गुरुवार, 15 ऑक्टोबर 2026
भारतात राहण्यासाठी ओसीआय कार्ड केव्हा आणि कसे मिळवता येईल? त्याचे नियम आणि ते कसे मिळवायचे ते जाणून घ्या ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
बॉलिवूड अभिनेता आणि आमिर खानचा भाचा इम्रान खान (Imran Khan OCI Controversy) सध्या एका मोठ्या कायदेशीर अडचणीत सापडला आहे. अमेरिकन नागरिकत्व आणि ओसीआय (Overseas Citizen of India) कार्डधारक असलेल्या इम्रान खानला मुंबई पोलीस आणि परदेशी प्रादेशिक नोंदणी कार्यालयाने (FRRO) इमिग्रेशन नियमांचे उल्लंघन केल्याप्रकरणी २८ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत भारत सोडण्याची नोटीस बजावली आहे. या घटनेनंतर अचानक संपूर्ण देशात ओसीआय कार्ड म्हणजे काय, त्याद्वारे मिळणारे विशेष अधिकार कोणते आणि त्यातील नियमांचे उल्लंघन केल्यास कोणती कडक कारवाई होऊ शकते, याविषयी तीव्र उत्सुकता निर्माण झाली आहे.
भारत सरकारच्या गृह मंत्रालयाने परदेशी भारतीय नागरिकांच्या सोयीसाठी आणि डिजिटल पारदर्शकतेसाठी नागरिकत्व (सुधारणा) नियम, २०२६ अंतर्गत अनेक क्रांतिकारक बदल अधिसूचित केले आहेत. विशेष म्हणजे ३० जून २०२६ पासून भारत सरकारने पूर्णपणे डिजिटल ‘ई-ओसीआय’ (e-OCI) कार्ड प्रणाली अंमलात आणली आहे. या नव्या नियमांमुळे परदेशात राहणाऱ्या आणि भारतीय वंशाच्या कोट्यवधी नागरिकांना मोठा दिलासा मिळाला असला, तर नियमांचे तंतोतंत पालन न केल्यास कायदेशीर कारवाईची टांगती तलवारही कायम आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Chicago Temple : अमेरिका हादरली! शिकागोत हिंदू मंदिरावर हल्ल्याचा प्रयत्न; 19 वर्षांच्या ‘नव-नाझी’ तरुणाला शस्त्रास्त्रांसह अटक
भारतीय संविधान कलम ९ नुसार भारतात दुहेरी नागरिकत्वाला (Dual Citizenship) पूर्णपणे बंदी आहे. जर एखाद्या भारतीय नागरिकाने स्वेच्छेने दुसऱ्या देशाचे नागरिकत्व स्वीकारले, तर त्याचे भारतीय नागरिकत्व तात्काळ आणि आपोआप संपुष्टात येते. अमेरिका, कॅनडा, युनायटेड किंगडम किंवा जर्मनीसारखे जगभरातील सुमारे ४९ टक्के देश दुहेरी नागरिकत्वाला मान्यता देतात; परंतु भारत, चीन आणि जपान या देशांमध्ये असा कोणताही नियम नाही.
या समस्येवर तोडगा काढण्यासाठी भारत सरकारने ऑगस्ट २००५ मध्ये नागरिकत्व कायदा, १९५५ मध्ये ऐतिहासिक दुरुस्ती करून ओसीआय (OCI) योजना सुरू केली. पहिले ओसीआय कार्ड ९ जानेवारी २००६ रोजी प्रवासी भारतीय दिनानिमित्त जारी करण्यात आले होते. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, ओसीआय कार्ड हे भारतीय वंशाच्या परदेशी नागरिकांसाठी एका प्रकारे ‘आजीवन मल्टीपल-एन्ट्री व्हिसा’ (Lifelong Multiple Entry Visa) म्हणून काम करते.
