फोटो सौजन्य - Social Media
भाषा, संस्कृती, परंपरा आणि धर्मांची इतकी रंगतदार मिसळ आहे की जगभर भारताला मंदिरांचा देश म्हणून ओळखलं जातं. कारण आपल्या देशात तब्बल सात लाखांहून अधिक मंदिरं आहेत. पण या असंख्य मंदिरांमध्ये काही ठिकाणी एक खास परंपरा पाळली जाते. येथील प्रसाद खाणं किंवा घर घेऊन जाणं कडक मनाई असते. भक्त फक्त भगवानाला प्रसाद अर्पण करतात आणि प्रतीकात्मक स्वरूपात त्याचा स्वीकार करतात.
अशाच भारतातील पाच मंदिरांविषयी खालील माहिती…
सर्वप्रथम येतं राजस्थानमधील मेहंदीपुर बालाजी मंदिर, जे नकारात्मक ऊर्जा, बाधा आणि भूतबाधा घालवण्यासाठी प्रसिद्ध आहे. इथे भक्त बालाजी महाराजांना बूंदीचे लाडू आणि भैरवनाथांना उडदाची डाळ व तांदुळाचा नैवेद्य अर्पित करतात. पण इथला प्रसाद खाणं किंवा घरात आणणं अत्यंत अशुभ मानलं जातं. templeच्या परंपरेनुसार असा विश्वास आहे की, प्रसाद घरात नेल्यास किंवा खाल्ल्यास नकारात्मक शक्ती मागे लागतात. त्यामुळे भक्त फक्त देवाला नैवेद्य अर्पित करतात आणि त्या जागेवरच प्रतीकात्मक नमस्कार करून पुढे जातात.
दुसरं मंदिर म्हणजे असमच्या गुवाहाटीतील कामाख्या देवी मंदिर, जे 52 शक्तिपीठांपैकी एक आहे. इथे वर्षातून एकदा देवीच्या मासिक धर्माच्या काळात अंबुबाची मेळा भरतो आणि तीन दिवस पूजाअर्चा पूर्णपणे थांबवली जाते. या काळात भक्तांना प्रसाद तर दूर, मंदिरात प्रवेशाचीही परवानगी नसते. कारण परंपरेनुसार या दिवसांत देवीला विश्रांती दिली जाते आणि या काळात मिळणारा प्रसाद स्वीकारणं वर्ज्य मानलं जातं. तिसरं महत्त्वाचं स्थान आहे मध्य प्रदेशातील उज्जैनचं काल भैरव मंदिर, जिथे भैरवनाथांना दारूचा प्रसाद अर्पण केला जातो. भारतातील एकमेव मंदिर जिथे हा अनोखा रूढी आजही जिवंत आहे. परंतु हा प्रसाद फक्त देवासाठीच असतो. भक्तांना तो ग्रहण करण्याची मनाई आहे. स्थानिक श्रद्धेनुसार ज्यांनी हा नियम मोडला, त्यांना आयुष्यात संकटं आणि अडचणींना सामोरं जावं लागतं.
यानंतर येतं हिमाचल प्रदेशातील नैना देवी मंदिर, हेही 52 शक्तिपीठांमधील एक प्रमुख स्थान. इथे देवीला फळ, फुलं आणि मिठाईचा नैवेद्य अर्पित केला जातो. पण खास बाब अशी की या मंदिरात दिला जाणारा प्रसाद मंदिर परिसरातच खाण्याचा नियम आहे. घरात नेणं अपशकुन मानलं जातं, कारण प्रसादाची पवित्रता मंदिराच्या मर्यादेतच टिकून राहते, असा समज आहे. पाचवं आणि अत्यंत अनोखं ठिकाण म्हणजे कर्नाटकमधील कोलार जिल्ह्यातलं कोटिलिंगेश्वर मंदिर, जिथे एका ठिकाणी तब्बल एक कोटी शिवलिंगं स्थापित आहेत. इथल्या पूजा-पाठानंतर मिळणारा प्रसाद भक्त फक्त हाताला लावून नमस्कार करतात, तो न खायचा, न घरात न्यायचा. विशेषत: शिवलिंगावर अर्पित केलेला प्रसाद तर चूकूनही खाऊ नये, कारण तो चंडेश्वर देवतेला समर्पित असतो. या सर्व परंपरांचा हेतू एकच स्थानिक श्रद्धा, धार्मिक रूढी आणि देवळाच्या पवित्रतेचं जतन करणं. भारतात प्रत्येक मंदिराची स्वतःची कथा आणि रीत असते, आणि त्या मान्यतेतूनच अशा अनोख्या परंपरा आजही जपल्या जातात.
.png "Videos"){kind=small}
