शनिवार, 17 ऑक्टोबर 2026
Modi-Trump यांची ६०० अब्ज डॉलर्सची योजना; इस्रायल आनंदी, सौदी समृद्ध आणि चीनवर दबाव ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया)
तेल अवीव: भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी भारत-मध्य पूर्व-युरोप आर्थिक कॉरिडॉर (IMEC) संकल्पनेला नव्या उंचीवर नेण्याचा निर्धार केला आहे. या महत्वाकांक्षी योजनेमुळे भारत, इस्रायल आणि युरोप यांच्यातील व्यापारसंबंध अधिक दृढ होणार असून सौदी अरेबियाचा आर्थिक विकास वेगाने होईल. तसेच, हा कॉरिडॉर चीनच्या बेल्ट अँड रोड इनिशिएटिव्हला (BRI) मोठे आव्हान देणार आहे. गाझातील युद्धामुळे काही काळ रखडलेला हा प्रकल्प ट्रम्प यांच्या सहभागामुळे नव्याने वेग धरण्याची शक्यता आहे.
IMEC: आर्थिक महासत्ता निर्माण करणारा प्रकल्प
IMEC हा जागतिक स्तरावर व्यापार आणि पायाभूत सुविधांमध्ये क्रांती घडवणारा प्रकल्प ठरू शकतो. या मार्गामार्फत भारत, इस्रायल, इटली आणि अमेरिकेपर्यंत व्यापारसंपर्क प्रस्थापित होईल. ट्रम्प यांनी याविषयी भाष्य करताना स्पष्ट केले की, “ही योजना केवळ वाहतूक मार्गापुरती मर्यादित नाही, तर ती व्यापाराच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारी आहे.” बंदरे, रेल्वे आणि समुद्राखालील केबल्सच्या माध्यमातून हा मार्ग अधिक कार्यक्षम केला जाईल.
२०२३ मध्ये दिल्ली येथे पार पडलेल्या G-20 शिखर परिषदेवेळी IMEC लाँच करण्यात आले. भारत, अमेरिका, युएई, सौदी अरेबिया, फ्रान्स, जर्मनी, इटली आणि युरोपियन युनियन यांनी या उपक्रमासाठी सामंजस्य करार केला. तथापि, गाझातील युद्धामुळे हा प्रकल्प काही काळ ठप्प झाला. आता, युद्धातील तणाव निवळू लागल्यानंतर आणि ट्रम्प यांच्या आगमनानंतर, या प्रकल्पाला नव्याने चालना मिळण्याची शक्यता आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या ‘या’ कृतीने भारतीयांचे हृदयच जिंकले; सोशल मीडियावर व्हिडिओ होतोय तुफान व्हायरल
चीनला धोका, इस्रायल-सौदी संबंध सुधारण्याची संधी
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी या प्रकल्पाचे वर्णन ‘चीनच्या वाढत्या प्रभावाला रोखणारा महत्त्वाचा पाऊल’ असे केले आहे. बीआरआयच्या प्रभावाखाली गेल्या काही वर्षांत चीनने आखाती देशांत मोठी गुंतवणूक केली आहे. मात्र, IMEC मार्ग उभा राहिल्यास, भारत आणि अमेरिका संयुक्तपणे मध्यपूर्वेत आपली आर्थिक पकड मजबूत करू शकतील.
याशिवाय, सौदी अरेबिया आणि इस्रायल यांच्यातील राजनैतिक तणाव या प्रकल्पामुळे काही प्रमाणात निवळण्याची शक्यता आहे. सौदी आणि इस्रायल यांच्यात थेट व्यापार वाढल्यास दोन्ही देशांना मोठे आर्थिक फायदे होऊ शकतात.
युरोपला भारताकडून थेट व्यापाराचा मार्ग
IMEC पूर्ण झाल्यास युरोपपर्यंत पोहोचण्यासाठी भारताला सुएझ कालव्यावर अवलंबून राहावे लागणार नाही. सध्या, सुएझ कालव्यावर हौथी बंडखोरांचे हल्ले वाढले आहेत, त्यामुळे जागतिक व्यापारावर मोठा परिणाम होत आहे. या पार्श्वभूमीवर IMEC हा युरोपसाठी पर्यायी आणि अधिक सुरक्षित मार्ग ठरू शकतो.
हा प्रकल्प दोन भागांमध्ये विभागला जाईल. पूर्व कॉरिडॉर भारत आणि आखाती देशांना जोडेल, तर उत्तर कॉरिडॉर आखाती देशांना युरोपशी जोडेल. यामुळे व्यापार अधिक जलद आणि प्रभावी होईल.
६०० अब्ज डॉलर्सचा निधी आणि भारताची सागरी सुरक्षा
IMEC प्रकल्पाच्या यशस्वी अंमलबजावणीसाठी २०२७ पर्यंत ६०० अब्ज डॉलर्सच्या निधीची योजना आखण्यात आली आहे. या निधीतून मोठ्या पायाभूत सुविधा उभारण्यात येणार आहेत, ज्यामुळे भारताच्या सागरी सुरक्षेला मोठे बळ मिळेल. मालवाहतुकीच्या दृष्टीने हा मार्ग अधिक जलद आणि खर्चिकदृष्ट्या फायदेशीर ठरणार आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : तहव्वुर राणापासून पन्नूपर्यंत… मोदी आणि ट्रम्प ‘असा’ करणार खलिस्तान्यांचा बंदोबस्त
भविष्यातील प्रभाव
IMEC हा भारताच्या जागतिक व्यापार धोरणातील मैलाचा दगड ठरणार आहे. हा कॉरिडॉर केवळ आर्थिक दृष्टीने नव्हे, तर भू-राजकीय आणि सामरिक दृष्टिकोनातूनही महत्त्वाचा आहे. यामुळे भारत, अमेरिका आणि मित्र देशांच्या संबंधांना अधिक बळ मिळेल, तसेच सौदी-इस्रायलसारख्या देशांमधील व्यापारसंबंध सुधारण्यास मदत होईल.
याशिवाय, चीनच्या प्रभावाला रोखण्यासाठी आणि जागतिक व्यापाराच्या नव्या केंद्रबिंदूच्या दिशेने भारताचे नेतृत्व अधोरेखित करण्यासाठी IMEC मोठी भूमिका बजावेल. IMEC कार्यान्वित झाल्यास भारताच्या निर्यातीचा वेग वाढेल आणि देशाच्या आर्थिक शक्तीला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अधिक ओळख मिळेल.
