
Ans: काही बाळांमध्ये जन्मतः जननेंद्रियांची रचना नेहमीच्या पुरुष किंवा स्त्री वैशिष्ट्यांपेक्षा वेगळी असू शकते.
Ans: होय. अंतर्लिंगी असणे आणि आजारी असणे हे एकच नाही. अनेक अंतर्लिंगी व्यक्ती निरोगी असतात.
