शुक्रवार, 16 ऑक्टोबर 2026
Earthquake Prediction: चीन-ब्राझीलच्या शास्त्रज्ञांचे १२ पैकी १० भूकंपांचे अंदाज ठरले अचूक; जाणून घ्या पृथ्वीच्या पोटातील हालचालींचे रहस्य ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
निसर्गाच्या सर्वात भयानक आणि विनाशकारी आपत्तींपैकी एक म्हणजे भूकंप. (Earthquake Prediction) अचानक येणारे भूकंपाचे धक्के काही सेकंदांत हसती-खेळती शहरे उद्ध्वस्त करतात आणि हजारो निष्पाप जीवांचा बळी घेतात. जगभरात दरवर्षी भूकंपाशी संबंधित घटनांमुळे सुमारे ४०,००० लोकांना आपला जीव गमवावा लागतो. या जीवितहानीमागील सर्वात मोठे आणि मुख्य कारण म्हणजे भूकंपाचा अचूक अंदाज बांधण्याची कोणतीही खात्रीशीर यंत्रणा आतापर्यंत उपलब्ध नसणे हेच होते. हवामानाचा अंदाज जसा काही दिवस आधी बांधता येतो, तसा भूकंपाचा अंदाज बांधणे अशक्य मानले जात होते. मात्र, एका नवीन आंतरराष्ट्रीय संशोधनाने या धारणेला छेद दिला असून संपूर्ण जगासाठी आशेचा एक नवा किरण दाखवला आहे.
साउथ चायना मॉर्निंग पोस्टमध्ये प्रसिद्ध झालेल्या एका शोधनिबंधानुसार, चीनच्या नेतृत्वाखालील आणि ब्राझील तसेच तैवानमधील भूगर्भशास्त्रज्ञांच्या संयुक्त चमूने भूकंपाच्या पूर्वसूचनेबाबत एक अभूतपूर्व यश संपादन केले आहे. या शास्त्रज्ञांनी २०२२ ते २०२४ या दोन वर्षांच्या कालावधीत जगातील विविध १२ ठिकाणच्या संभाव्य भूकंपांचे आगाऊ भाकीत केले होते. अत्यंत आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, या १२ पैकी १० ठिकाणी भाकीत केल्यापासून अवघ्या तीन महिन्यांच्या आत प्रत्यक्षात भूकंपाचे जोरदार धक्के जाणवले. म्हणजेच या संशोधकांची अचूकता दर सुमारे ८३ टक्के नोंदवला गेला आहे. विशेष म्हणजे, ज्या भागात केंद्रबिंदू (Epicenter) असेल असे भाकीत केले गेले होते, नेमक्या त्याच भागात हे भूकंप झाले.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Israel Hamas War: ‘बाबा, मला ज्यूंना शूट करायचे आहे’, इस्रायली सैन्याने हमास प्रमुखाच्या 10 वर्षांच्या मुलाचे पत्र आणले समोर
भूकंप ही अचानक किंवा अनपेक्षित घडणारी घटना नसून ती पृथ्वीच्या पोटात प्रदीर्घ काळापासून घडणाऱ्या भूगर्भीय घडामोडींचा परिणाम असते, असे या अभ्यासात नमूद करण्यात आले आहे. हा अंदाज बांधण्यासाठी शास्त्रज्ञांच्या चमूने अत्यंत प्रगत शास्त्रीय उपकरणांचा एकत्रित वापर केला. त्यांनी जमिनीखालील सूक्ष्म लहरी मोजण्यासाठी सिस्मोमीटर (Seismometer), पृथ्वीच्या चुंबकीय क्षेत्रातील बदल टिपण्यासाठी मॅग्नेटोमीटर (Magnetometer) आणि जमिनीच्या पृष्ठभागावरील अगदी उप-मिलिमीटर हालचालींवर लक्ष ठेवण्यासाठी ग्लोबल नॅव्हिगेशन सॅटेलाइट सिस्टम (GNSS) रिसीव्हर्सचा वापर केला.
