शनिवार, 10 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य सोशल मीडिया
अमेरिकेच्या या निर्णयामुळे रशियाला आर्थिक फायदा होऊ शकतो आणि युद्धासाठी आवश्यक असलेला निधी उभारण्यास मदत मिळू शकते, अशी युक्रेनची भूमिका आहे. त्यामुळे झेलेन्स्की यांनी या निर्णयाला रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांना दिलेली ‘भेट’ असे संबोधले आहे. युद्ध सुरू असताना रशियावरील आर्थिक दबाव कमी करणे कितपत योग्य आहे, असा प्रश्नही या भूमिकेतून उपस्थित होत आहे.
रशियाच्या डिझेल निर्यातीवरील निर्बंध शिथिल करण्याच्या अमेरिकेच्या निर्णयावर झेलेन्स्की यांनी नाराजी व्यक्त केली. रशियाला ऊर्जा निर्यातीमधून मिळणारे उत्पन्न हे त्याच्या अर्थव्यवस्थेसाठी महत्त्वाचे आहे. याच उत्पन्नाचा वापर युद्ध सुरू ठेवण्यासाठी होऊ शकतो, अशी युक्रेनची चिंता आहे. त्यामुळे रशियाच्या ऊर्जा व्यापाराला सवलत देणारा कोणताही निर्णय युक्रेनसाठी चिंतेचा विषय ठरतो.
झेलेन्स्की यांच्या मते, रशियावर आर्थिक दबाव कायम ठेवणे आवश्यक आहे. निर्बंध शिथिल केल्यास मॉस्कोला दिलासा मिळू शकतो आणि त्यामुळे युद्ध थांबवण्यासाठी निर्माण केला जाणारा दबाव कमी होण्याची शक्यता आहे. म्हणूनच त्यांनी अमेरिकेच्या निर्णयावर कठोर शब्दांत टीका केली.
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांच्याशी दूरध्वनीवर चर्चा केल्यानंतर रशियन डिझेलचा पुरवठा अमेरिकेसह जागतिक बाजारपेठेत करण्यासंदर्भात सहमती झाल्याचे जाहीर केले. अमेरिकेतील वाढत्या इंधनदरांवर नियंत्रण मिळवणे हा या निर्णयामागील प्रमुख उद्देश असल्याचे ट्रम्प यांनी सांगितले.
अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेवर इंधनाच्या वाढत्या किमतींचा दबाव आहे. वाहतूक क्षेत्र, शेतकरी आणि मालवाहतूक व्यवसायासाठी डिझेल महत्त्वाचे असल्याने त्याचा पुरवठा वाढवून दर कमी करण्याचा प्रयत्न अमेरिकेकडून केला जात आहे. मात्र, या निर्णयामुळे रशियाला डिझेल विक्रीतून उत्पन्न मिळणार असल्याने त्याचे राजकीय आणि आर्थिक परिणामही महत्त्वाचे ठरणार आहेत.
विशेष म्हणजे, रशियाने युक्रेनवर आक्रमण केल्यानंतर पाश्चिमात्य देशांनी मॉस्कोवर विविध आर्थिक निर्बंध लादले होते. रशियाच्या ऊर्जा क्षेत्रातून मिळणारे उत्पन्न कमी करणे हा त्यामागील प्रमुख हेतू होता. अशा परिस्थितीत डिझेल निर्यातीसाठी सवलत देण्याच्या निर्णयामुळे अमेरिकेच्या रशियाविषयक धोरणावर प्रश्न उपस्थित होत आहेत.
झेलेन्स्की यांनी केवळ अमेरिकेच्या निर्णयावर टीका केली नाही, तर युद्ध थांबवण्यासाठी परस्पर सहकार्याचा प्रस्तावही मांडला आहे. रशियाने युक्रेनच्या ऊर्जा पायाभूत सुविधांवरील हल्ले थांबवल्यास युक्रेनही रशियाच्या तेल शुद्धीकरण प्रकल्पांवरील हल्ले थांबवण्यास तयार असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
युक्रेनच्या ऊर्जा प्रकल्पांवर होणारे हल्ले वीजपुरवठा आणि सामान्य जनजीवनावर परिणाम करतात. दुसरीकडे, रशियाच्या तेल शुद्धीकरण केंद्रांना लक्ष्य करून त्याच्या युद्धासाठीच्या आर्थिक स्रोतांवर दबाव आणण्याचा प्रयत्न युक्रेन करत आहे. त्यामुळे दोन्ही बाजूंनी हल्ले थांबवण्याबाबत ठोस सहमती होणे आवश्यक असल्याचे झेलेन्स्की यांचे म्हणणे आहे.
या निर्णयामुळे अमेरिका आणि युक्रेनमधील संबंधांमध्ये तणाव वाढण्याची शक्यता आहे. मात्र, युद्ध संपवण्यासाठी अमेरिकेची भूमिका महत्त्वाची असल्याचे झेलेन्स्की यांनी मान्य केले आहे. आता वॉशिंग्टन रशियावरील निर्बंधांबाबत पुढे कोणती भूमिका घेते आणि मॉस्को युद्ध थांबवण्यासाठी काही ठोस पावले उचलते का, याकडे आंतरराष्ट्रीय समुदायाचे लक्ष लागले आहे.
