शनिवार, 10 ऑक्टोबर 2026
World Bank : भारत 'दक्षिण आशिया'चा केंद्रबिंदू! पाकिस्तानला जागतिक बँकेच्या यादीतून काढले बाहेर; पाकिस्तानी संतप्त ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
जागतिक पातळीवर आधीच गंभीर आर्थिक संकटाचा सामना करणाऱ्या पाकिस्तानला जागतिक बँकेकडून (World Bank) आणखी एक मोठा आंतरराष्ट्रीय धक्का बसला आहे. जागतिक बँकेने आपल्या प्रादेशिक वर्गीकरणात (Regional Classification) मोठा बदल करत पाकिस्तानला ‘दक्षिण आशिया’ (South Asia) यादीतून पूर्णपणे वगळले आहे. या नव्या पुनर्रचनेनुसार दक्षिण आशियाई देशांच्या यादीत आता भारत, बांगलादेश, श्रीलंका, नेपाळ, भूतान आणि मालदीव यांचा समावेश आहे. तर दुसरीकडे पाकिस्तानला अफगाणिस्तानसोबत मध्य पूर्व, उत्तर आफ्रिका आणि पाकिस्तान (MENAAP) या नव्या गटात वर्ग करण्यात आले आहे. या निर्णयामुळे पाकिस्तानच्या राजकीय आणि आर्थिक वर्तुळात मोठी खळबळ उडाली असून नागरिकांमध्ये संतापाचे वातावरण पाहायला मिळत आहे.
हा संपूर्ण प्रकार उघडकीस आल्यानंतर पाकिस्तानमधील आघाडीचे पत्रकार शहबाज राणा यांनी ‘एक्सप्रेस टीव्ही’वरील आपल्या विशेष विश्लेषणात्मक कार्यक्रमात यामागील पडद्यामागची कहाणी मांडली. त्यांच्या मते, जागतिक बँकेचे अध्यक्ष अजय बंगा (Ajay Banga) हे भारतीय वंशाचे असून, जागतिक बँकेचे दक्षिण आशिया क्षेत्राचे मुख्य कार्यालय नवी दिल्लीत स्थापन करण्याची त्यांची योजना होती. भारत आणि पाकिस्तानमधील बिघडलेले राजनैतिक संबंध आणि तणावाच्या पार्श्वभूमीवर, जर हे कार्यालय भारतात झाले असते तर पाकिस्तानी अधिकाऱ्यांना सातत्याने नवी दिल्लीचा दौरा करावा लागला असता, ज्यामुळे गंभीर व्हिसा आणि सुरक्षेचे प्रश्न निर्माण झाले असते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Starlink India: ‘प्रिय पंतप्रधान अंबानी…’; इलॉन मस्क यांनी Mukesh Ambaniना पुन्हा डिवचले; केंद्र सरकारनेही दिले चोख प्रत्युत्तर
या संभाव्य अडचणी आणि राजनैतिक पेचप्रसंगातून मार्ग काढण्यासाठी पाकिस्तान सरकारने जागतिक बँकेच्या या पुनर्रचनेला मुकाट्याने सहमती दर्शवली. परंतु, पाकिस्तानने घेतलेला हा निर्णय त्यांच्याच अंगाशी आला असून तिथे आता तीव्र आंदोलने आणि टीका सुरू झाली आहे. पाकिस्तानी तज्ज्ञांच्या मते, पाकिस्तानने या निर्णयाला मंजुरी देणे ही एक भयंकर रणनीतिक चूक होती. भारत-पाकिस्तान तणावामुळे भारतासोबत एकाच प्रादेशिक मंचावर राहणे टाळण्याच्या नादात पाकिस्तानने दक्षिण आशियातील आपले भौगोलिक आणि धोरणात्मक स्थान गमावले आहे.
ورلڈ بینک نے پاکستان کو جنوبی ایشیا سےنکال کر مشرقِ وسطیٰ، شمالی افریقہ کے خطے میں بھارت کی وجہ سے شامل کیاتھا۔ پاکستان کو مشرق وسطی کے خطے میں شامل ہونے سے کیا فوائدملے؟پاکستان کی معاشی خطے کی تبدیلی حکومتی رضا مندی سے ہوئی https://t.co/VZ7Q1b6N0j — Shahbaz Rana (@81ShahbazRana) October 9, 2026
credit – social media and Twitter
विश्लेषकांच्या मते, प्रादेशिक वर्गीकरण हे केवळ कागदोपत्री नसून जागतिक विकास निधी, निधीचे वाटप आणि धोरणात्मक निर्णयांवर याचा थेट परिणाम होतो. आतापर्यंत पाकिस्तानची तुलना भारत आणि बांगलादेशसारख्या विकसनशील अर्थव्यवस्थांशी केली जात होती, जिथे कृषी आणि सामाजिक विकासाचे मुद्दे समान होते. मात्र, आता पाकिस्तानचा समावेश MENAAP गटात झाल्यामुळे त्याची थेट तुलना सौदी अरेबिया, संयुक्त अरब अमिराती (UAE) आणि कतार यांसारख्या अतिश्रीमंत तेल उत्पादक देशांशी केली जाणार आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : India at UN : ‘भारत पाकिस्तानच्या आण्विक धमकीला भीक नाही घालत…’, जिनिव्हा परिषदेत भारताची ठाम भूमिका
जागतिक बँकेच्या ताज्या आर्थिक अहवालानुसार, MENAAP प्रदेशात गरिबीचे प्रमाण कोविड-पूर्व पातळीवर पोहोचले असून ते सातत्याने वाढत आहे. सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे या संपूर्ण MENAAP प्रदेशातील एकूण अत्यंत गरीब लोकसंख्येपैकी जवळपास निम्मे गरीब लोक एकट्या पाकिस्तानात राहतात. सौदी अरेबिया आणि यूएई सारख्या उच्च उत्पन्न असलेल्या देशांच्या गटात पाकिस्तानला ठेवल्यामुळे जागतिक स्तरावर पाकिस्तानची आर्थिक दयनीय अवस्था अधिक ठळकपणे समोर येत आहे.
जरी पाकिस्तानी सरकारी अधिकाऱ्यांनी असा दावा केला आहे की या बदलामुळे देशाच्या भौगोलिक ओळखीवर किंवा थेट उत्पन्नाच्या स्थितीवर कोणताही नकारात्मक परिणाम होणार नाही, तरीही तज्ज्ञांच्या मते हा पाकिस्तानसाठी मोठा राजनैतिक पराभव आहे. दक्षिण आशियातील सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था म्हणून भारताचा वाढता प्रभाव आणि जागतिक बँकेतील भारताचे स्थान यामुळे पाकिस्तान प्रादेशिक समीकरणांमधून मागे पडत चालल्याचे स्पष्ट दिसत आहे.
