मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
Iran Oil Sanctions : जागतिक तेल बाजारात भूकंप? इराणच्या तेल खरेदीवरून अमेरिका आणि चीनमध्ये जुंपली, वाचा सविस्तर ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
Trump administration secondary sanctions China : जागतिक राजकारणात सध्या एका मोठ्या आर्थिक युद्धाची ठिणगी पडली आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प (Donald Trump) यांनी इराणला पूर्णपणे आर्थिकदृष्ट्या कंगाल करण्यासाठी आपले सर्वात शक्तिशाली अस्त्र बाहेर काढले आहे. अमेरिकेने आता थेट चीनला लक्ष्य करत, इराणकडून तेल खरेदी न करण्याचा कडक इशारा दिला आहे. चीन हा इराणच्या तेलाचा सर्वात मोठा ग्राहक असल्याने, या निर्णयाचा परिणाम केवळ या दोन देशांवरच नाही, तर संपूर्ण जगाच्या अर्थव्यवस्थेवर होण्याची शक्यता आहे.
ट्रम्प प्रशासनाचे नवीन धोरण अत्यंत आक्रमक आहे. अमेरिकेने स्पष्ट केले आहे की, जे देश किंवा कंपन्या इराणसोबत व्यापार करतील, त्यांच्यावर ‘दुय्यम निर्बंध’ लादले जातील. याचा अर्थ असा की, जर चीनने इराणकडून तेल खरेदी सुरूच ठेवली, तर अमेरिकन बँकिंग प्रणाली आणि बाजारपेठ चीनसाठी बंद केली जाऊ शकते. अमेरिकेचे अर्थमंत्री स्कॉट बेसेन्ट यांनी ही भूमिका मांडताना सांगितले की, “कोणत्याही देशाच्या बँकेत इराणचा पैसा दिसला, तर त्या देशाला अमेरिकेच्या रोषाला सामोरे जावे लागेल.”
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : World War 3: ‘एक सैनिक = 1 अब्ज डॉलर्स’, मोजतबा खामेनीचे लष्करी सल्लागार मोहसेन रझाई गर्जले; दिले थेट ट्रम्पना चॅलेंज
अमेरिकेने केवळ कागदी घोडे न नाचवता प्रत्यक्ष कृतीला सुरुवात केली आहे. इराणच्या तेल वाहतुकीत गुंतलेली जहाजे आणि संबंधित कंपन्यांवर कठोर निर्बंध लादण्यात आले आहेत. यापूर्वी दिलेली ३० दिवसांची सवलत, ज्यामध्ये १४० दशलक्ष बॅरल तेल बाजारात पोहोचले होते, ती आता वाढवण्यास अमेरिकेने स्पष्ट नकार दिला आहे. इतकेच नाही तर रशियन तेलावरील सवलतीही काढून घेतल्या गेल्या आहेत. यामुळे जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाचा पुरवठा कमी होऊन किमती गगनाला भिडण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे.
🇺🇸🇨🇳 Sec Bessent just warned 2 Chinese banks straight up: “If Iranian money is flowing through your accounts, secondary sanctions are coming.” China was officially put on notice https://t.co/MTak64Y0pJ pic.twitter.com/XIebdQ8wY7 — Mario Nawfal (@MarioNawfal) April 15, 2026
credit – social media and Twitter
अमेरिकेच्या या ‘कमाल दबाव धोरणा’चा फटका भारतालाही बसताना दिसत आहे. भारताने दीर्घ काळानंतर इराणकडून ऊर्जा खरेदी पुन्हा सुरू करण्याचा प्रयत्न केला होता. मात्र, आता अमेरिकेच्या कडक भूमिकेमुळे भारताला आपल्या ऊर्जा धोरणात बदल करावा लागू शकतो. स्वस्त तेल मिळवण्याचे मार्ग बंद झाल्यामुळे देशांतर्गत पेट्रोल-डिझेलच्या किमतीवर याचा थेट परिणाम होऊ शकतो. रशिया आणि इराण या दोन्ही देशांकडून मिळणाऱ्या सवलतीच्या तेलावर आता अमेरिकेची वक्रदृष्टी पडली आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Amir Hamza : ‘यमदूत आला अन् गेम करून गेला’, हाफिज सईदचा ‘उजवा हात’ लाहोरमध्ये रक्ताच्या थारोळ्यात, भारताच्या शत्रूचा गेम ओव्हर
तज्ज्ञांच्या मते, चीन सहजासहजी अमेरिकेच्या या दबावापुढे झुकणार नाही. इराणचे तेल चीनच्या अर्थव्यवस्थेसाठी अत्यंत स्वस्त आणि महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे बीजिंग आणि वॉशिंग्टन यांच्यातील हा संघर्ष आता अधिक तीव्र होण्याची चिन्हे आहेत. इराणने जरी निर्बंध टाळण्यासाठी गुप्त मार्ग शोधले असले तरी, अमेरिका यावेळी तंत्रज्ञान आणि सागरी नाकेबंदीच्या जोरावर हे सर्व मार्ग बंद करण्यासाठी सज्ज झाली आहे. हा संघर्ष येणाऱ्या काळात जागतिक राजकारणाला कोणत्या दिशेला नेतो, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.
Ans: अमेरिकेने चीनला इराणकडून तेल खरेदी करणे थांबवण्यास सांगितले आहे, अन्यथा चीनच्या बँकिंग आणि व्यावसायिक क्षेत्रावर कडक दुय्यम निर्बंध लादले जातील.
Ans: इराणचा महसूल पूर्णपणे थांबवून त्याला अण्वस्त्र निर्मिती आणि दहशतवादाला खतपाणी घालण्यापासून रोखण्यासाठी अमेरिकेने राबवलेले हे अत्यंत कडक आर्थिक निर्बंधांचे धोरण आहे.
Ans: रशिया आणि इराणकडून मिळणारे स्वस्त तेल बंद झाल्यामुळे भारताला आंतरराष्ट्रीय बाजारातून महागड्या दराने तेल खरेदी करावे लागू शकते, ज्याचा परिणाम इंधन दरवाढीवर होईल.
