बुधवार, 14 ऑक्टोबर 2026
'बाल दृष्टी'मधून नेत्रआरोग्याला दृष्टी! ३ वर्षांत महापालिकेच्या १,२०० शाळांतील ३ लाख विद्यार्थ्यांच्या नेत्रतपासणीचे उद्दिष्ट
Mumbai News: फळा स्पष्ट दिसत नसल्याने अभ्यासात मागे पडणाऱ्या विद्यार्थ्यांना आवश्यक नेत्रोपचार उपलब्ध करून देण्यासाठी बृहन्मुंबई महानगरपालिका आणि व्हिजन फाउंडेशन ऑफ इंडियाने यांच्या समन्वयाने ‘बाल दृष्टी’ हा वेगळ्या प्रकारचा पहिला उपक्रम सुरू केला आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी या उपक्रमासाठी पुढाकार घेतला आहे. तीन वर्षाच्या कालावधीत महापालिकेच्या १२०० शाळांमधील तीन लाख विद्यार्थ्यांची नेत्रतपासणी करण्याचे उद्दिष्ट या उपक्रमातून निश्चित करण्यात आले आहे.(फोटो सौजन्य – AI)
पाणी कपातीनंतर आता राज्यात भारनियमनचे संकट; मागणी वाढती पण पुरवठा कमी
७५% अधिक दृष्टीदोष टाळता अथवा उपचारांद्वारे सुधारता येऊ शकतात. ‘बाल दृष्टी’ हा उपक्रम अपवर्तनदोषाच्या निदान व उपचारांवर केंद्रित असून, तो आयुष्मान भारत अंतर्गत शालेय आरोग्य व कल्याण कार्यक्रमाशी संलग्न आहे. मुलांना अनेकदा दृष्टी स्पष्ट नसल्याचे सांगता येत नाही. हळूहळू उतरविणे अशा वर्तनातून अडचणी व्यक्त करतात. मात्र, या लक्षणांचा अर्थ अनेकदा अनवधान किंवा अभ्यासातील दुर्लक्ष असा लावला जातो. ही स्थिती वेळीच ओळखून विद्यार्थ्यांना उपचारांशी जोडण्यावर या उपक्रमात भर देण्यात आला आहे.
उपक्रमांतर्गत आतापर्यंत ३६१ विद्यार्थ्यांना चष्मे देण्यात आले आहेत. संशयित नेत्रविकार आढळलेल्या विद्यार्थ्यांना ताडदेव रोडवरील व्हिजन फाउंडेशन ऑफ इंडियाच्या कम्युनिटी आय क्लिनिकमध्ये सविस्तर तपासणीसाठी पाठविण्यात येते. या तपासणीनंतर चष्मा, तज्ज्ञ उपचार अथवा शस्त्रक्रियेची आवश्यकता निश्चित करण्यात येते. पालकांशी घरभेटी आणि शाळाभेटींद्वारे सातत्याने संपर्क ठेवून उपचार पूर्ण होईपर्यंत पाठपुरावा करण्यात येत आहे. आतापर्यंत चार विद्यार्थ्यांवर तिरळेपणाची शस्त्रक्रिया करण्यात आली आहे.
तपासणीदरम्यान काही गंभीर नेत्रदोषही निदर्शनास आले आहेत. एका विद्यार्थ्यांच्या एका डोळ्यात उणे ११.५० एसपीएच इतका निकटदृष्टीदोष आढळला, तर काही विद्यार्थ्यांच्या नोंदी उणे १६ एसपीएचपर्यंत आल्या आहेत. शून्य हे सामान्य दृष्टीमापन मानले जाते, तर उणे ६ पासून उच्च निकटदृष्टीदोषाची स्थिती सुरू होते. या पातळीवर काही सेंटीमीटरपलीकडील दृश्यही धूसर दिसू शकते. एका विद्यार्थ्यास मोतीबिंदू असल्याचेही निदान झाले आहे.
देशात अंदाजे ९३ लाख मुले दृष्टीबाधित असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ‘इंडियन जर्नल ऑफ ऑप्थेंल्मॉलॉजी’ मधील २०२२ च्या अभ्यासानुसार, बालअंधत्वामुळे भारताच्या सकल राष्ट्रीय उत्पन्नाचे सुमारे १ हजार ३०० कोटी रुपयांचे अप्रत्यक्ष नुकसान होते. अपवर्तनदोष आणि अॅम्ब्लायोपिया ही बालांधत्वाची प्रमुख कारणे असून, ७५ टक्क्यांहून अधिक दृष्टीदोष टाळता अथवा उपचारांद्वारे सुधारता येऊ शकतात.
