रविवार, 18 ऑक्टोबर 2026
USElections2026: अमेरिकन राजकारणात हायटेक क्रांती की धोक्याची घंटा? एआय जाहिरातींवर तब्बल १,३०० कोटींचा खर्च, ८०% वाटा एकट्या रिपब्लिकन्सचा ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
अमेरिकेच्या राजकीय पटलावर डिजिटल युगातील एक मोठे राजकीय आणि तांत्रिक युद्ध पाहायला मिळत आहे. (US Elections 2026) 2026 च्या अमेरिकन मध्यावधी निवडणुकांच्या (US Midterm Elections 2026) प्रचारात कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा म्हणजेच ‘एआय’चा (Artificial Intelligence) मोठ्या प्रमाणावर वापर सुरू झाला आहे. पूर्वी राजकीय पक्षांचे डिजिटल काम केवळ पोस्टर तयार करणे, मजकूर लिहिणे किंवा सोशल मीडिया पोस्ट सांभाळण्यापुरते मर्यादित होते. परंतु, आता आधुनिक एआय साधनांच्या (AI Tools) मदतीने हुबेहूब दिसणारे ‘डीपफेक’ (Deepfake) व्हिडिओ, बनावट संवाद आणि भ्रामक व्हिडिओ जाहिराती तयार करून मतदारांच्या मानसिकतेवर ताबा मिळवण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
वेस्लेयन मीडिया प्रोजेक्टच्या (Wesleyan Media Project) संशोधकांनी आणि जाहिरात खर्चाची आकडेवारी ट्रॅक करणाऱ्या ‘ॲडइम्पॅक्ट’ (AdImpact) या प्रसिद्ध संस्थेने केलेल्या संयुक्त विश्लेषणातून एक धक्कादायक माहिती समोर आली आहे. या निवडणुकांमध्ये आतापर्यंत एआय तंत्रज्ञानाचा वापर करून तयार करण्यात आलेल्या २२० हून अधिक विशेष राजकीय जाहिराती समोर आल्या आहेत. या जाहिराती दूरदर्शन वाहिन्या, डिजिटल मंचांवर आणि सोशल मीडियावर प्रसारित करण्यासाठी तब्बल १३७ दशलक्ष डॉलर्स (भारतीय चलनानुसार सुमारे १,२०० ते १,३०० कोटी रुपये) खर्च करण्यात आले आहेत. या प्रचंड खर्चामुळे राजकारणातील एआयच्या वाढत्या हस्तक्षेपावर जागतिक स्तरावर तीव्र चिंता व्यक्त केली जात आहे.
संशोधनातून समोर आलेल्या आकडेवारीनुसार, या एआय-निर्मित राजकीय जाहिरातींपैकी तब्बल ८१% जाहिराती रिपब्लिकन पक्षाच्या उमेदवारांनी किंवा त्यांच्याशी संलग्न असलेल्या राजकीय कृती समित्यांनी (PACs) तयार केल्या आहेत. याउलट, डेमोक्रॅटिक पक्षाचा आणि त्यांच्या समर्थक गटांचा यातील वाटा केवळ १२% च्या आसपास आहे. यावरून स्पष्ट होते की, रिपब्लिकन पक्षाने आपल्या राजकीय विरोधकांना घेरण्यासाठी आणि मतदारांपर्यंत आपला अजेंडा पोहोचवण्यासाठी अत्याधुनिक एआय तंत्रज्ञानाला आपले मुख्य शस्त्र बनवले आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Portugal Protest: फ्रान्स, इटलीनंतर आता पोर्तुगाल पेटले; रोनाल्डोच्या मायदेशात घरांच्या वाढत्या किमतीविरोधात हजारो लोक रस्त्यावर
राजकीय विश्लेषणानुसार, विरोधकांची प्रतिमा मलिन करण्यासाठी आणि स्वतःच्या पक्षाचे धोरण अधिक आकर्षक पद्धतीने मांडण्यासाठी एआयचा वापर केला जात आहे. एआयच्या मदतीने कोणत्याही नेत्याला अशा राजकीय प्रसंगांमध्ये किंवा इतर नेत्यांसोबत चित्रित केले जाऊ शकते, ज्यांचा वास्तवात कधीही संबंध आलेला नसतो. यामुळे मतदारांमध्ये संभ्रम निर्माण करणे आणि त्यांच्या मतांवर प्रभाव टाकणे अधिक सोपे झाले आहे.
