मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
Hormonal imbalance च्या 'या' लक्षणांकडे अजिबात करू नका दुर्लक्ष, अन्यथा मासिक पाळीच्या चक्रात बदल होण्यासोबतच वाढेल वजन
हार्मोन्स म्हणजे काय?
हार्मोनल असंतुलन होण्याची कारणे?
हार्मोनल असंतुलनाची लक्षणे?
महिलांसह पुरुषांच्या शरीरात सतत हार्मोनल बदल होत असतात. पुरुषांच्या तुलनेत महिलांच्या शरीरात झपाट्याने बदल होतात आणि आरोग्य पूर्णपणे बिघडून जाते. हार्मोन्स शरीरासाठी अत्यंत महत्वाचे आहे. यामुळे शरीराची पचनक्रिया, हृद्य, त्वचा आणि मानसिक आरोग्य कायमच निरोगी राहण्यास मदत होते. पण हल्ली जीवनशैलीत होणाऱ्या बदलांमुळे हार्मोन्सचे असंतुलन वाढू लागले आहे. हार्मोनल असंतुलन हा शब्द ऐकलं जितका सहज वाटतो. तेवढेच शरीरावर त्याचे गंभीर परिणाम होतात. यामुळे शरीराचे अनावश्यक वजन झपाट्याने वाढते. याशिवाय मासिक पाळीच्या चक्रात बदल होणे, मानसिक तणाव वाढणे इत्यादी वेगवेगळी लक्षणे दिसू लागतात.(फोटो सौजन्य – istock)
जीवनशैलीत होणाऱ्या बदलांचा परिणाम थेट शारीरिक आणि मानसिक आरोग्यावर लगेच दिसून येतो. त्यामुळे शरीराची काळजी घेणे फार आवश्यक आहे. वयाच्या प्रत्येक टप्प्यात महिलांच्या शरीरात सतत काहींना काही बदल होत असतात. त्यामुळे घाबरून न जाता वेळीच डॉक्टरांच्या सल्ल्याने योग्य ते औषध उपचार करणे फार आवश्यक आहे.हार्मोनच्या असंतुलनाचा परिणाम दैनंदिन कामांवर सुद्धा लगेच दिसून येतो. चला तर जाणून घेऊया हार्मोनचे असंतुलन झाल्यानंतर शरीरात कोणती लक्षणे दिसून येतात.
हार्मोन्सचे असंतुलन झाल्यानंतर एक तर वजन कमी होते किंवा वजन झपाट्याने वाढू लागते. अन्नाच्या प्रमाणात बदल न होऊन सुद्धा वजन वाढत किंवा कमी होत असेल तर ही लक्षणे हार्मोनल असंतुलनामुळे असू शकतात. थायरॉईड ग्रंथीचे विकार झाल्यानंतर वजनामध्ये अनपेक्षित बदल दिसू लागतात. हायपोथायरॉईडिझम किंवा हायपरथायरॉईडिझम या थारॉईडची शरीराला लागण होण्याची शक्यता असते.
महिलांच्या शरीरातील हार्मोन्सची पातळी वर खाली झाल्यानंतर सगळ्यात आधी परिणाम मासिक पाळीच्या चक्रावर दिसून येतो. मासिक पाळीचे चक्र बिघडल्यानंतर पाळी वेळेवर न येणे, पाळीच्या चक्रामध्ये खूप जास्त दिवसांचे अंतर असणे, अनपेक्षितपणे खूप जास्त किंवा अत्यंत कमी रक्तस्राव यांसारखी लक्षणे दिसू लागतात. याशिवाय थायरॉईड असलेल्या महिलांमध्ये पॉलिसिस्टिक ओव्हरी सिंड्रोम, इतर एंडोक्राईन आजारांची लागण होऊ शकते. त्यामुळे मासिक पाळीकडे दुर्लक्ष करणे शरीरासाठी धोक्याचे ठरू शकते.
शरीरातील हार्मोन्स असंतुलित झाल्यानंतर प्रामुख्याने दिसून येणारे लक्षण म्हणजे केस गळणे. चेहऱ्यावर किंवा शरीरावर अचानक नवीन केस येण्यास सुरुवात होते. याशिवाय खूप जास्त पिंपल्स येणे, त्वचा निस्तेज दिसणे, त्वचा खूप जास्त कोरडी किंवा चिकट होऊन जाणे यांसारखी लक्षणे दिसू लागतात. याशिवाय महिलांच्या शरीरात स्नायूंची कमजोरी, वारंवार चक्कर येणे, रक्तदाबात बदल होणे इत्यादी वेगवेगळी लक्षणे दिसू लागतात.
Ans: मासिक पाळी अनियमित होणे, वजनात अचानक बदल, मुरुमे, केस गळणे किंवा जास्त केस वाढणे, थकवा, झोपेच्या समस्या आणि मूडमध्ये बदल अशी विविध लक्षणे दिसू शकतात.
Ans: होय, काही हार्मोनल समस्या वजन वाढण्याशी संबंधित असू शकतात. मात्र वजन वाढण्यामागे आहार, शारीरिक हालचाली, झोप, औषधे किंवा इतर वैद्यकीय कारणेही असू शकतात.
Ans: होय. काही हार्मोन्समध्ये बदल झाल्यास मासिक पाळी उशिरा येणे, वारंवार येणे, अनियमित होणे किंवा रक्तस्रावाच्या प्रमाणात बदल होऊ शकतो.
