शनिवार, 24 ऑक्टोबर 2026
Vanuatu Earthquake: दक्षिण पॅसिफिक महासागराच्या तळाशी भीषण हालचाल; वानुआतूत ७.२ तीव्रतेचा भूकंप, ३०० किमी किनाऱ्यांना त्सुनामी अलर्ट ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
दक्षिण पॅसिफिक महासागराच्या क्षेत्रामध्ये वसलेल्या वानुआतू (Vanuatu Earthquake) या बेट राष्ट्राजवळ शनिवारी, २४ ऑक्टोबर रोजी ७.२ रिश्टर तीव्रतेचा एक अतिशय भीषण भूकंप झाला. या शक्तिशाली भूकंपाच्या धक्क्याने संपूर्ण दक्षिण पॅसिफिक भाग हादरून गेला असून, त्यापाठोपाठ पॅसिफिक त्सुनामी वॉर्निंग सेंटरने (PTWC) आसपासच्या समुद्रकिनाऱ्यांना धोकादायक त्सुनामीच्या लाटांचा इशारा दिला आहे. भूकंपाचा केंद्रबिंदू समुद्राच्या खाली अवघ्या १० किलोमीटर खोलीवर असल्याने त्याचा परिणाम अत्यंत तीव्र असण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
अमेरिकी भूगर्भीय सर्वेक्षण संस्था म्हणजेच ‘युनायटेड स्टेट्स जिओलॉजिकल सर्व्हे’ (USGS) कडून मिळालेल्या माहितीनुसार, या मुख्य धक्क्यानंतर समुद्राच्या तळाशी पुन्हा एकामागून एक शक्तिशाली हालचालींची नोंद झाली आहे. यामुळे स्थानिक नागरिकांमध्ये प्रचंड घबराटीचे वातावरण पसरले असून प्रशासनाने किनारी भागात राहणाऱ्या लोकांना सुरक्षित स्थळी हलवण्याचे व खबरदारी घेण्याचे आदेश जारी केले आहेत.
यूएसजीएस (USGS) ने प्रसिद्ध केलेल्या भूगर्भीय अहवालानुसार, ७.२ तीव्रतेच्या या भूकंपाचा मुख्य केंद्रबिंदू वानुआतू द्वीपसमूहातील सोला (Sola) शहराच्या पश्चिमेस सुमारे २०० किलोमीटर अंतरावर नोंदवला गेला. या भूकंपाची खोली जमिनीखाली किंवा समुद्राच्या तळाशी अवघी १० किलोमीटर होती. भूगर्भशास्त्राच्या दृष्टीने, कमी खोलीवर (Shallow Depth) होणारे भूकंप हे अधिक शक्तिशाली ऊर्जा मुक्त करतात आणि समुद्राच्या पाण्याच्या पातळीत अचानक मोठा बदल घडवून आणतात.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Saudi Arabia: अकासा एअरलाइन्सचा मोठा निर्णय; सौदी अरेबियातील रियाध आणि जेद्दाह उड्डाणे नोव्हेंबर अखेरपर्यंत थांबवली
विशेष म्हणजे, या पहिल्या धक्क्यानंतर अवघ्या काही सेकंदांच्या अंतरावर त्याच परिसरात ६.९ तीव्रतेच्या दुसऱ्या भूकंपाची नोंद करण्यात आली. हा दुसरा धक्का पोर्ट ऑलरीच्या (Port Olry) पश्चिम-वायव्येला सुमारे १९७ किलोमीटर अंतरावर झाला. हे दोन स्वतंत्र भूकंप होते की एकाच महाभूकंपाच्या विविध टप्प्यांतील मूल्यांकनाचा फरक, याचा सखोल अभ्यास वैज्ञानिक करत आहेत. मात्र, समुद्राखालील या सततच्या प्रचंड हालचालींमुळे त्सुनामीचा धोका अधिकच गडद झाला आहे.
