बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 चा परिणाम येत्या सत्र 2024 पासून बोर्डाच्या परीक्षांवर पूर्णपणे दिसून येईल. त्यानुसार आता वर्षभरात दोन बोर्डाच्या परीक्षा होणार आहेत. केंद्रीय शिक्षण मंत्रालयाने बुधवारी राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 (NEP) च्या अनुषंगाने शालेय शिक्षणासाठी नवीन अभ्यासक्रम फ्रेमवर्क लाँच केले.
त्यानुसार आता बोर्डाच्या परीक्षा वर्षातून दोनदा घेतल्या जाणार आहेत. तसेच, विद्यार्थ्यांना सर्वोत्तम स्कोअर राखण्याची परवानगी दिली जाईल. MoE च्या नवीन अभ्यासक्रमाच्या आराखड्यानुसार, आता इयत्ता 11वी, 12वीच्या विद्यार्थ्यांना दोन भाषांचा अभ्यास करावा लागणार आहे. यापैकी किमान एक भाषा भारतीय असली पाहिजे.
या नवीन अभ्यासक्रमानुसार, बोर्डाच्या परीक्षांमुळे अनेक महिन्यांच्या प्रशिक्षण आणि रॉट लर्निंगपेक्षा विद्यार्थ्यांची समज आणि क्षमता यांचे मूल्यमापन केले जाईल.
हे बदल नवीन अभ्यासक्रम फ्रेमवर्कमध्ये होतील
-बोर्डाच्या परीक्षा वर्षातून दोनदा घेतल्या जातील आणि विद्यार्थ्यांना सर्वोत्तम गुण मिळवण्याची परवानगी दिली जाईल.
– इयत्ता 11,12 मधील विषयांची निवड केवळ प्रवाहापुरती मर्यादित राहणार नाही, विद्यार्थ्यांना निवडीत लवचिकता मिळेल.
– 2024 च्या शैक्षणिक सत्रासाठी पाठ्यपुस्तके विकसित केली जातील. वर्गात पाठ्यपुस्तके ‘कव्हर’ करण्याची सध्याची प्रथा टाळली जाईल.
– पाठ्यपुस्तकांच्या किमतीचाही विचार केला जाईल.
– शाळा मंडळे योग्य वेळी ‘मागणीनुसार’ चाचण्या देण्याची क्षमता विकसित करतील.
नवीन NCF नुसार नवीन सत्रापासून पाठ्यपुस्तके सुरू होतील. NEP 2020 ने शालेय शिक्षणासाठी शिफारस केलेल्या 5+3+3+4 ‘अभ्यासक्रम आणि अध्यापनशास्त्र’ रचनेवर आधारित शिक्षण मंत्रालयाने चार राष्ट्रीय अभ्यासक्रम फ्रेमवर्क (NCFs) तयार केले आहेत.
नवीन शैक्षणिक धोरणात दिलेले 5+3+3+4 स्वरूप काय आहे?
नवीन शैक्षणिक धोरणात 10+2 स्वरूप पूर्णपणे रद्द करण्याचे म्हटले आहे. आता ते 10+2 ते 5+3+3+4 फॉरमॅटमध्ये विभागले जाईल. याचा अर्थ आता शाळेच्या पहिल्या पाच वर्षांमध्ये पूर्व-प्राथमिक शाळेची तीन वर्षे आणि इयत्ता 1 आणि इयत्ता 2 सह पायाभूत टप्प्याचा समावेश असेल. त्यानंतर पुढील तीन वर्षे वर्ग 3 ते 5 च्या तयारीच्या टप्प्यात विभागली जातील. यानंतर मध्यम टप्प्याची तीन वर्षे (इयत्ता 6 ते 8) आणि माध्यमिक टप्प्याची चार वर्षे (इयत्ता 9 ते 12) येतात. याशिवाय शाळांमध्ये कला, वाणिज्य, विज्ञान या विषयांचे काटेकोर पालन होणार नाही, विद्यार्थी आता त्यांना हवा तो अभ्यासक्रम घेऊ शकतात.
