बुधवार, 14 ऑक्टोबर 2026
Strait of Hormuz: 'युद्धनौका होर्मुझच्या सामुद्रधुनीजवळ आल्या तर...' इराणचा अमेरिकेला थेट इशारा; ५ घातक शस्त्रांसह लष्कर सज्ज ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
मध्य पूर्वेतील अत्यंत संवेदनशील मानल्या जाणाऱ्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीजवळ (Strait of Hormuz) अमेरिका आणि इराण यांच्यातील लष्करी संघर्ष वेगाने उफाळून येण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. अमेरिकेच्या नौदलाने अरबी समुद्र आणि पर्शियन आखातात आपली उपस्थिती मोठ्या प्रमाणावर वाढवल्यानंतर इराणच्या रिव्होल्यूशनरी गार्ड्स कॉर्प्स (IRGC) नौदलाने तीव्र संताप व्यक्त केला आहे. IRGC नौदलाचे कमांडर रियर ॲडमिरल अली अझमाई यांनी अमेरिकन सैन्याला स्पष्ट शब्दांत बजावले आहे की, या संपूर्ण सागरी क्षेत्रावर इराणी सैन्याची मजबूत पकड असून, अमेरिकेच्या कोणत्याही चिथावणीखोर किंवा आक्रमक पावलाला इराणी सैन्य तितक्याच तीव्रतेने प्रत्युत्तर देईल.
इराणी कमांडर अली अझमाई यांनी अमेरिकेवर मध्य पूर्वेतील नैसर्गिक संसाधने आणि सागरी मार्गांवर बेकायदेशीरपणे ताबा मिळवण्याचा प्रयत्न करत असल्याचा गंभीर आरोप केला आहे. पर्शियन आखात, ओमानचा समुद्र आणि होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील परदेशी युद्धनौकांच्या प्रत्येक हालचालीवर इराणची बारीक नजर आहे. अमेरिकेच्या अब्जावधी डॉलर्सच्या युद्धनौका इराणच्या लष्करी क्षमतेसमोर प्रभावहीन ठरतील, असा टोला लगावत त्यांनी अमेरिकन जहाजांना अडवून ठेवण्यास इराणी सैन्य सज्ज असल्याचे घोषित केले आहे.
दुसऱ्या बाजूला, अमेरिकेच्या संरक्षण विभागाने सागरी व्यापारी मार्गांचे संरक्षण आणि प्रादेशिक सुरक्षेचे कारण देत या भागात आपल्या नौदलाची भक्कम तटबंदी उभारली आहे. अमेरिकेकडून या क्षेत्रात दोन प्रमुख विमानवाहू जहाजे (Aircraft Carriers) – युएसएस जॉर्ज वॉशिंग्टन आणि युएसएस जॉर्ज एच.डब्ल्यू. बुश तैनात करण्यात आल्याचा दावा केला जात आहे. या जहाजांवरून थेट समुद्रातूनच लढाऊ विमाने आणि हवाई हल्ले करण्याची क्षमता अमेरिकेला मिळते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Climate Change: 2026 हे ठरणार इतिहासातील सर्वात उष्ण वर्ष; शास्त्रज्ञ म्हटले जगासमोर उभं ठाकलं ‘हे’ सर्वात मोठं हवामान संकट
या विमानवाहू जहाजांच्या सुरक्षेसाठी आणि हवाई संरक्षणासाठी अमेरिकेने गाईडेड-मिसाइल डिस्ट्रॉयर्स, क्रूझर्स आणि आधुनिक युद्धनौकांचा ताफा तैनात केला आहे. यात युएसएस शूप (DDG-86) सह सुमारे १० ते १५ विनाशिका आणि युएसएस बॉक्सर (LHD-4) सारख्या उभयचर हल्ला जहाजांचा (Amphibious Assault Ships) समावेश आहे. या सर्व जहाजांवर अमेरिकन मरीन कमांडो तुकड्या आणि प्रगत क्षेपणास्त्र संरक्षण प्रणाली तैनात आहेत, ज्या दूरवरून अचूक हल्ले करण्यात सक्षम आहेत.
अमेरिकेच्या या अफाट ताकदीचा सामना करण्यासाठी इराणनेही आपल्या किनारपट्टीवर ५ प्रमुख शस्त्रांची मोर्चेबांधणी केली आहे:
१. जलद हल्ला करणाऱ्या बोटी (Fast Attack Craft): इराणी रिव्होल्यूशनरी गार्ड्सकडे लहान, अत्यंत वेगवान आणि क्षेपणास्त्रांनी सज्ज बोटींचा मोठा ताफा आहे, जो शत्रूच्या मोठ्या जहाजांना घेरण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.
२. जहाजविरोधी क्षेपणास्त्रे (Anti-Ship Missiles): इराणकडे ‘अबू महदी’ सारखी प्रगत क्रूझ क्षेपणास्त्रे आणि किनारपट्टीवरून डागली जाणारी लांब पल्ल्याची क्षेपणास्त्रे उपलब्ध आहेत.
३. ड्रोन आणि सुसाइड ड्रोन (Kamikaze Drones): हवेत घिरट्या घालून थेट लक्ष्यावर धडकणारे आत्मघाती ड्रोन इराणच्या लष्करी रणनीतीचा महत्त्वाचा भाग आहेत.
४. सागरी सुरुंग (Naval Mines): होर्मुझच्या अरुंद सामुद्रधुनीत सागरी सुरुंग पसरवून अमेरिकन जहाजांची आणि तेलवाहू जहाजांची कोंडी करण्याची क्षमता इराणकडे आहे.
५. मोबाईल मिसाइल लाँचर्स अन् रडार नेटवर्क: किनारपट्टीवर लपवून ठेवता येणारे मोबाईल लाँचर्स आणि अत्याधुनिक रडार सिस्टीममुळे इराणला अचानक हल्ले करणे सोपे जाते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Trump Media Ban: ट्रम्प प्रशासनाचा सूडबुद्धीचा निर्णय फेडरल कोर्टाने उधळला; CNN, MSNBCच्या पत्रकारांचा मोठा विजय
होर्मुझची सामुद्रधुनी हा संपूर्ण जगाचा सर्वात महत्त्वाचा ‘ऑइल चोकपॉइंट’ (Oil Chokepoint) मानला जातो. जगभरात वापरल्या जाणाऱ्या एकूण खनिज तेलाच्या आणि द्रव नैसर्गिक वायूच्या (LNG) सुमारे २० ते ३० टक्के वाहतूक याच एका अरुंद सागरी मार्गातून होते. जर इराण आणि अमेरिका यांच्यातील संघर्षात हा मार्ग बंद झाला किंवा येथे युद्ध भडकले, तर जागतिक ऊर्जा बाजारात मोठा हाहाकार माजेल.
या संघर्षाचा थेट परिणाम आंतरराष्ट्रीय बाजारातील तेलाच्या किमतींवर होईल. भारत, चीन आणि जपान यांसारख्या आशियाई देशांसाठी हा मार्ग अतिशय महत्त्वाचा आहे, कारण या देशांचे बहुतांश खनिज तेल मध्य पूर्वेकडून याच मार्गाने येते. तेलाचे भाव वाढल्यास महागाई वाढून भारतासारख्या आयातीवर अवलंबून असणाऱ्या अर्थव्यवस्थांवर मोठा आर्थिक ताण येऊ शकतो.
