शनिवार, 5 सप्टेंबर 2026
भेसळखोरांनो सावधान ! सणासुदीतील 'या' पदार्थांवर असणार आता FDA ची नजर; तुकाराम मुंढेंकडून कॅलेंडरच जारी (फोटो सौजन्य: Pinterest)
मुंबई : सध्या सणासुदीचे दिवस येत आहेत. त्यातच राज्यात अन्न भेसळीविरोधातील कारवाई अधिक तीव्र होणार आहे. आयएएस तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखालील अन्न व औषध प्रशासनाने राज्यातील सण, जत्रा, उत्सव आणि धार्मिक कार्यक्रमांदरम्यान होणाऱ्या अन्न भेसळीवर देखरेख ठेवण्यासाठी वर्षभराचे ‘उत्सव अंमलबजावणी दिनदर्शिका’ विकसित केली आहे. महाराष्ट्रातील अशा प्रकारची ही पहिलीच दिनदर्शिका आहे.
तुकाराम मुंढे यांनी महाराष्ट्राचे अन्न सुरक्षा आयुक्त म्हणून पदभार स्वीकारल्यापासून सुरू असलेल्या भेसळविरोधी कारवाईच्या पार्श्वभूमीवर ही प्रणाली लागू करण्यात आली आहे. एफडीएच्या स्थायी आदेशानुसार, सणांची त्यांच्या व्याप्ती आणि भौगोलिक विस्ताराच्या आधारावर तीन श्रेणींमध्ये विभागणी करण्यात आली आहे. कोणत्या खाद्यपदार्थांची तपासणी केली जाईल, कोणत्या प्रकारच्या भेसळीचा संशय आहे, नमुने कसे गोळा केले जातील आणि उल्लंघन आढळल्यास काय कारवाई केली जाईल, हे आगाऊ ठरवले जाईल. संपूर्ण अंमलबजावणी चक्र सणाच्या २१ दिवस आधी सुरू होऊ शकते आणि ३० दिवसांपर्यंत चालू शकते.
दरम्यान, प्रमुख सणांच्या आधी आणि दरम्यान वापरल्या जाणाऱ्या तळण्याच्या तेलाची एकूण ध्रुवीय संयुगांसाठी चाचणी केली जाईल. जर टीपीसीचे प्रमाण २५% पेक्षा जास्त असेल, तर ते तेल नष्ट केले जाईल. मिठाईच्या दुकानांवरही विशेष लक्ष ठेवले जाईल. प्रतिबंधित किंवा अनधिकृत रंग आणि भेसळयुक्त चांदीच्या कामासाठी त्यांची तपासणी केली जाईल. अन्नपदार्थांच्या पॅकेजिंगसाठी वर्तमानपत्र किंवा छापील कागद वापरणाऱ्यांवरही एफडीए कारवाई करेल.
कारखाने व बाजारपेठांची 14 दिवस आधी तपासणी
अधिकारी सणाच्या १४ दिवस आधी उत्पादन युनिट्स, गिरण्या, बाजारपेठा, शीतगृहे, गोदामे आणि घाऊक बाजारपेठांची तपासणी करतील. रात्री आणि पहाटेच्या वेळी अन्न वाहतुकीचीही तपासणी केली जाईल. सणादरम्यान बाजारपेठांवर देखरेख ठेवली जाईल, तपासणी केली जाईल आणि खाद्यपदार्थांची जागेवरच चाचणी केली जाईल.
या पदार्थांची होणार चाचणी
सण संपल्यानंतर, प्रयोगशाळेतील अहवाल, खटले आणि जप्त केलेल्या खाद्यपदार्थांच्या विल्हेवाटीबाबत पुढील कारवाई केली जाईल. एफडीए दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थ, मांस, मिठाई, उपवासाचे पदार्थ, खाद्य तेल, फळे, सुका मेवा, बेसन, पाणी आणि बर्फ, आणि बेकरी उत्पादनांवर बारकाईने लक्ष ठेवेल. याव्यतिरिक्त, भागर, कुट्टू, शिंगाड्याचे पीठ, साबुदाणा आणि राजगिरा यांसारख्या पदार्थांची उपवासाच्या मायकोटॉक्सिनसाठी चाचणी केली जाईल.
दूधाची पहाटे होणार तपासणी
दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थांची वाहतुकीदरम्यान पहाटे तपासणी केली जाईल. ईदच्या काळात, मांसाची दुकाने, कोल्ड चेन्स आणि कत्तलखाने विशेष देखरेखीखाली असतील.
बेकरींपासून ते जलद-विक्रीच्या गोदामांपर्यंत तपासणी
प्राधिकरण बेकरी, रेस्टॉरंट आणि जलद-विक्रीच्या गोदामांमध्येही विशेष तपासणी करेल. महाप्रसाद, इफ्तार, अन्नछत्र, लंगर आणि भंडारा यांसारख्या मोठ्या मेळाव्यांमध्ये दिल्या जाणाऱ्या अन्नाचीही तपासणी केली जाईल. या कार्यक्रमांच्या आयोजकांना परवानाधारक केटरर्सचा वापर करणे आणि एफडीएला आगाऊ माहिती देणे बंधनकारक असेल.
FDA चे आयुक्त तुकाराम मुंडे यांच्या अंतर्गत कोणकोणती कार्ये आणि विभाग येतात? सविस्तरपणे जाणून घ्या
