रविवार, 25 ऑक्टोबर 2026
तालिबान आणि पाकिस्तानमध्ये वैर का वाढले?
पण प्रश्न असा आहे की, ज्याच्यावर पाकिस्तानने दशकानुदशकं पैसा, शस्त्र आणि राजकीय साथ दिली, तो तालिबान आज त्याच्यावर का तुटून पडला?
2000 च्या दशकात अमेरिकेने अफगाणिस्तानवर हल्ला केल्यानंतर पाकिस्तानने दुहेरी खेळ सुरू केला. एकीकडे अमेरिकेला साथ देत असताना दुसरीकडे तालिबानला शरण दिली, प्रशिक्षण दिले आणि शस्त्रे पुरवली. पण याच काळात ‘तहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तान (TTP)’ नावाचा गट निर्माण झाला, जो आज पाकिस्तानचा सर्वात मोठा डोकेदुखी बनला आहे.
टीटीपीचा उद्देश पाकिस्तान सरकार उलथवून शरीया कायदा लागू करणे हा आहे. अफगाण तालिबानने या गटाला पाठीशी घातले कारण दोन्हींच्या विचारधारा एकसारख्या होत्या. पाकिस्तानने टीटीपीविरोधात कारवाया केल्या, पण उलट तालिबानने या गटाला ‘भाऊ’ म्हणून आसरा दिला.
1893 साली ब्रिटिश साम्राज्याने आखलेली ‘दुर्रानी लाइन’ ही आजही अफगाण-पाकिस्तान तणावाचे मूळ आहे. या सीमेमुळे पश्तून आणि बलोच समुदाय दोन भागांत विभागले गेले, ज्याचा विरोध आजही सुरू आहे. पाकिस्तानने या सीमेला कुंपण घालण्याचा प्रयत्न केला, पण तालिबानने त्याला “गैर-इस्लामी” ठरवून तोडले.याशिवाय, पाकिस्तानने 2023 मध्ये 10 लाखांहून अधिक अफगाण शरणार्थींना हाकलले. ही कारवाई तालिबानसाठी विश्वासघात ठरली. यामुळे दोन्ही देशांतील द्वेष आणखी वाढला.
झोपला होतात का?’ पाकिस्तान चेकाळले; तालिबानच्या हल्ल्यात 58 सैनिकांचा मृत्यू
या सर्व परिस्थितीत भारताचे नावही समोर आले आहे. अफगाण परराष्ट्रमंत्री अमीर खान मुत्तकी यांनी भारतात भेट देऊन दिल्लीशी आर्थिक आणि राजनैतिक संबंध मजबूत केले. हे पाकिस्तानसाठी मोठा धक्का ठरले.
भारतासाठी ही परिस्थिती ‘दोधारी तलवार’ आहे. एकीकडे पाकिस्तानच्या दुर्बलतेमुळे भारताला अफगाणिस्तानात प्रभाव वाढवण्याची संधी मिळत आहे, तर दुसरीकडे या तणावामुळे दहशतवाद पुन्हा डोके वर काढण्याचा धोका निर्माण झाला आहे.
पाकिस्तानची ‘चाटुगिरी’ कमी होणार नाही; ट्रम्पला नोबेल देण्याची शाहबाज शरीफची मागणी
पाकिस्तानने ज्या ‘धर्मनिरपेक्ष जिहाद’च्या आगीला पेटवले, त्याच आगीत आज तो स्वतः भस्मसात होत आहे. तालिबान आता स्वतंत्र आहे, आणि पाकिस्तान आपल्याच खेळात अडकला आहे.
धडा एकच — राजकारण जर धर्मावर चालले, तर ना देश टिकतो ना बंधुभाव.
प्र.१: तालिबान आणि पाकिस्तानमध्ये वैर का वाढले?
उ.१: पाकिस्तानने तालिबानला वर्षानुवर्षे साथ दिली, पण नंतर स्वतःच्या फायद्यासाठी विश्वासघात केला. त्यामुळे तालिबान आता पाकिस्तानविरोधी झाला आहे.
प्र.२: टीटीपी म्हणजे काय?
उ.२: तहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तान (TTP) हा पाकिस्तानात शरीया कायदा लागू करण्यासाठी लढणारा संघटना आहे.
प्र.३: भारतासाठी ही परिस्थिती धोकादायक आहे का?
उ.३: थोडी चिंता असली तरी भारतासाठी ही संधी आहे की अफगाणिस्तानात आपला प्रभाव वाढवता येईल.
प्र.४: ‘दुर्रानी लाइन’ म्हणजे काय?
उ.४: ही ब्रिटिश काळात आखलेली अफगाण-पाकिस्तान सीमा आहे, जी आजही वादग्रस्त आहे.