भूकंपानंतर काही मिनिटांतच ‘पॅसिफिक त्सुनामी वॉर्निंग सेंटर’ (Pacific Tsunami Warning Center) कडून अधिकृत त्सुनामीचा इशारा जारी करण्यात आला. केंद्राच्या सूचनेनुसार, भूकंपाच्या मुख्य केंद्रबिंदूपासून ३०० किलोमीटरच्या अंतरावर असलेल्या सर्व किनारपट्टीच्या भागांना महाकाय आणि विनाशकारी लाटांचा थेट फटका बसू शकतो. जेव्हा समुद्राच्या तळाशी १० किमीसारख्या उथळ खोलीवर असा तीव्र झटका बसतो, तेव्हा महासागराचे अब्जावधी लिटर पाणी अचानक विस्थापित होते आणि त्यामुळे त्सुनामीच्या लाटा तयार होतात.
🌊 M7.2 earthquake 200 km west of Sola, Vanuatu. At just 10 km deep, this shallow quake was likely felt across a wide area and may produce strong shaking near the source. Tsunami risk is possible, follow official advisories and local authorities. This is the largest of 68 earthquakes recorded in the region over the past 30 days. #earthquake #GeoShake #Vanuatu — GeoShake | Community Seismic Network (@geoshake_ai) October 24, 2026
credit – social media and Twitter
प्रशासनाने वानुआतूच्या आसपासच्या बेट समुहांना आणि किनारपट्टीच्या गावांना हाय अलर्टवर ठेवले आहे. समुद्रकिनाऱ्यालगत असणाऱ्या मच्छीमार, पर्यटक आणि रहिवाशांना तातडीने उंच आणि सुरक्षित ठिकाणी आश्रय घेण्यास सांगितले गेले आहे. पाण्याच्या पातळीत वेगाने चढ-उतार होण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Saudi Arabia : ईश्वरनिंदेचा आरोप अन् थेट फाशीची शिक्षा; जाणून घ्या श्रीलंकेने तरीही कसा वाचवला नागरिकाचा जीव?
भौगोलिकदृष्ट्या वानुआतू हा दक्षिण पॅसिफिक महासागरात पसरलेला बेटांचा एक सुंदर देश आहे. परंतु हा भाग जगप्रसिद्ध ‘पॅसिफिक रिंग ऑफ फायर’ (Pacific Ring of Fire) या अत्यंत संवेदनशील भूगर्भीय पट्ट्यात येतो. येथे जगातील सर्वात जास्त भूकंप आणि ज्वालामुखीचे उद्रेक घडून येतात. पृथ्वीच्या अंतर्भागातील ‘टेक्टॉनिक प्लेट्स’ (Tectonic Plates) येथे एकमेकांवर घासल्या जातात किंवा एकाखाली एक सरकतात, ज्यामुळे या भागात सातत्याने मोठे भूकंप होतात.
वानुआतूमध्ये काही दिवसांपूर्वीही सौम्य आणि मध्यम स्वरूपाचे भूकंप नोंदवले गेले होते. परंतु, आज झालेला ७.२ तीव्रतेचा झटका आणि त्सुनामीचा इशारा यामुळे संपूर्ण पॅसिफिक क्षेत्रात सतर्कता वाढवण्यात आली आहे. समुद्राच्या तळाशी निर्माण झालेल्या लाटांचा वेग तासाला शेकडो किलोमीटर असू शकतो, त्यामुळे सुरुवातीच्या काही तासांत योग्य ती खबरदारी घेणे अत्यंत गरजेचे ठरते.
भूकंपाचे धक्के उथळ असल्याने आणि समुद्रातील लाटांचा धोका वाढल्याने वानुआतू आणि लगतच्या बेटांवरील स्थानिक प्रशासनाने आपत्कालीन यंत्रणा सज्ज केली आहे. सुदैवाने, सुरुवातीच्या काही तासांत कुठल्याही मोठ्या जीवित किंवा वित्तहानीचे अधिकृत वृत्त समोर आलेले नाही. तथापि, भूकंप केंद्रबिंदूपासून दूर असलेल्या लोकवस्त्यांमध्ये इमारतींची पडझड झाली आहे का, याचे मूल्यांकन करण्याचे काम सुरू आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, भूकंप कितीही तीव्र असला तरी त्याचा परिणाम मानवी लोकवस्तीपासूनचे अंतर, स्थानिक इमारतींची रचना आणि किनारपट्टीची भौगोलिक रचना यावर अवलंबून असतो. सध्या सर्व आंतरराष्ट्रीय निरीक्षण संस्था या भागातील घडामोडींवर आणि समुद्राच्या पाण्याच्या हालचालींवर उपग्रहाद्वारे बारीक लक्ष ठेवून आहेत.
