बुधवार, 2 सप्टेंबर 2026
नवसाला पावणाऱ्या ‘लालबागच्या राजा’ची स्थापना कधी झाली? जाणून घ्या गणपतीमागचा इतिहास आणि परंपरा
लालबागच्या राजाची शान काही वेगळीच आहे. पण तुम्हाला या लालबागच्या राजाचा इतिहास माहीत आहे का? आणि लालबागचा राजा नक्की कधीपासून प्रसिद्ध झाला काय आहे याची कहाणी. १४ सप्टेंबरपासून गणेशोत्सवाला प्रारंभ होतोय आणि आजपासून आपण मुंबईतील विविध गणपतींचा इतिहास जाणून घेऊया आणि प्रारंभ करूया लालबागच्या राजाच्या आशिर्वादाने. लालबागचा राजा सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळाची स्थापना मुंबईतील परळ भागातील लालबाग येथील कोळी समाज (मच्छीमार) आणि स्थानिक व्यापाऱ्यांनी केली. सुमारे १९३२ मध्ये, एक कापड गिरणी बंद पडल्याने कामगार आणि व्यापाऱ्यांच्या व्यवसायात व्यत्यय आला होता आणि तेव्हाच स्थानिकांनी कायमस्वरूपी बाजारासाठी गणपतीकडे प्रार्थना केली.(फोटो सौजन्य – सोशल मीडिया)
View this post on Instagram
या व्यापाऱ्यानी केलेला नवस आणि जेव्हा त्यांची इच्छा पूर्ण झाली, तेव्हा त्यांनी १९३४ मध्ये लालबाग बाजारात गणेशाची मूर्ती कायमस्वरूपी स्थापित केली. तेव्हापासून, हा लालबागचा राजा “नवसाचा गणपती” म्हणून ओळखला जातो, ज्याचा अर्थ नवस आणि इच्छा पूर्ण करणारा राजा असा होतो. सुरुवातीला एका लहान वस्तीचा उत्सव असलेला हा सण आता भारत आणि परदेशातील लाखो भक्तांसाठी श्रद्धेचे एक प्रमुख केंद्र बनला आहे. दहा दिवसांच्या भव्य गणेशोत्सवाच्या पूजेनंतर, अनंत चतुर्दशीला गिरगाव चौपाटी येथे मूर्तीचे विसर्जन केले जाते. दरम्यान या गणपतीला आता बऱ्यापैकी व्यावसायिक रूपही प्राप्त झाले आहे आणि अनेक सेलिब्रिटी इथे दर्शनाला येताना दिसतात. आजही भाविकांची मोठी रांग लालबागच्या राजाच्या दर्शनासाठी दिसून येते.
लालबागचा राजा केवळ मुंबईमध्ये नाहीतर संपूर्ण जगभरात प्रसिद्ध आहे. बाप्पाच्या दर्शनासाठी दरवर्षी भक्त खूप लांबून येतात. १९३५ पासून लालबागच्या राजाची मूर्ती घडवण्याची परंपरा कांबळी कुटुंबाकडे आहे. तीच परंपरा अजूनही फॉलो केली जात आहे. लालबागचा राजा घडवण्याची चालू झालेली परंपरा आज कांबळी कुटुंबाची तिसरी पिढी सांभाळत आहे. संतोष कांबळी हे केवळ मूर्तिकार नसून एका परंपरेचे संरक्षक आहेत. मागील अनेक वर्षांपासून त्यांच्याकडूनच लालबागच्या राजाची मूर्ती बनवून घेतली जाते. राजाची मूर्ती एका दिवसात नाहीतर दोन ते तीन महिन्यांच्या अथक परिश्रमानंतर साकारली जाते.
