Children’s Day 2025: 14 आणि 20 नोव्हेंबर बालदिनमध्ये नेमका फरक काय? जाणून घ्या दोन्ही दिवसांचा इतिहास आणि अर्थ

World Children’s Day 2025: 20 नोव्हेंबर रोजी जगभरात मुलांच्या हक्कांसाठी, संरक्षणासाठी, शिक्षणासाठी आणि समान संधींसाठी मागणी केली जाते. म्हणूनच 20 नोव्हेंबरला जागतिक स्तरावर इतके मोठे महत्त्व आहे.

1. भारत १४ नोव्हेंबरला पंडित नेहरू यांच्या जयंतीनिमित्त राष्ट्रीय बालदिन साजरा करतो.
2. १९५४ पासून २० नोव्हेंबर हा दिवस संयुक्त राष्ट्रांचा जागतिक बाल हक्क दिन (World Children’s Day) म्हणून साजरा केला जातो.
3. दोन्ही दिवसांचा ऐतिहासिक पाया, उद्देश आणि साजरीकरणाची पद्धत पूर्णपणे वेगळी आहे.

Children’s Day 2025 : बालपण (Childhood) हा प्रत्येक समाजाचा पाया, आणि मुलांचे हसरे चेहरे हे कोणत्याही देशाचे उज्ज्वल भविष्य मानले जाते. पण २०२5 मध्ये एक गोष्ट अनेकांना आश्चर्यचकित करते बालदिन २० नोव्हेंबरला का साजरा केला जात आहे? कारण भारताने पारंपारिकरित्या १४ नोव्हेंबरचा बालदिन स्वीकारलेला आ हे.तथापि, १४ नोव्हेंबर हा भारताचा राष्ट्रीय बालदिन (National Children’s Day) , तर २० नोव्हेंबर हा संयुक्त राष्ट्रांचा जागतिक बाल हक्क दिन (World Children’s Day) आहे. दोन्ही दिवसांच्या मागील कथा, संदेश आणि उद्दिष्टे वेगवेगळी आहेत. चला तर जाणून घेऊया या दोन्ही दिवसांचा इतिहास आणि त्यांच्या साजरेपणातील फरक.

२० नोव्हेंबर रोजी जागतिक बालदिन का साजरा केला जातो?

याला १९५४ मध्ये संयुक्त राष्ट्रांनी अधिकृत मान्यता दिली. ही तारीख निवडण्याची दोन मोठी ऐतिहासिक कारणे आहेत:

१) १९५९ : बाल हक्कांचा पहिला जाहीरनामा स्वीकारला गेला

या दिवशी संयुक्त राष्ट्रांनी जगभरातील मुलांचे मूलभूत हक्क आणि सुरक्षितता सुनिश्चित करण्याचा जाहीरनामा स्वीकारला.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Bangladesh Crisis : शेख हसीना नाही तर तुरुंगात असलेली ‘ही’ महिला उलथवून टाकू शकते बांगलादेशातील सत्ताकारण; वाचा कसे?

२) १९८९ : बाल हक्क अधिवेशन (CRC) अंतिम झाले

हे जगभरातील मुलांच्या संरक्षणासाठी, शिक्षणासाठी आणि समान संधींसाठीचे सर्वात महत्वाचे आंतरराष्ट्रीय करारांपैकी एक आहे.

म्हणूनच UNICEF, WHO, UNESCO सारख्या मोठ्या संस्था २० नोव्हेंबरला जागतिक स्तरावर मुलांचे हक्क, सुरक्षितता आणि भविष्य याबाबत जनजागृती करतात.

 १४ नोव्हेंबरचा भारतीय बालदिन: नेहरूंच्या प्रेमाशी जोडलेला दिवस

भारतामध्ये १४ नोव्हेंबर पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या जयंतीनिमित्त बालदिन साजरा केला जातो.
ते मुलांवर अपार प्रेम करीत आणि त्यांनाच भारताचे भविष्य मानत. त्यामुळे भारताने फक्त सांस्कृतिक आणि भावनिक आधारावर हा दिवस स्वीकारला.

उद्देश:

• मुलांवर प्रेम व्यक्त करणे
• त्यांच्या स्वप्नांना आणि आनंदाला प्रोत्साहन देणे
• शाळांमध्ये कार्यक्रम, स्पर्धा, सांस्कृतिक उपक्रम आयोजित करणे

हा दिवस भारतीय परंपरा आणि भावनिक मूल्यांवर आधारित आहे.

१४ नोव्हेंबर vs २० नोव्हेंबर: नेमका फरक काय?

१) इतिहासातील फरक

• १४ नोव्हेंबर: नेहरू जयंती – भारतापुरता मर्यादित
• २० नोव्हेंबर: संयुक्त राष्ट्रांचा जागतिक बालदिन – आंतरराष्ट्रीय मान्यता

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : White House : व्हाईट हाऊसमध्ये रोनाल्डोचा जलवा! सौदी क्राउन प्रिन्सच्या स्वागतासाठी ट्रम्पचा विनोद; एलोन मस्क-टिम कुकचीही उपस्थिती

२) उद्देशातील फरक

• भारताचा बालदिन: मुलांवर प्रेम, संस्कृती, शाळांचे उपक्रम
• जागतिक बालदिन: मुलांच्या हक्कांसाठी कायदे, धोरणे, संरक्षण आणि जागतिक कृती

३) व्याप्तीतील फरक

• १४ नोव्हेंबर: फक्त भारत
• २० नोव्हेंबर: UNICEF, WHO, UNESCO आणि जगातील 190+ देश सहभागी

४) साजरेपणातील फरक

• भारत: सांस्कृतिक कार्यक्रम, उत्सव, स्पर्धा
• जग: मुलांच्या आरोग्य, शिक्षण, हक्क आणि सुरक्षिततेवरील धोरणात्मक बैठकां, जागरूकता मोहीम