रविवार, 11 ऑक्टोबर 2026
British Pound: ऐतिहासिक निर्णय! ब्रिटिश पाउंडवरून विन्स्टन चर्चिल यांच्यासह दिग्गजांचे चेहरे हटणार; नोटांवर दिसणार वन्यजीव ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
युनायटेड किंगडमची मध्यवर्ती बँक असलेल्या ‘बँक ऑफ इंग्लंड’ने (Bank of England) आपल्या देशाच्या चलनात एक अत्यंत क्रांतिकारक आणि ऐतिहासिक बदल करण्याची घोषणा केली आहे. गेल्या अनेक दशकांपासून ब्रिटीश पाउंडच्या (British Pound) नोटांवर देशाचा गौरवशाली इतिहास घडवणाऱ्या दिग्गज ऐतिहासिक व्यक्तिमत्त्वांचे चेहरे पाहायला मिळत होते. मात्र, आता पुढील टप्प्यात जारी होणाऱ्या नव्या नोटांवर कोणत्याही मानवी ऐतिहासिक चेहऱ्यांऐवजी ब्रिटनमधील स्थानिक वन्यजीव आणि वैशिष्ट्यपूर्ण पक्ष्यांची चित्रे पाहायला मिळतील.
या निर्णयामुळे दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान ब्रिटनचे नेतृत्व करणारे माजी पंतप्रधान सर विन्स्टन चर्चिल, प्रसिद्ध कादंबरीकार जेन ऑस्टिन, थोर चित्रकार जे. एम. डब्ल्यू. टर्नर आणि आधुनिक संगणक शास्त्राचे जनक ॲलन ट्युरिंग यांची चित्रे आता नोटांच्या मागील बाजूवरून टप्प्याटप्प्याने हटवली जाणार आहेत. ब्रिटनच्या या अभूतपूर्व निर्णयाने जगभरातील आर्थिक आणि राजकीय विश्वात मोठी चर्चा घडवून आणली आहे.
बँक ऑफ इंग्लंडच्या जुन्या परंपरेनुसार ५, १०, २० आणि ५० पाउंडच्या नोटांवर पुढीलप्रमाणे ऐतिहासिक व्यक्तींची चित्रे होती:
आता या सर्व नोटांच्या मागील बाजूचे डिझाईन पूर्णपणे बदलले जाणार असून त्यावर निसर्ग आणि वन्यजीवांची प्रतिकृती असेल. मात्र, मध्यवर्ती बँकेने स्पष्ट केले आहे की नोटांच्या पुढील बाजूवर ब्रिटीश सम्राटाचे (किंग चार्ल्स तिसरे) चित्र पूर्वीप्रमाणेच कायम राहील.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : World Bank : भारत ‘दक्षिण आशिया’चा केंद्रबिंदू! पाकिस्तानला जागतिक बँकेच्या यादीतून काढले बाहेर; पाकिस्तानी संतप्त
बँक ऑफ इंग्लंडने नोटांवर कोणत्या प्राण्यांची चित्रे असावीत, हे ठरवण्यासाठी देशभरात एक विशेष सार्वजनिक सर्वेक्षण (Public Consultation) आयोजित केले होते. या सर्वेक्षणात जवळपास ४ लाख ७८ हजाराहून अधिक लोकांनी उत्साहाने भाग घेतला. वन्यजीव तज्ज्ञ आणि संरक्षण संस्थांच्या मदतीने १८ प्राण्यांची एक नामांकनांची यादी तयार करण्यात आली होती, ज्यामधून जनतेने आपल्या आवडत्या वन्यजीवांची निवड केली.
या सर्वेक्षणाच्या निकालांनुसार, बफ-टेल्ड बंबलबी (Buff-tailed bumblebee) या वैशिष्ट्यपूर्ण मधमाशीच्या प्रजातीला सर्वाधिक ३ लाख ६० हजारांहून अधिक मते मिळाली. यानंतर बार्न आउल (Barn Owl) म्हणजेच रात्रीच्या वेळी दिसणारे विशेष घुबड आणि युरोपियन हेजहॉग (European Hedgehog) या लहान प्राण्याला सर्वाधिक पसंती मिळाली. सागरी परिसंस्थेचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी बँकेने लोकप्रिय अशा अटलांटिक पफिन (Atlantic Puffin) या पक्ष्याचाही अंतिम चारमध्ये समावेश केला आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : CJP protest : जंतरमंतर आंदोलनाचे आंतरराष्ट्रीय पडसाद; संयुक्त राष्ट्रांची टिप्पणी भारताने फेटाळली, म्हटले, ‘हा आमचा अंतर्गत विषय
ब्रिटिश मध्यवर्ती बँकेच्या मुख्य कॅशियर व्हिक्टोरिया क्लेलँड यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या बदलामागे केवळ सौंदर्याचा दृष्टिकोन नसून सुरक्षेचे मोठे कारण आहे. वन्यजीव आणि पक्ष्यांच्या सूक्ष्म व क्लिष्ट चित्रांमुळे नोटांची हुबेहूब नक्कल करणे किंवा बनावट (Counterfeit) नोटा छापणे अत्यंत कठीण होणार आहे. आधुनिक तंत्रज्ञान, सिक्युरिटी थ्रेड्स आणि मटेरिअल सायन्सचा वापर करून या नोटा जगातील सर्वात सुरक्षित नोटा बनवण्याचा बँकेचा मानस आहे.
तसेच, सध्या युनायटेड किंगडममध्ये डिजिटल व्यवहारांचे प्रमाण प्रचंड वाढले आहे. एकूण व्यवहारांपैकी केवळ १० टक्क्यांपेक्षा कमी व्यवहार रोख रकमेने (Cash) केले जातात. अशा काळात कागदी किंवा पॉलिमर चलनाचा वापर टिकवून ठेवण्यासाठी आणि लोकांना आपल्या चलनाशी भावनिकदृष्ट्या जोडण्यासाठी हा अनोखा प्रयोग केला जात आहे.
