रशिया-युक्रेन युद्ध संपण्याची चिन्हे? शांतता चर्चेबाबत पुतिन यांनी अमेरिकेसमोर ठेवली ‘ही’ मोठी अट आहे

रशिया आणि युक्रेनमध्ये गेल्या अडीच वर्षांपासून युद्ध सुरू आहे. त्याचवेळी रशियाने हे युद्ध संपवण्याबाबत मोठे वक्तव्य केले आहे. त्यामुळे आता युद्ध संपण्याची चिन्हे दिसत आहेत.

अडीच वर्षांपासून चालू असलेले रशिया-युक्रेन युद्ध संपण्याच्या दिशेने संकेत दिसत आहेत. जिनिव्हा येथे संयुक्त राष्ट्रातील रशियाचे राजदूत गेनाडी गॅटिलोव्ह यांनी 14 नोव्हेंबर रोजी एक मोठे वक्तव्य केले आहे, ज्यात अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी पुढाकार घेतल्यास रशिया चर्चेसाठी तयार आहे, असे म्हटले आहे. या वक्तव्यामुळे जागतिक स्तरावर या संघर्षाचे भविष्य विचारात घेऊन चर्चेला चालना मिळू शकते.

ट्रम्प यांचा हस्तक्षेप आणि टीका

डोनाल्ड ट्रम्प यांनी युक्रेन-रशिया संघर्षाबाबत पूर्वीच पाश्चात्य देशांवर टीका केली होती. त्यांनी असेही म्हटले होते की, ते राष्ट्राध्यक्ष झाले तर युद्ध संपवण्यासाठी प्रयत्न करतील. ट्रम्प यांच्या या वक्तव्यामुळे जागतिक समुदायात चर्चा रंगली होती, कारण त्यांनी स्पष्टपणे हा संघर्ष शांततेने सोडवण्याचे आश्वासन दिले आहे. तथापि, हे काम ते कसे साध्य करतील, याबद्दल कोणताही ठोस प्रस्ताव त्यांनी मांडलेला नाही.

रशियाच्या राजदूतांची प्रतिक्रिया

गेनाडी गॅटिलोव्ह यांनी ट्रम्प यांच्या पुढाकाराबद्दल आपले मत व्यक्त करताना सांगितले की, ट्रम्प यांनी युक्रेनचे संकट रातोरात सोडवण्याचे आश्वासन दिले आहे, त्यांना प्रयत्न करू द्या. परंतु, त्याचवेळी गॅटिलोव्ह यांनी असेही स्पष्ट केले की, आम्ही वास्तववादी लोक आहोत, आणि असे कधीही सहज होणार नाही हे आम्हाला माहीत आहे. जर ट्रम्प यांनी राजकीय प्रक्रियेला चालना दिली तर रशिया त्याचे स्वागत करेल, परंतु यासाठी चर्चा जमिनीवरील वास्तविकतेवर आधारित असली पाहिजे, असे त्यांनी सांगितले.

रशियाचे स्थितीत बदल

गॅटिलोव्ह यांनी सूचित केले की दोन वर्षांच्या संघर्षात रशियन सैन्य युक्रेनमध्ये कमी वेगाने का होईना, परंतु पुढे सरकत आहे. सध्या ते युक्रेनच्या जवळपास एक पंचमांश भागावर नियंत्रण ठेवून आहेत. त्यामुळे युद्धाचे स्वरूप बदलत असले तरी रशियाचा दबाव टिकून आहे.

जागतिक घडामोडी : ‘या’ देशाने केली PM मोदींना सर्वोच्च राष्ट्रीय सन्मान देण्याची घोषणा; कोरोनाच्या काळात भारताने केली होती मदत

युक्रेनच्या राष्ट्राध्यक्षांची भूमिका

युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोलोडिमिर झेलेन्स्की यांनी शांतता चर्चेबाबत कठोर भूमिका घेतली आहे. झेलेन्स्की यांच्या मते, रशियन सैन्याने युक्रेनची पूर्ण सीमा सोडून देण्याशिवाय शांतता प्रक्रिया होऊ शकत नाही. त्यांनी जोर दिला आहे की, क्रिमियासह रशियाने व्यापलेले सर्व प्रदेश परत मिळाले पाहिजेत. बुडापेस्टमधील युरोपियन नेत्यांसोबत झालेल्या बैठकीत झेलेन्स्की यांनी असेही म्हटले की, रशियाला कोणतीही सवलत देणे युक्रेनसाठी अस्वीकार्य आणि युरोपसाठी आत्मघातकी ठरेल.

जागतिक घडामोडी : जॉर्जिया मेलोनींना पाठिंबा देणे इलॉन मस्कला पडले महागात; इटालियन राजकारणापासून दूर राहण्याच्या सूचना

शांततेसाठी उपायांचा विचार

रशियाने चर्चेसाठी तयारी दर्शवली असली तरी, झेलेन्स्की यांच्या अटींमुळे ही चर्चा सध्या गुंतागुंतीची वाटू शकते. ट्रम्प यांचे राष्ट्राध्यक्षपद नसतानाही त्यांनी दिलेल्या सूचनांमुळे जागतिक पातळीवर नव्या चर्चा सुरू झाल्या आहेत. अमेरिका आणि युरोपियन राष्ट्रांनी संघर्षामध्ये आपला सहभाग वाढवण्याचे संकेत दिले आहेत, मात्र या चर्चेत सर्व देशांमध्ये सहमती कशी साधली जाईल हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.

निष्कर्ष

रशिया-युक्रेन युद्ध संपवण्यासाठीच्या चर्चेत ट्रम्प यांचा सहभाग एक नवीन दिशादर्शन करू शकतो. तथापि, युक्रेनच्या राष्ट्राध्यक्षांनी ठेवलेली अट आणि रशियाच्या राजदूतांनी व्यक्त केलेली स्थिती लक्षात घेता, शांतता प्रक्रिया अधिक वेळ घेणारी ठरू शकते. दोन्ही देशांमधील संघर्ष संपवण्यासाठी जागतिक नेत्यांना आता ठोस निर्णय घेण्याची गरज आहे, ज्यामुळे या प्रलंबित युद्धाचे समाधान निघू शकेल. अशा प्रकारे, राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्यातूनच युद्धाच्या समाप्तीचे मार्ग खुले होऊ शकतात.