शुक्रवार, 23 ऑक्टोबर 2026
शालेय विद्यार्थ्यांच्या दप्तराचा अतिरिक्त भार होणार आता कमी; शिक्षण विभागाकडून कडक सूचना जारी (फोटो सौजन्य - iStock)
मुंबई : विद्यार्थ्यांनी केवळ पुस्तके, वह्या आणि दिवसासाठी आवश्यक असलेले इतर अभ्यासाचे साहित्य आणावे, ज्यामुळे त्यांच्या दप्तरांचे वजन त्यांच्या शरीराच्या वजनाच्या १०% पर्यंत कमी होईल, असे निर्देश शिक्षण आयुक्तांनी सर्व शासकीय आणि खासगी शाळांना दिले आहेत. शाळांनी आपल्या वर्गांचे वेळापत्रक अशाप्रकारे करण्यावर आयुक्तांनी भर दिला. हा निर्देश शालेय दप्तरांचे वजन कमी करण्यासंदर्भात केंद्रीय शिक्षण मंत्रालयाने जारी केलेल्या मार्गदर्शक तत्त्वांचा संदर्भ देतो.
केंद्रीय मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये शाळांनी दप्तरांच्या वजनावर लक्ष ठेवण्याची आणि जड दप्तरे वाहण्यामुळे होणाऱ्या आरोग्याच्या समस्यांबद्दल विद्यार्थी, पालक आणि शिक्षकांना शिक्षित करण्याची गरज असल्याचे अधोरेखित केले आहे. जड शालेय दप्तरांचा मुद्दा पालक आणि शिक्षण कार्यकर्त्यांकडून अनेक वर्षांपासून वारंवार उपस्थित केला जात आहे. अनेक विद्यार्थ्यांना, विशेषतः प्राथमिक आणि माध्यमिक शाळांमधील विद्यार्थ्यांना, दररोज असंख्य पाठ्यपुस्तके, वह्या, कार्यपुस्तिका आणि इतर साहित्य घेऊन जावे लागते.
दरम्यान, राज्य शिक्षण विभागाने आता शाळांना निर्धारित वजन मर्यादेचे पालन करण्यास आणि विद्यार्थ्यांनी केवळ आवश्यक साहित्यच घेतल्याची खात्री करावी.
…अन्यथा मान्यता रद्द
शालेय दप्तर धोरण २०२० अंतर्गत, शाळांना नियमित प्रत्यक्ष तपासणी आणि कॅम्पसमधील सुविधा व्यवस्थापनाद्वारे शालेय दप्तरांच्या वजनावर देखरेख ठेवणे बंधनकारक असेल. या मार्गदर्शक तत्त्वांचे पालन न करणाऱ्या संस्थांना शासकीय अनुदानात कपात आणि गंभीर प्रकरणांमध्ये मान्यता रद्द होण्याचाही सामना करावा लागू शकतो.
मॅनेजमेंट कोट्यात मनमानीला ब्रेक
दुसरीकडे, मोठमोठ्या कोर्सला प्रवेश घेताना सर्वात जास्त गोंधळ होतो. आधी मुलांच्या प्रवेशांच्या याद्या लागतात. मात्र एक जागा ही विशेष कोट्यासाठी ठेवली जाते त्याला आपण म्हणतो मॅनेजमेंट कोटा. या कोट्यामध्ये कॉलेज कमी गुणवत्ता असलेल्या विद्यार्थ्याना अगदी सहज घेतात. काहीतर विद्यार्थ्यांकडून भरघोस पैसे घेऊन त्या जागा विकतात. त्यामुळे जो विद्यार्थी ती जागा मिळवण्यासाठी खरा प्राप्त असतो तो मात्र मागे राहतो. आता मात्र यावर्षीपासून हा मॅनेजमेंटचा खेळ बंद होणार आहे. सीईटी सेल (CET Cell) म्हणजे ‘राज्य सामाईक प्रवेश परीक्षा कक्ष’ (State Common Entrance Test Cell) या कक्षाने कडक पावले उचलली आहेत.
