बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
वयाच्या तिशीनंतर महिलांच्या शरीरात होतात 'हे' मोठे बदल, रजोनिवृत्तीच्या काळात स्वतःच्या आरोग्याची घ्या योग्य काळजी
Menopause: वयाच्या प्रत्येक टप्प्यात महिलांच्या शरीरात सतत काहींना काही बदल होत असतात. शारीरिक आणि मानसिक बदल झाल्यानंतर सुरुवातीच्या दिवसांमध्ये फारशी लक्षणे दिसून येत नाही. पण कालातंराने समस्या खूप वाढू लागतात आणि आरोग्य बिघडून जाते. अनियमित मासिक पाळी, मूड स्विंग्स, अचानक उष्णता जाणवणे आणि थकवा वाढणे इत्यादी लक्षणे दिसू लागतात. वयाच्या तिशीनंतर महिलांच्या शरीरात अनेक वेगवेगळे बदल होतात. या बदलांना सामोरे जाताना महिला काहीवेळा प्रचंड वैतागतात आणि मानसिक तणाव वाढू लागतो. लहान वयात मेनोपॉज आल्यानंतर गर्भधारणा आणि मासिक पाळीच्या चक्रात बदल होतात. बदलत्या जीवनशैलीमुळे मेनोपॉजपूर्वीचा काळ आणि त्यातील गैरसमज मोठ्या प्रमाणावर वाढू लागले आहेत.(फोटो सौजन्य – istock)
मेनोपॉज हा अचानक येत नाहीतर शरीरात अनेक बदल होत असतात. वयाच्या ३५ ते ४५ दरम्यान स्त्रीच्या शरीरात इस्ट्रोजन आणि प्रोजेस्टेरॉन संप्रेरकांचे प्रमाण हळूहळू कमी होऊन जाते. ज्याच्या परिणामामुळे महिलांना मेनोपॉज येण्यासोबतच गंभीर आजारांची लागण सुद्धा होऊ शकते. २ महिने मासिक पाळी पूर्णपणे बंद राहिल्यानंतरच मेनोपॉज चालू झाला असे मानले जाते.
वय वाढल्यानंतर महिलांच्या शरीरात अनेक वेगवेगळे बदल होत असतात. गर्भधारणेनंतर काहीवेळा मासिक पाळीच्या चक्रात बदल होण्याची जास्त शक्यता असते. थायरॉईडची समस्या, हिमोग्लोबिनची कमतरता, मानसिक ताण किंवा पॉलिसिस्टिक ओव्हरी सिंड्रोम इत्यादी अनेक कारणांमुळे मानसिक पाळी अनियमित होऊ शकते. मासिक पाळी अनियमित झाल्यामुळे शरीरात थकवा आणि अशक्तपणा वाढतो. अशावेळी दुर्लक्ष न करता वेळीच डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
मासिक पाळी बंद झाल्यानंतर चयापचय क्रिया मंदावते. योग्य पोषण, स्ट्रेंथ ट्रेनिंग आणि पुरेशी झोप न मिळाल्यामुळे वजन वाढू लागते तर काहींचे वजन झपाट्याने कमी सुद्धा होते. त्यामुळे मेनोपॉज आल्यानंतर वजनावर नियंत्रण ठेवणे फार आवश्यक आहे. जास्त त्रास होत असल्यास हार्मोन रिप्लेसमेंट थेरपी करण्याचा सल्ला दिला जातो.
Ans: वयाच्या तिशीनंतर काही महिलांमध्ये चयापचय, स्नायूंची ताकद, त्वचा, झोप आणि मासिक पाळीच्या नियमिततेत बदल जाणवू शकतात.
Ans: सलग १२ महिने मासिक पाळी न आल्यास आणि त्यामागे अन्य वैद्यकीय कारण नसल्यास रजोनिवृत्ती झाल्याचे मानले जाते.
Ans: रजोनिवृत्तीपूर्व काळात म्हणजेच पेरिमेनोपॉजमध्ये मासिक पाळी अनियमित होणे, अचानक गरम होणे, रात्री घाम येणे, झोपेचा त्रास, मूडमध्ये बदल आणि योनीमार्गात कोरडेपणा अशी लक्षणे दिसू शकतात.
