रविवार, 18 ऑक्टोबर 2026
मणिपूरमध्ये पुन्हा हिंसाचार; डोंगराळ जिल्हे पेटले, 19 जणांचा मृत्यू (File Photo)
इम्फाळ : मैतेई आणि कुकी समुदायांमध्ये हिंसाचार भडकल्यानंतर तीन वर्षांनी, मणिपूरमध्ये आता एका नव्या आघाडीवर संघर्ष पेटला आहे. 2026 मध्ये, कुकी आणि नागा समुदाय अशा जिल्ह्यांमध्ये आमनेसामने आले आहेत, जे सुरुवातीच्या हिंसाचारादरम्यान मोठ्या प्रमाणात अस्पर्शित राहिले होते. इम्फाळ खोऱ्यातील परिस्थिती तुलनेने शांत राहिली असली तरी, हिंसाचार प्रामुख्याने उखरुल, कामजोंग, कांगपोकपी, नोने, तामेंगलाँग आणि सेनापती या डोंगराळ जिल्ह्यांमध्ये केंद्रित झाला आहे.
हिंसाचाराची ही नवी फेरी ७ फेब्रुवारी रोजी सुरू झाली, जेव्हा कुकींच्या एका गटाने उखरुल जिल्ह्यातील लिटन सारेखोंग येथे एका तांगखुल नागा माणसावर हल्ला केला. तीन दिवसांच्या आत, उखरुल जिल्ह्यात ; दंगे उसळले, जवळपास ५० घरे जाळण्यात आली, संचारबंदी लागू करण्यात आली आणि इंटरनेट सेवा बंद करण्यात आली. यावर्षी सप्टेंबरमध्ये कुकी आणि नागा समुदायांमधील हिंसाचारात किमान १९ जणांचा बळी गेला.
ऑक्टोबरच्या पहिल्या पंधरवड्यात आणखी किमान १३ जणांनी आपले प्राण गमावले. यापैकी, १० ऑक्टोबर रोजी संपलेल्या दोन दिवसांत कामजोंग, कांगपोकपी आणि उखरुल जिल्ह्यांमध्ये झालेल्या लक्ष्यत हत्या आणि हल्ल्यांमध्ये १२ जण मारले गेले.
शस्त्रसंधी गट चौकशीच्या फेऱ्यात
नागा संघटनांनी ‘सस्पेंशन ऑफ ऑपरेशन्स’ करारांतर्गत येणाऱ्या कुकी-झो गटांवर, प्रामुख्याने केएनएफ-पी आणि केआरए यांवर, मे ते सप्टेंबर दरम्यान किमान पाच प्राणघातक हल्ल्यांमध्ये सामील असल्याचा आरोप केला आहे. मात्र, या गटांनी कोणताही सहभाग नाकारला असून, अद्याप कोणत्याही अधिकृत चौकशीतून त्यांची जबाबदारी निश्चित झालेली नाही. कुकी संघटनांनी एनएससीएन-आयएम आणि झेडयूएफ-के यांना जबाबदार धरले आहे.
केंद्र सरकारसोबत स्वतःचा शस्त्रसंधी करार
एनएससीएन-आयएमचा केंद्र सरकारसोबत स्वतःचा शस्त्रसंधी करार आहे. हा एसओओ करार २२ ऑगस्ट २००८ रोजी केंद्र सरकार, मणिपूर सरकार आणि दोन कुकी-झो गट, कुकी नॅशनल ऑर्गनायझेशन व युनायटेड पीपल्स फ्रंट यांच्यात झाला होता. या सशस्त्र गटांना राजकीय वाटाघाटींच्या टेबलावर आणणे हा त्याचा उद्देश होता. नागा आणि मैतेई गटांनी एसओओ करार रद्द करण्याची मागणी केली आहे. डोंगराळ भागात हिंसाचार सुरू असताना, सशस्त्र गट मैतेई-बहुल इम्फाळ खोऱ्यात दबाव वाढवत आहेत. १५ ऑक्टोबर रोजी, बंदी घातलेल्या कांगलेपाक कम्युनिस्ट पार्टीने पुकारलेल्या १२ तासांच्या बंदमुळे राज्यभरातील जनजीवन ठप्प झाले. १९४९ मध्ये मणिपूरचे भारतात विलीनीकरण झाल्याच्या स्मरणार्थ या गटाने १५ ऑक्टोबर हा काळा दिवस पाळला.
