सोमवार, 19 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- istock
दसरा किंवा विजयादशमीचा सण हा वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचे प्रतीक मानला जातो. याच दिवशी भगवान रामाने रावणाचा वध केला होता आणि म्हणूनच देशभरात दसरा मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. यंदा दसरा मंगळवार, २० ऑक्टोबर रोजी आहे. धार्मिक श्रद्धेनुसार, या दिवशी एका विशिष्ट पक्ष्याचे दर्शन होणे अत्यंत शुभ मानले जाते. असे मानले जाते की दसऱ्याच्या दिवशी या पक्ष्याचे दर्शन झाल्याने जीवनात सौभाग्य, आनंद, समृद्धी आणि यशाचे दरवाजे उघडतात. या पक्ष्याचे नाव नीलकंठ असून, त्याला भगवान शिवाचे प्रतीकही मानले जाते.
असे मानले जाते की, रामाने लंकेवर स्वारी करण्यापूर्वी आणि रावणाला मारण्यापूर्वी नीलकंठ पक्ष्याचे दर्शन घेतले, ज्यामुळे त्यांना विजय मिळाला. दुसरी एक मान्यता अशी आहे की, रावणाला मारल्यानंतर भगवान रामाने ब्रह्महत्येच्या पापापासून मुक्ती मिळवण्यासाठी भगवान शिवाची प्रार्थना केली. त्यावेळी भगवान शिव त्यांना नीलकंठ पक्ष्याच्या रूपात प्रकट झाले. म्हणूनच दसऱ्याच्या दिवशी नीलकंठ पक्ष्याचे दर्शन हे शुभशकुन आणि विजयाचे प्रतीक मानले जाते.
दसरा मंगळवार, २० ऑक्टोबर रोजी आहे. या दिवशी रावणाची पूजा आणि दहन करण्यासाठी वेगवेगळ्या महत्त्वाच्या वेळा आहेत.
दशमी तिथीची सुरुवात २० ऑक्टोबर रोजी दुपारी १२.५१ वाजता होणार आहे. तर दशमी तिथीची समाप्ती २१ ऑक्टोबर रोजी दुपारी २.११ वाजता होणार आहे. यावेळी विजय मुहूर्त दुपारी १:५९ ते दुपारी २:४५ असणार आहे. दुपारच्या पूजेची वेळ: दुपारी १:१४ ते ३:३० प्रदोष काळ आणि रावण दहनाची वेळ: सायंकाळी ५:४७ नंतर
हिंदू धर्मात, विजयादशमीच्या दिवशी नीलकंठ पक्षी दिसणे अत्यंत शुभ मानले जाते. धार्मिक श्रद्धेनुसार, नीलकंठ पक्षी हा भगवान शिवाचे प्रतीक आहे. समुद्रमंथनाच्या वेळी जेव्हा भगवान शिवाने विष प्राशन केले, तेव्हा त्यांचा कंठ निळा झाला. म्हणूनच महादेवांना नीलकंठ म्हणून ओळखले जाते.
दसऱ्याच्या दिवशी या पक्ष्याचे दर्शन झाल्याने वर्षभरात जमा झालेली पापे धुतली जातात आणि जीवनातील अडथळे दूर होतात, असा विश्वास आहे. तसेच, हे घरातील सुख-समृद्धी, धन आणि कार्यक्षेत्रातील यशाचे प्रतीक मानले जाते. म्हणूनच दसऱ्याच्या दिवशी नीलकंठ पक्ष्याच्या दर्शनाला विशेष महत्त्व दिले जाते.
दसऱ्याच्या दिवशी सकाळी लोक नीलकंठ पक्ष्याला पाहण्यासाठी घरांच्या छतावर किंवा मोकळ्या मैदानात जातात. असे मानले जाते की या दिवशी नीलकंठ पक्षी दिसणे हे शुभशकुन मानले जाते. अशा वेळी, लोक हात जोडून एक पारंपरिक म्हण म्हणतात:
“नीलकंठ तुम नीले रहियो, दूध-भात का भोजन करियो, हमरी बात राम से कहियो.”
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: धार्मिक मान्यतेनुसार, दसऱ्याला नीलकंठ पक्ष्याचे दर्शन विजय, सुख आणि समृद्धीचे प्रतीक मानले जाते.
Ans: समुद्रमंथनातून निघालेले विष प्राशन केल्यामुळे भगवान शिवांचा कंठ निळा झाला, अशी पौराणिक कथा आहे. त्यामुळे त्यांना नीलकंठ म्हणतात.
Ans: नीलकंठ पक्षी भारतातील शेतजमिनी, गवताळ प्रदेश, मोकळी मैदाने आणि झाडांच्या आसपास आढळतो.