या एआय मोहिमेची दोन अत्यंत धक्कादायक उदाहरणे नुकतीच न्यू यॉर्क आणि ओक्लाहोमा राज्यांमध्ये पाहायला मिळाली. न्यूयॉर्कमध्ये रिपब्लिकन गव्हर्नर पदाचे उमेदवार ब्रूस ब्लेकमन यांच्या प्रचार मोहिमेने एआय-निर्मित एक पूर्ण व्हिडिओ जारी केला. या व्हिडिओमध्ये न्यूयॉर्कचे महापौर झोहरान ममदानी आणि गव्हर्नर कॅथी होचुल हे एका उद्यानात एकत्र फिरताना आणि बागकाम करताना दाखवले होते. या व्हिडिओच्या माध्यमातून ‘पॉलिटिकल डिल्युजन पिल’ (राजकीय भ्रमाची गोळी) नावाच्या एका काल्पनिक औषधाची जाहिरात केली जात होती.
या व्हिडिओमध्ये वाढती महागाई आणि गुन्हेगारी यांसारख्या गंभीर मुद्द्यांवर गव्हर्नर आणि महापौरांच्या धोरणांची खिल्ली उडवण्यात आली होती. व्हिडिओ इतका हुबेहूब आणि वास्तववादी वाटत होता की, सामान्य मतदारांना तो खरा वाटू शकत होता. सर्वात चिंतेची बाब म्हणजे, ही जाहिरात एआयचा वापर करून बनवली आहे असा कोणताही ‘डिस्क्लेमर’ (Disclaimer) किंवा स्पष्टीकरण या जाहिरातीत देण्यात आले नव्हते.
असाच दुसरा प्रकार ओक्लाहोमा राज्यात घडला, जिथे रिपब्लिकन उमेदवाराच्या समर्थनात एका टेलिव्हिजन जाहिरातीत त्याच्या विरोधकाला माजी डेमोक्रॅटिक राष्ट्राध्यक्ष हिलरी क्लिंटन यांना मिठी मारताना आणि त्यांचा हात धरताना दाखवण्यात आले. व्हिडिओच्या पार्श्वभूमीत “क्लिंटन प्रेमी, ट्रम्प द्वेषी” असा संदेश देऊन त्या उमेदवाराला ट्रम्प विरोधी दाखवण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. ॲडइम्पॅक्टच्या अहवालानुसार, हा बनावट एआय व्हिडिओ टीव्हीवर दाखवण्यासाठी २,०००,००० डॉलर्सपेक्षा (सुमारे १.६ कोटी रुपये) जास्त खर्च करण्यात आला.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Portugal Protest: फ्रान्स, इटलीनंतर आता पोर्तुगाल पेटले; रोनाल्डोच्या मायदेशात घरांच्या वाढत्या किमतीविरोधात हजारो लोक रस्त्यावर
पारंपारिक पद्धतीने व्हिडिओ जाहिरात तयार करायची झाल्यास कलाकारांची निवड करणे, वेगवेगळ्या ठिकाणी चित्रीकरण करणे, एडिटिंग करणे यामध्ये लाखो डॉलर्स आणि कित्येक आठवड्यांचा वेळ वाया जात असे. मात्र, एआय टूल्समुळे आता काही तासांत आणि नाममात्र खर्चात कोणतीही काल्पनिक घटना किंवा संवाद तयार करता येतो. राजकीय पक्ष आता वेगवेगळ्या भागांतील मतदारांसाठी – जसे की एका भागात महागाई, दुसऱ्या भागात गुन्हेगारी तर तिसऱ्या भागात निर्वासितांचे प्रश्न – वैयक्तिक स्तरावर आधारित (Micro-targeting) एआय जाहिराती बनवत आहेत.
एआय तंत्रज्ञान प्रचार मोहीम जलद आणि स्वस्त बनवत असले, तरी ते लोकशाही प्रक्रियेसमोर एक मोठे आव्हान उभे करत आहे. चुकीची माहिती (Misinformation), बनावट व्हिडिओ आणि संदर्भाशिवाय मांडलेली तथ्ये यामुळे मतदारांना खरे काय आणि खोटे काय हे ओळखणे कठीण झाले आहे. आगामी काळात राजकीय जाहिरातींमध्ये पारदर्शकता आणणे आणि एआय-निर्मित मजकुरावर कायदेशीर निर्बंध घालणे हे अमेरिकेसह संपूर्ण जगातील लोकशाही व्यवस्थांसमोर एक मुख्य आव्हान असणार आहे.
